10 sierpnia prof. Ewa Krogulec wzięła udział w otwarciu XIII Międzynarodowego Kongresu Mongolistycznego, podczas którego wystąpiło czworo reprezentantów UW z Zakładu Turkologii, Mongolistyki i Tybetologii. Wydarzenie było okazją do wymiany doświadczeń z licznymi naukowcami zajmującymi się różnorodnymi interdyscyplinarnymi studiami nad Mongolią, jak również do rozmowy o przyszłych kierunkach i wyzwaniach stojących przed m.in. mongolistami. 10 sierpnia prorektor UW wraz z delegacją uczelni i innymi uczestnikami Kongresu wzięła udział w przyjęciu wydanym przez Prezydenta Mongolii.

W drugim dniu wizyty w Ułan Bator delegacja UW pod przewodnictwem prorektor prof. Ewy Krogulec wzięła udział w spotkaniu z prof. Bayanjargalynem Ochirkhuyagem, rektorem Państwowego Uniwersytetu Mongolskiego, prof. Gombosurenem Munkhbayarem, dziekanem Wydziału Nauk Przyrodniczych PUM, oraz z prof. Erdene-Ochirem, kierownikiem Instytutu Studiów Mongolistycznych PUM. Tematem rozmów były rozwój i poszerzanie współpracy w ramach zawartej umowy, nie tylko w zakresie studiów mongolistycznych, ale również innych dyscyplin naukowych – archeologii, geologii czy nauk przyrodniczych. Sporo uwagi poświęcono wymianie doświadczeń i współpracy kadry naukowej czy studentów, a także realizacji wspólnych projektów naukowych i współpracy z mongolskimi partnerami przy aplikacji niektórych osiągnięć badaczy z UW w Mongolii. Uznano również, że ważnym impulsem do rozwoju wielokierunkowej i interdyscyplinarnej współpracy naukowej będzie utworzenie wspólnej stacji badawczej UW na Państwowym Uniwersytecie Mongolskim.

Strona mongolska podkreślała swoją wdzięczność władzom UW za wsparcie dla rozwoju studiów mongolistycznych na UW i również wyraziła swoją gotowość do rozszerzania współpracy o nowe obszary i wspólne projekty. Rektor Ochirkhuyag wskazał na wymianę pracowników naukowych i studentów jako ważny element konstytuujący możliwość realizacji tego wyzwania. W celu nadania tej współpracy ram prawnych i realnych możliwości doszło do podpisania umowy o wymianie studentów i pracowników naukowych między UW a PUM. W imieniu UW umowę podpisała prof. Ewa Krogulec, prorektor UW ds. rozwoju.

11 sierpnia delegacja UW odwiedziła klasztor buddyjski Gandan, gdzie została przyjęta na audiencji u jego przeora i najwyższego duchownego buddyzmu tybetańskiego w Mongolii Khamby Lamy Javzandorjego oraz rektora Mongolskiego Uniwersytetu Buddyjskiego im. Öndöra Gegeena Dzanabadzara w Ułan Bator dr. Lkhagvademchiga Jadamby. Rozmowy dotyczyły możliwości realizacji postanowień porozumienia zawartego między uczelniami w pierwszej połowie 2025 roku.

Podczas wizyty delegacja Uniwersytetu Warszawskiego spotkała się także m.in. z chargé d’affaires a.i. Ambasady RP w Ułan Bator Krzysztofem Świderkiem.

– Z radością już kolejny rok obserwuję sukcesy naszych absolwentów w biznesie. Te wielkie i te mniejsze. Należymy do elitarnego i bardzo prestiżowego grona uczelni spoza Stanów Zjednoczonych, których absolwenci odnoszą sukcesy na tym najbardziej konkurencyjnym rynku na świecie – mówi prof. Alojzy Z. Nowak, rektor UW.

Venture Capital Initiative przy Stanford Graduate School of Business jest autorem rankingu 20 uczelni spoza USA, których absolwenci kończący programy studiów magisterskich zakładają w Stanach Zjednoczonych najwięcej firm jednorożców, czyli prywatnych start-upów o kapitalizacji przekraczającej miliard dolarów.

