Na szczycie Pop Iwan w Czarnohorze odbyło się uroczyste zakończenie III etapu odbudowy przedwojennego Obserwatorium Astronomiczno-Meteorologicznego – wspólnego projektu Uniwersytetu Warszawskiego i Karpackiego Narodowego Uniwersytetu im. Wasyla Stefanyka. W wydarzeniu uczestniczył prof. Alojzy Z. Nowak, rektor UW. Podczas uroczystości otwarto Międzynarodowe Centrum Wspólnego Użytkowania Aparatury Naukowej.
Uroczyste otwarcie odbyło się 28 sierpnia na szczycie Pop Iwan w Ukrainie. Wzięli w nim udział Marcin Kulasek, minister nauki i szkolnictwa wyższego RP, oraz Andrii Butenko, minister edukacji i nauki Ukrainy. Obecni byli również rektorzy uczelni realizujących projekt – prof. Alojzy Z. Nowak, rektor Uniwersytetu Warszawskiego, oraz prof. Valentyna Yakubiv, rektorka Karpackiego Narodowego Uniwersytetu im. Wasyla Stefanyka.
Podczas spotkania ministrowie podpisali deklarację o współpracy dotyczącą rozwoju Karpat jako otwartej przestrzeni dla nauki i edukacji. Otwarto również Międzynarodowe Centrum Wspólnego Użytkowania Aparatury Naukowej. Zainstalowane w obserwatorium urządzenia będą mogły służyć nie tylko naukowcom obu partnerskich uczelni, ale także innym zespołom badawczym.
Nowy teleskop
Jednym z najważniejszych punktów uroczystości była prezentacja nowego teleskopu. Dokonał jej prof. Włodzimierz Trojański, dyrektor Astronomicznej Stacji Badawczej Międzynarodowego Centrum Naukowego „Obserwatorium”.
Teleskop został umieszczony pod specjalnie zaprojektowaną kopułą, przystosowaną do trudnych warunków atmosferycznych panujących na wysokości ponad 2 tys. metrów. W przyszłości urządzenie ma zostać wyposażone w zrobotyzowany system umożliwiający prowadzenie obserwacji i sterowanie nim na odległość.
Wyróżnienie dla rektora UW
Ważną częścią wydarzenia było uhonorowanie osób szczególnie zaangażowanych w rozwój współpracy akademickiej między Polską a Ukrainą. Certyfikaty Uznania Ministerstwa Edukacji i Nauki Ukrainy otrzymali prof. Alojzy Z. Nowak, rektor UW, prof. Jerzy Lis, rektor Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie, oraz Jan Malicki, dyrektor Studium Europy Wschodniej UW.
Wyróżnienia przyznano za znaczący wkład w rozwój polsko-ukraińskiej współpracy w dziedzinie nauki i edukacji oraz wspieranie kontaktów między środowiskami naukowymi obu państw.
Obserwatorium UW
Obserwatorium Astronomiczno-Meteorologiczne im. Marszałka Józefa Piłsudskiego, nazywane „Białym Słoniem”, powstało w latach 1936–1938 z inicjatywy Uniwersytetu Warszawskiego i Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. W momencie otwarcia należało do najnowocześniejszych placówek tego typu w Europie.
Działalność obserwatorium przerwał wybuch II wojny światowej. Prace nad jego odbudową rozpoczęły się w 2012 roku. Uniwersytet Warszawski i Karpacki Narodowy Uniwersytet im. Wasyla Stefanyka rozwijają na Pop Iwanie ośrodek polsko-ukraińskiej współpracy naukowej. Od 2017 roku działa tam również polsko-ukraińska stacja ratownictwa górskiego.
