Zespół naukowców pod kierownictwem dr Dagmary Sochy z Uniwersytetu Warszawskiego po raz pierwszy zastosował tomografię komputerową, by nieinwazyjnie zbadać ofiary inkaskiego rytuału capacocha. Analizy pozwoliły zidentyfikować pierwszy znany przypadek celowej mumifikacji związanej z tym ceremoniałem, a także liczne patologie i urazy. Wyniki badań zostały opublikowane w „Journal of Archaeological Science: Reports”.

Dr Dagmara Socha z Centrum Badań Andyjskich UW kierowała badaniami, w których po raz pierwszy tomografia komputerowa (CT) pozwoliła zajrzeć do wnętrza zamarzniętych inkaskich mumii bez ich naruszania. Analiza czterech dziecięcych ofiar rytuału capacocha, w tym słynnej Juanity, ujawniła ślady przemocy, chorób oraz pierwszy znany przypadek celowej mumifikacji, rzucając nowe światło na praktyki religijne Imperium Inkaskiego.

 

Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie „Journal of Archaeological Science: Reports”.

 

Capacocha

Capacocha była jednym z najważniejszych rytuałów w Imperium Inkaskim, podczas którego dzieci i młode kobiety składano w ofierze najważniejszym bóstwom. W latach 90. XX wieku Johan Reinhard odkrył na szczytach peruwiańskich wulkanów zamarznięte mumie wraz z bogatym wyposażeniem grobowym.

 

Analizy wykazały, że wszystkie dzieci zginęły w wyniku uderzenia w głowę. U jednej z ofiar, ośmioletniej dziewczynki (Ampato 2), stwierdzono krwiak śródmózgowy. W przypadku słynnej Damy z Ampato odkryto także obrażenia klatki piersiowej i miednicy. Mumia Ampato 2 wykazywała również zmiany charakterystyczne dla choroby Chagasa, takie jak powiększenie przełyku oraz zwapnienia w płucach.

 

Celowa mumifikacja

Najbardziej zaskakującym odkryciem okazała się jednak mumia Ampato 4. Badania CT wykazały zaburzony układ anatomiczny wewnątrz tobołka, brak części kości oraz obecność kamieni i prawdopodobnie fragmentów tekstyliów w jamie brzusznej. Jest to pierwszy znany przykład celowej mumifikacji ofiary capacocha.

 

Prawdopodobnie dziewczynka została złożona w ofierze w innym miejscu, a następnie przeniesiona. Tego typu praktyki korespondują z historycznymi przekazami dotyczącymi przesiedleń grup etnicznych (mitimaes) w Imperium Inkaskim, dokonywanych zarówno jako forma kary, jak i sposób kolonizacji obszarów przeludnionych. Przesiedleńcy zabierali ze sobą święte obiekty – w tym mumie przodków – które umożliwiały nawiązanie relacji z nowym, świętym krajobrazem. Prawdopodobnie podobną funkcję mogły pełnić ofiary capacocha.

 

Wyniki te rzucają nowe światło na rolę dzieci w religii Inków oraz na ich znaczenie jako pośredników między światem ludzi i bogów.

Publikacja:

Dagmara M. Socha (…), Paleoradiology opens new insights into frozen mummified children from Ampato and Sara Sara volcanoes, Peru, „Journal of Archaeological Science: Reports”