Ponad 3000 m² monumentalnej budowli, luksusowe łaźnie, malowane tynki, misternie wykonana posadzka, niezwykłe rzeźby i inskrybowane ołtarze – tegoroczna kampania wykopaliskowa Ośrodka Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej UW w rzymskiej twierdzy legionowej Novae (Bułgaria) przyniosła wyjątkowe odkrycia.
Wszystko wskazuje na to, że odsłaniana przez archeologów monumentalna budowla była bogatą rezydencją. Jej powierzchnia przekracza już 3000 m². W tym sezonie odkryto kolejne baseny należące do zespołu łaźni, fragmenty tynków ozdobionych malowidłami oraz misternie wykonaną posadzkę z różnobarwnych cegiełek.
Naukowcy po raz pierwszy odsłonili też pozostałości późnoantycznej zabudowy związanej z obecnością Awarów. To niezwykle ważne odkrycie, które dostarcza nowych argumentów w dyskusji nad migracją tego ludu na południe od Dunaju.
Mitra, Priap i cesarz
Tegoroczny sezon zaowocował również odkryciem wyjątkowych zabytków. Wśród odkryć były m.in. głowa boga Mitry oraz fragment marmurowej głowy stanowiącej część oficjalnego portretu cesarskiego. Archeolodzy znaleźli także niezwykłe zwieńczenie budowli w kształcie szyszki piniowej – element rzadko spotykany nad Dolnym Dunajem.
Prawdziwą rzadkością jest jednak niewielka figurka z brązu przedstawiająca boga Priapa. Z obszaru Dolnego Dunaju znanych jest dotychczas zaledwie pięć podobnych zabytków.
– Do kolekcji wyjątkowych znalezisk dołączyły również fragment złotej oprawy pierścienia oraz dwa inskrybowane ołtarze. Jeden z nich zachował się w niemal nienaruszonym stanie, wraz z pełną inskrypcją.
Każdy z tych zabytków stanowi kolejny element układanki, pozwalającej lepiej poznać życie mieszkańców Novae oraz historię tego niezwykle ważnego rzymskiego ośrodka nad Dunajem – mówi prof. Piotr Dyczek, dyrektor Ośrodka Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej UW.
Novae przed kamerami
Tegoroczne wykopaliska przyciągnęły również uwagę zagranicznych filmowców. Novae odwiedziła francuska ekipa realizująca film poświęcony powstaniu i upadkowi Cesarstwa Rzymskiego.
Szczególne zainteresowanie wzbudziły dwie odkryte przez badaczy budowle: szpital wojskowy oraz monumentalna rezydencja.
Archeologia to nie tylko wykopaliska
Podczas tegorocznej kampanii kontynuowano również badania dawnego środowiska i klimatu, prowadzone w ramach kolejnego etapu programu Unii Europejskiej.
Niski poziom wody w Dunaju stworzył natomiast wyjątkową okazję do przeprowadzenia prospekcji. Archeolodzy dokumentowali odsłonięte obecnie antyczne elementy architektoniczne, fragmenty naczyń oraz dachówki.
Zebrane dane mogą pomóc w rozwiązaniu jednej z ważnych zagadek dotyczących Novae, czyli ustaleniu lokalizacji antycznego portu.
– Tegoroczny sezon po raz kolejny pokazał, jak wiele tajemnic wciąż kryje Novae. Każdy następny metr wykopu przynosi nowe informacje o mieszkańcach, architekturze i historii tego niezwykłego miasta nad Dunajem – dodaje prof. Dyczek.