Siódme miejsce w zestawieniu zajmuje Uniwersytet Warszawski – jako jedyna uczelnia z Polski. Według rankingu UW ma 5 takich absolwentów (taka sama liczba dotyczy także chińskiego Uniwersytetu Tsinghua, brytyjskiego Uniwersytetu Edynburskiego i francuskiego International Space University). Dwa pierwsze miejsca zajmują Uniwersytet w Cambridge i Uniwersytet Oksfordzki, z odpowiednio 19 i 16 założycielami firm typu unicorn. Na 15. pozycji uplasował się Uniwersytet Kopenhaski – jeden z siedmiu partnerów UW w Sojuszu 4EU+.

Pełny ranking znajduje się na profilu prof. Ilyi Strebulaeva ze Stanford GSB na LinkedIn >>

Ranking opracowany przez Venture Capital Initiative przy Stanford GSB

Gdy wczesny kapitalizm zakorzenił się w Europie ponad 500 lat temu, radykalnie zmienił on sposób, w jaki zwykłe społeczności rolnicze decydowały, co uprawiać. Analizując za pomocą uczenia maszynowego stare osmańskie rejestry podatkowe z wiosek w południowej Grecji, naukowcy odkryli, że w XV wieku tożsamość etniczna wsi – grecka lub albańska – była głównym czynnikiem decydującym o tym, czy rolnicy uprawiali winogrona na wino, czy siali zboże i hodowali zwierzęta. Ten podział kulturowy zanikł wraz z nadejściem trwałego pokoju, a także za sprawą rozwoju wymiany handlowej i kapitalizmu.. Zmiana dokonała się w ciągu zaledwie 50 lat.

Sens ekonomiczny upraw

W XVI wieku pochodzenie etniczne nie miało już większego znaczenia; rolnicy podejmowali praktyczne decyzje, bazując na tym , co miało sens ekonomiczny, ile pieniędzy mogli zainwestować, czy ich ziemia nadawała się pod winnice i jak łatwo mogli sprzedać swoje produkty.

– Zmiana nastąpiła nie z powodu zmiany klimatu, ale dlatego, że naciski ekonomiczne zmusiły ludzi do porzucenia starych tradycji i szybkiej adaptacji. Ten historyczny przykład odzwierciedla to, co dzieje się obecnie na świecie, gdzie siły rynkowe i polityki rządowe wywierają coraz większy wpływ  na sposób gospodarowania prowadzony społeczności wiejskich – mówi dr Ricardo Fernandes z Wydziału Archeologii UW.

Uniwersytety coraz częściej stają przed pytaniem nie tylko o to, jak kształcić, ale także jak skutecznie wspierać studentów w procesie adaptacji do życia akademickiego. W czasach rosnącej różnorodności społeczności studenckiej, większej mobilności edukacyjnej i coraz częściej sygnalizowanych problemów związanych z dobrostanem psychicznym jedno z najważniejszych wyzwań to ograniczanie zjawiska przedwczesnej rezygnacji ze studiów.

Jak w domu

Jednym z powodów rezygnacji ze studiów jest poczucie „nieradzenia sobie z systemem”, bezsilności lub przegranej w zderzeniu z procedurami, zasadami, terminami regulującymi tok studiów i jednostkami uniwersyteckimi powołanymi do obsługi studentów i procesu kształcenia. Niekiedy wynika ono po prostu z ich nieznajomości, często jednak z pierwszych trudnych doświadczeń w kontakcie z machiną instytucjonalną, nawet jeśli nastawioną na wsparcie osób studiujących, to dość skomplikowaną, zbiurokratyzowaną i niezbyt przystępną. Tak wynika z badań nad zjawiskiem dropoutu, które na UW prowadzone są przez działający w ramach Programu antydropoutowego – Zostań z nami! zespół badawczy prof. Agnieszki Jasiewicz-Betkiewicz, prodziekan ds. studenckich na Wydziale Socjologii. Jak wskazują naukowcy, w takich okolicznościach rezygnacja ze studiów następuje stopniowo, jest rozłożona w czasie, może trwać miesiąc, semestr, a może dłużej i często wiąże się ze stopniowym ograniczaniem obecności na uczelni, aż do całkowitego zerwania kontaktów.

Z całą pewnością warto zadbać o większą przystępność uczelnianych systemów wsparcia, choćby przez zmiany w sposobie komunikacji (np. używanie prostego języka – nad czym pracuje Zespół ds. Prostego Języka pod kierunkiem prof. Moniki Kresy z Wydziału Polonistyki). Ważne jest jednak także zapewnienie łatwiejszego adaptowania się osób przyjętych na studia – szczególnie na studia pierwszego stopnia i jednolite magisterskie – do nowych warunków uczenia się. Duża uczelnia, stwarzająca wprawdzie wiele możliwości rozwoju, może – swą skalą, strukturą, sposobem działania – przytłaczać. Zwłaszcza gdy jest wielką uczelnią w nowym dla studenta miejscu zamieszkania.

W zadomawianiu się na studiach niezbędne jest doświadczenie osób o tym samym statusie i podobnych wyzwaniach, które dysponują wiedzą o uniwersyteckim i wydziałowym systemie wsparcia oraz o sposobach postępowania w sprawach dla studentów ważnych, dotyczących zarówno warunków studiowania (np. wnioskowanie o pomoc materialną czy akademik), jak i procesu uczenia się (np. zapisy na zajęcia, organizacja sesji, rozliczanie roku). Konieczny jest także życzliwy, koleżeński, oparty na zrozumieniu potrzeb i wspólnocie przeżyć („też dopiero co byłem/byłam na I roku”) stosunek osoby udzielającej wsparcia. Poczucie pewności w nowym miejscu wzmacnia również łatwiejsze i szybsze wchodzenie we wspólnotę studentów danego kierunku lub danej jednostki (wydziału/instytutu/centrum) za pośrednictwem osoby studiującej na wyższych latach. Lepsza integracja jest drogą do lepszej adaptacji.

Student mentorem

Odpowiadając na te potrzeby, w najbliższym roku akademickim Uniwersytet Warszawski wdroży w ramach Programu ZIP 2.0 pilotażowy program mentoringu studenckiego, którego koordynatorem jest Uniwersyteckie Centrum Wolontariatu. Jego założenia i zasady zostały wypracowane wspólnie przez pracowników UCW, pełnomocniczkę rektora ds. projektów dydaktycznych oraz przedstawicieli 28 jednostek dydaktycznych uczestniczących w Programie ZIP 2.0. U ich podstaw leży przekonanie, że współpraca mentora z mentee przynosi korzyści obu stronom: osoba rozpoczynająca studia przez cały pierwszy semestr studiów może liczyć na pomoc starszego studenta/starszej studentki, a mentor ma możliwość rozwinięcia kompetencji społecznych, zdobycia doświadczenia w relacji mentoringowej i tym samym przygotowania się do tego rodzaju współpracy w środowisku zawodowym czy społecznym.

Rola mentora jest zadaniem odpowiedzialnym, wymagającym czasu, wiedzy o uczelnianych systemach wsparcia osób studiujących, elastyczności i umiejętności interpersonalnych. Aby docenić osoby angażujące się w program, ale też by zachęcić doświadczonych studentów do podejmowania tego wyzwania, mentoring studencki został ujęty w ramy przedmiotu z przypisaną do niego liczbą punktów ECTS. „Mentoring studencki – Wspólny kierunek” to 14 godzin warsztatów przygotowujących studentów do zadań mentora, w tym osiem godzin treningu umiejętności komunikacyjnych oraz co najmniej 18 godzin w semestrze bezpośredniego kontaktu z maksymalnie dwoma mentee, polegającego m.in. na rozmowach, wspólnym załatwianiu spraw administracyjnych, pomocy w rejestracjach, poznawaniu Uniwersytetu oraz miejsc ważnych dla studentów danego kierunku czy jednostki (np. biblioteki czy studenckiego common room). Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest udział w warsztatach, aktywna postawa w relacji z mentee oraz portfolio mentora, obejmujące m.in. autoewaluację relacji mentoringowej, analizę wyzwań, z jakimi mierzył się mentor, i opis problemów zgłaszanych przez mentee. Ważne jest, by po semestrze pracy mentorskiej doświadczenie to stało się przedmiotem pogłębionej refleksji pozwalającej na doskonalenie kompetencji własnych oraz zgłaszanie pomysłów doskonalenia uniwersyteckiego lub wydziałowego systemu wsparcia studentów. Nie mniej ważny będzie głos studentów korzystających z pomocy mentorów, którzy w ankietach ewaluujących programu wskażą na jego zalety lub ewentualne słabości.

