Międzynarodowe konsorcja Virgo i LIGO, do których należą naukowcy z Obserwatorium Astronomicznego UW ogłosiły wykrycie fal grawitacyjnych z niezwykle masywnego układu dwóch czarnych dziur o masach 66 i 85 mas Słońca, które połączyły się tworząc czarną dziurę o masie około 142 mas Słońca. Utworzony w wyniku połączenia obiekt jest najbardziej masywną czarną dziurą, jaką kiedykolwiek wykryto za pomocą fal grawitacyjnych.

Dr Przemysław Mróz, który uzyskał stopień doktora w Obserwatorium Astronomicznym UW został laureatem nagrody im. Franka Wilczka Uniwersytetu Jagiellońskiego i Fundacji Kościuszkowskiej. Wyróżnienie przyznane jest młodym i wybitnym naukowcom którzy dokonali znaczącego odkrycia w dziedzinie fizyki, astronomii lub pokrewnych dziedzin nauki.

Międzynarodowa Unia Astronomiczna (IAU) przyznała coroczne prestiżowe nagrody za najwybitniejsze na świecie prace doktorskie obronione w roku 2019 w dziedzinie astronomii. Wśród laureatów tegorocznych nagród jest po raz pierwszy polski naukowiec – dr Przemysław Mróz, który uzyskał stopień doktora w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Warszawskiego.

Innowacyjne materiały, nowe źródła energii i technologie służące zrównoważonemu rozwojowi mają być efektem badań prowadzonych w ramach jednego z pięciu priorytetowych obszarów badawczych Inicjatywy doskonałości "U podstaw mikro i makro świata". W projekty naukowe i dydaktyczne zaangażowani będą naukowcy z wydziałów Biologii, Chemii i Fizyki oraz Centrum Nowych Technologii.

Dotychczas odkryto tylko jedną planetę krążącą wokół Proximy Centauri. Wieloletnie obserwacje wskazują, że w układzie najbliższej Słońcu gwiazdy może znajdować się drugi tego typu obiekt. Artykuł na ten temat ukazał się na łamach "Science Advances". Wśród jego autorów znajduje się prof. Grzegorz Pojmański z Obserwatorium Astronomicznego UW.

Mijający rok był niezwykle ważny dla uniwersytetu, ponieważ rozwijały się inicjatywy strategiczne UW: Sojusz 4EU+, Inicjatywa doskonałości i program wieloletni. Naukowcy dostarczyli światu przełomowych odkryć, a absolwentka UW niezapomnianych emocji. Prezentujemy 10 faktów i wydarzeń z roku 2019, które na długo zapadną w pamięć.

Kometa 2I/Borisov okazała się astronomicznym przebojem roku. W wyniku głębszych obserwacji stwierdzono, że porusza się ona po orbicie hiperbolicznej o największym znanym mimośrodzie. Świadczy to o jej pochodzeniu. Przybywa do nas nie z krańców Układu Słonecznego – jak wszystkie odkryte dotąd komety – lecz z przestrzeni międzygwiazdowej.

20 listopada w czasopiśmie „Nature” ukazała się publikacja, której współautorami są pracownicy Obserwatorium Astronomicznego UW: prof. Tomasz Bulik i Małgorzata Curyło. Artykuł opisuje pierwsze odkrycie błysku promieniowania gamma w zakresie bardzo wysokich energii (VHE).

Astronomowie z UW opracowali unikalną, trójwymiarową mapę Drogi Mlecznej, która przedstawia precyzyjny obraz naszej Galaktyki. Praca prezentująca mapę ukazała się 1 sierpnia w tygodniku „Science”. Badania wzbudziły ogromne zainteresowanie mediów na całym świecie.

2 lipca miało miejsce, widoczne w Ameryce Południowej, zaćmienie słońca. Radek Poleski, członek zespołu OGLE – projektu badawczego UW realizowanego w Chile, sfotografował to unikalne zjawisko.

Astronomia i fizyka oraz matematyka prowadzone na Uniwersytecie Warszawskim zajęły wysoką pozycję w najnowszym szanghajskim rankingu dziedzin naukowych. W tegorocznej edycji tego tematycznego zestawienia uczelni z całego świata znalazło się również dziewięć innych dyscyplin z UW.

Hipotezy tłumaczące powstawanie układów planetarnych takich jak nasz Układ Słoneczny przewidują istnienie planet swobodnych niezwiązanych grawitacyjnie z żadną gwiazdą i przemierzających samotnie naszą Galaktykę. Naukowcy z Obserwatorium Astronomicznego UW odkryli dwie nowe planety swobodne. Artykuł opisujący odkrycie ukazał się w czasopiśmie „Astronomy & Astrophysics”.

Astronomowie z Uniwersytetu Warszawskiego są wśród odkrywców nowego sposobu wzrostu supermasywnych czarnych dziur. Polski teleskop w Chile oraz sieć obserwatoriów z całego świata zaobserwowały gwałtowne zjawisko rozbłysku na czarnej dziurze, będące sygnałem znacznego wzrostu jej masy. Donosi o tym „Nature Astronomy” i „Astronomy and Astrophysics Letters”.

Słońce i inne gwiazdy w Drodze Mlecznej emitują promieniowanie, które jest widoczne dla naszych oczu. Astronomowie znają wiele obiektów, które wyświecają znaczną część energii w formie promieniowania rentgenowskiego. Naukowcy z Obserwatorium Astronomicznego UW przyczynili się do odkrycia nowego mechanizmu produkcji promieniowania rentgenowskiego w gwiazdach. Odkrycie zostało opisane na łamach czasopisma „Nature Astronomy”.

Konsorcjum naukowców związanych z LIGO i Virgo wykryło fale grawitacyjne pochodzące z dziesięciu układów podwójnych czarnych dziur i jednego układu podwójnego gwiazd neutronowych. Siedem z tych detekcji było ogłoszonych wcześniej, cztery zostały przedstawione 1 grudnia po raz pierwszy.

Prof. Andrzej Udalski z Obserwatorium Astronomicznego UW został laureatem prestiżowej nagrody w dziedzinie astronomii i astrofizyki w Niemczech – Medalu Karla Schwarzschilda. Wyróżnienie zostało przyznane naukowcowi za pionierski wkład w rozwój nowej dziedziny badań astrofizycznych „time domain astronomy”, badającej zmienność jasności i innych parametrów obiektów Wszechświata w różnych skalach czasowych.

Astronomowie zaobserwowali, że źródłem neutrina – ultralekkiej cząstki elementarnej, która nie ma ładunku elektrycznego – była galaktyka – blazar TXS 0506+056 znajdująca się w odległości około 4 miliardów lat świetlnych od Ziemi. Artykuł, w którym przedstawione są wyniki obserwacji, został opublikowany w magazynie „Science”. Współautorem pracy jest prof. Tomasz Bulik z Obserwatorium Astronomicznego UW.

Fundacja Grubera, działająca przy Uniwersytecie Yale w USA, ogłosiła nazwiska tegorocznych laureatów prestiżowych nagród naukowych. Jednym z najważniejszych członków nagrodzonego zespołu satelity Planck jest prof. Krzysztof Górski z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego.