Centrum Języka Polskiego i Kultury Polskiej dla Cudzoziemców Polonicum UW po raz 20. przyznało nagrody za promowanie kultury polskiej w dziedzinie języka, literatury, kultury, historii i sztuki za granicą. W tym roku otrzymał ją wietnamski dyplomata, pisarz i tłumacz – Lê Bá Thự. Polonicum przyznało również wyróżnienie dr Elwirze Grossman z Uniwersytetu w Glasgow. Dodatkowe wyróżnienia przyznane przez rektora UW otrzymali prof. Henryk Siewierski z Uniwersytetu w Brasilii i Biblioteka Polska na Uniwersytecie Stanowym Unespar w União da Vitória.
Wręczenie Nagrody Polonicum 2026 odbyło się 16 listopada w Sali Senatu Pałacu Kazimierzowskiego. Nagroda, ustanowiona przez prof. Ryszarda Kuleszę, od 2006 roku przyznawana jest zagranicznym badaczom i instytucjom za wybitne osiągnięcia w krzewieniu języka polskiego oraz wiedzy o polskiej kulturze i historii na świecie.
W wydarzeniu uczestniczyli m.in. przedstawiciele władz uczelni i jednostek UW – rektor prof. Alojzy Z. Nowak, prorektor ds. doktoranckich i prawnych prof. Adam Niewiadomski, dziekana Wydziału Polonistyki prof. Iwona Kurz oraz dyrektor Centrum Języka Polskiego i Kultury Polskiej dla Cudzoziemców Polonicum prof. Katarzyna Dróżdż-Łuszczyk. W uroczystości udział wzięli również przedstawiciele środowiska akademickiego, kultury, instytucji państwowych i międzynarodowych, m.in. prof. Andrzej Szeptycki, podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, i Joanna Skoczek, chargé d’affaires Rzeczpospolitej Polskiej w Wietnamie.
Wietnam, Szkocja, Brazylia
– Są państwo niekwestionowanymi autorytetami w swojej dziedzinie. Dzięki państwa oddaniu i entuzjazmowi język polski staje się dla kolejnych pokoleń studentów, doktorantów i badaczy inspirującym narzędziem pozwalającym zgłębiać naszą kulturę, historię oraz literaturę. Ogromnie cieszy mnie fakt, że język polski jest słyszalny w różnych zakątkach świata, a literatura i kultura polska są ważne również dla innych społeczności. Bez wątpienia można nazwać państwa ambasadorami i przyjaciółmi Polski – powiedział rektor UW prof. Alojzy Z. Nowak, zwracając się do tegorocznych laureatów wyróżnienia.
– 210 lat temu, 19 listopada 1919 roku wydano akt erekcyjny Uniwersytetu Warszawskiego. Od tamtej pory zmieniały się pokolenia studentów, zmieniały się pokolenia uczonych, zmieniała się sama Warszawa, Polska i świat. Niezmienna jednak pozostała misja Uniwersytetu – poszukiwanie prawdy, rozwijanie wiedzy i dzielenie się nią z innymi. Dzisiejsza uroczystość wpisuje się w tę misję. Nagroda Polonicum przypomina, że Uniwersytet nie kończy się na granicach miasta, państwa ani nawet kontynentu. Jego prawdziwy zasięg wyznaczają ludzie, idee i wartości, które potrafią przekraczać granice – powiedziała prof. Katarzyna Dróżdż-Łuszczyk, dyrektor Polonicum, podczas wystąpienia otwierającego uroczystość wręczenia Nagrody Polonicum.
Ambasador Polski w Wietnamie
Lê Bá Thự to wietnamski dyplomata, pisarz i tłumacz. W latach 1964–1970 studiował na Politechnice Warszawskiej. Po powrocie do Wietnamu pracował jako wykładowca. W 1973 roku rozpoczął pracę w wietnamskim Ministerstwie Spraw Zagranicznych, zaś w latach 1996–2000 pełnił funkcję pierwszego sekretarza Ambasady Wietnamu w Warszawie.
Do Nagrody w Polonicum Lê Bá Thự został nominowany przez Ambasadę Rzeczpospolitej Polskiej w Hanoi oraz Stowarzyszenie Literatów Wietnamskich. W ich rekomendacjach znalazło się wiele argumentów, które przekonały Kapitułę Nagrody, m.in. różnorodność dorobku. Laureat Nagrody Polonicum opublikował ponad 30 przekładów polskiej literatury na język wietnamski. Przełożył m.in. utwory Henryka Sienkiewicza, Bolesława Prusa, Doroty Terakowskiej, Katarzyny Grocholi czy Jerzego Pilcha.
– Moja miłość do literatury polskiej zrodziła się dawno temu, jeszcze w czasach studiów w Warszawie. Do tej pory przetłumaczyłem i wydałem łącznie 35 książek z literatury polskiej. Przekładane przeze mnie dzieła obejmują zarówno klasykę, jak i literaturę współczesną. Najobszerniejszą powieścią, którą przetłumaczyłem, jest Faraon Bolesława Prusa – powiedział Lê Bá Thự w nagraniu przesłanym z okazji wręczenia Nagrody Polonicum. – Pasjonuję się przekładaniem literatury polskiej, ponieważ ją podziwiam i darzę ogromnym szacunkiem. Podziwiam ją do tego stopnia, że nazywam Polskę literackim mocarstwem. Kraj liczący niespełna 40 mln mieszkańców wydał aż pięcioro laureatów Literackiej Nagrody Nobla. Nagroda Polonicum, którą zostałem w tym roku uhonorowany, jest dla mnie wielkim impulsem do działania na rzecz popularyzowania języka, kultury, literatury polskiej w Wietnamie, przyczyniającym się do wzajemnego zrozumienia między naszymi narodami. Mogę śmiało powiedzieć, że Polska jest moją drugą ojczyzną – wskazał Lê Bá Thự.
Działalność Lê Bá Thự na rzecz polsko-wietnamskich relacji kulturalnych została doceniona przez Polskę. W 2012 i 2017 roku otrzymał z rąk Prezydenta RP Krzyż Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (Order Zasługi RP).
W imieniu Lê Bá Thự Nagrodę Polonicum odebrała Joanna Skoczek, chargé d’affaires Rzeczpospolitej Polskiej w Wietnamie.
Wyróżnienie Polonicum
Kapituła Nagrody Polonicum przyznała także wyróżnienie dr Elwirze Grossman z Uniwersytetu w Glasgow. To badaczka literatury polskiej i porównawczej, wykładowczyni w School of Modern Languages & Cultures na Uniwersytecie w Glasgow w Szkocji. Jej działalność naukowa koncentruje się na polskiej literaturze i kulturze, badaniach porównawczych, migracjach, wielojęzyczności oraz relacjach między literaturą, teatrem i tożsamością kulturową. Dr Elwira Grossman zajmuje się nie tylko badaniami, ale również dydaktyką i współpracą międzynarodową.
Jest autorką licznych publikacji naukowych poświęconych literaturze i kulturze polskiej w kontekście międzynarodowym. Angażuje się również w działalność dydaktyczną i projekty wspierające dialog międzykulturowy oraz popularyzację języka i kultury polskiej za granicą.
Wyróżnienia rektora UW
Rektor Uniwersytetu Warszawskiego przyznał również dwa wyróżnienia. Otrzymali je prof. Henryk Siewierski z Uniwersytetu w Brasilii i Biblioteka Polska na Uniwersytecie Stanowym Unespar w União da Vitória.
Prof. Henryk Siewierski to polski literaturoznawca, historyk literatury, eseista, poeta i tłumacz, od wielu lat związany z Uniwersytetem w Brasílii. Jest jedną z ważniejszych postaci zajmujących się popularyzacją polskiej literatury i kultury w Brazylii. Szczególnie ważnym osiągnięciem prof. Henryka Siewierskiego jest utworzenie w 2011 roku Katedry Studiów Polskich im. Cypriana Norwida na Uniwersytecie w Brasílii. Wyróżniony jest autorem licznych publikacji naukowych i literackich. Za działalność na rzecz popularyzacji polskiej kultury został uhonorowany licznymi wyróżnieniami, w tym Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski czy odznaką „Bene Merito”.
Biblioteka Polska (Biblioteca Polonesa da Unespar) powstała w styczniu 2020 roku na kampusie Uniwersytetu Stanowego Parany (Universidade Estadual do Paraná, Unespar) w União da Vitória, w południowej Brazylii. Inicjatywa narodziła się w odpowiedzi na silną obecność potomków polskich imigrantów w regionie. Jej pomysłodawcy dostrzegli potrzebę zachowania książek, dokumentów i innych materiałów przywiezionych przez polskich osadników lub gromadzonych przez kolejne pokolenia Polonii. Jej celem jest ochrona i popularyzacja polskiego dziedzictwa kulturowego oraz zachowanie pamiątek związanych z historią polskiej emigracji do Brazylii.
Więcej informacji o nagrodzie – w tym o składzie kapituły oraz naborze do Nagrody Polonicum – jest dostępnych na stronie Polonicum.