Naukowcy na Uniwersytecie Warszawskim od lat osiągają doskonałe wyniki w zakresie badań astronomicznych. Obserwatorium Astronomiczne UW działa nieprzerwanie od 1825 roku. W styczniu stało się jednostką ogólnouniwersytecką.
Obserwatorium Astronomiczne UW (OA UW) przez 200 lat istnienia, pomimo wielu trudnych okresów w dziejach, dotrzymuje kroku światowym trendom w dziedzinie badań nieba. Pracuje tu 20 badaczy, których wspiera kilkanaścioro doktorantów. Dyrektorem jednostki jest prof. Tomasz Bulik. 1 stycznia weszło w życie zarządzenie rektora UW prof. Alojzego Z. Nowaka w sprawie utworzenia Obserwatorium Astronomicznego jako ogólnouniwersyteckiej jednostki organizacyjnej.
Wybitny poziom badań naukowych decyduje o znaczącej pozycji OA UW w kraju i na świecie, o czym świadczą zaszczytne nagrody przyznane np. przez Premiera RP, Fundację na rzecz Nauki Polskiej czy Prezesa Polskiej Akademii Nauk, a także prestiżowe granty krajowe (FNP, MNiSW) i zagraniczne (NSF, NASA).
Pozycję światowego lidera w dziedzinie wielkoskalowych przeglądów fotometrycznych nieba OA UW zawdzięcza realizowanym od kilkunastu lat projektom OGLE i ASAS. Pracownicy OA UW aktywnie uczestniczą również w tak znanych światowych projektach, jak Araucaria, H.E.S.S., CTA, LIGO/VIRGO oraz misjach satelitarnych Planck i Gaia.
OA UW dysponuje dwiema stacjami obserwacyjnymi: północną w Ostrowiku koło Warszawy, przeznaczoną głównie do celów dydaktycznych, oraz południową w Obserwatorium Las Campanas (LCO) w Chile – w jednej z najlepszych lokalizacji astronomicznych na świecie.
Ofertę dydaktyczną kierunku astronomia stanowią dwustopniowe studia: licencjackie i magisterskie, a także studia indywidualne dla najzdolniejszych absolwentów szkół średnich. Zgodnie z wieloletnią praktyką wyróżniający się studenci starszych lat biorą udział w projektach naukowych. Znakomita większość uznanych w świecie Polskich astronomów zdobyła wykształcenie właśnie w OA UW.
Światowy lider
Przez 200 lat istnienia OA UW, pomimo wielu trudnych okresów w dziejach, dotrzymuje kroku światowym trendom w dziedzinie badań nieba. Jest znane przede wszystkim z osiągnięć zespołu OGLE (Optical Gravitational Lensing Experiment) prowadzącego od ponad 30 lat regularne pomiary jasności 2 mld gwiazd Drogi Mlecznej oraz sąsiadujących z nią Obłoków Magellana, z jednej z najlepszych lokalizacji pod względem warunków atmosferycznych – Las Campanas Observatory w Chile. Kierownikiem projektu jest prof. Andrzej Udalski. Zespół OGLE był pionierem odkryć planet pozasłonecznych dwoma metodami: metodą tranzytów i mikrosoczewkowania grawitacyjnego. Ogromna baza danych OGLE posłużyła do odkrycia setek tysięcy gwiazd zmiennych oraz około 20 tys. zjawisk mikrosoczewkowania grawitacyjnego. W 2019 roku naukowcy opracowali m.in. unikatową, trójwymiarową mapę Drogi Mlecznej, a w 2025 roku – przeprowadzili przełomowe badania dotyczące ciemnej materii.
1 stycznia na łamach „Science” ogłoszono kolejne odkrycie, które nazwać można odkryciem dekady. Międzynarodowy zespół astronomów, w którym kluczową rolę odgrywali naukowcy z projektów OGLE oraz Gaia Science Alerts satelity Gaia, wykazał istnienie nowej klasy planet pozasłonecznych – planet swobodnych.
Więcej informacji o osiągnięciach astronomów z UW publikujemy na łamach pisma uczelni „UW” (nr 4/117):