Nad przebiegiem programu mentoringowego w każdej jednostce uczestniczącej w Programie ZIP 2.0 będą czuwać opiekunowie programu, promujący ideę mentoringu, przydzielający mentorom osoby potrzebujące koleżeńskiego wsparcia, prowadzący warsztaty pogłębiające wiedzę mentorów o formach i ścieżkach pomocy oferowanych osobom studiującym przez Uniwersytet, zapewniający wsparcie mentorom i mentee w przypadku szczególnie trudnych wyzwań. Program zakłada bowiem dbanie o dobrostan obu stron relacji mentoringowej. Pierwsze doświadczenia zebrane w semestrze zimowym 2026/2027 posłużą do dopracowania programu mentoringu studenckiego, który w takiej formie jest rozwiązaniem unikatowym w Polsce, a może także i w Europie.

Wydarzenie jest organizowane przez Krajowy Punkt Kontaktowy do programu „Horyzont Europa” w Narodowym Centrum Badań i Rozwoju, we współpracy z Komisją Europejską oraz Uniwersytetem Warszawskim.

Uczestnicy otrzymają aktualne informacje dotyczące:

• działań upraszczających wprowadzonych w programie „Horyzont Europa 2026–2027”;
• finansowania w formie lump sum oraz przeglądów technicznych;
• finansowych i niefinansowych obowiązków beneficjentów;
• przygotowania do audytów i kontroli ex post;
• usług wsparcia w zakresie wprowadzania rezultatów badań na rynek;
• najnowszych zmian w portalu Funding & Tenders oraz aplikacji mobilnej EU Funding & Me.

Wydarzenie Horizon Europe Implementation Day 2026 jest skierowane do:

• beneficjentów programu „Horyzont Europa”;
• koordynatorów projektów i kierowników naukowych;
• grant managerów i administratorów projektów;
• pracowników działów finansowych;
• biur wsparcia badań;
• uczelni, organizacji badawczych oraz innowacyjnych przedsiębiorstw realizujących projekty w programie „Horyzont Europa”.

UW liderem w programie „Horyzont Europa”

„Horyzont Europa” (HE) to największy w historii Unii Europejskiej program wspierający badania naukowe i innowacje. Jego budżet na lata 2021–2027 wynosi ponad 95 mld euro.

Krajowy Punkt Kontaktowy (KPK) Narodowego Centrum Badań i Rozwoju na bieżąco udostępnia dane dotyczące uczestnictwa poszczególnych instytucji w projektach HE. Według informacji z czerwca Uniwersytet Warszawski pozostaje liderem w skali kraju pod względem liczby projektów i koordynacji.

Dotychczas beneficjentami programu HE zostało ponad 800 polskich instytucji, które podpisały umowy grantowe na łączną kwotę ponad 1 mld euro. Realizują ponad 1800 projektów, koordynując ponad 280 z nich. Szczegółowe informacje znajdują się na stronie KPK NCBR – kpk.gov.pl >>

Polska Mapa Infrastruktury Badawczej prezentuje urządzenia, systemy i laboratoria o najwyższym potencjale doskonałości naukowej, konsolidujące potencjał badawczy w dziedzinach istotnych dla rozwoju nauki i kraju. W ramach aktualizacji z lat 2024–2026 z 70 infrastruktur wpisanych na Mapę w 2020 roku  pozostało ich 61. Pojawiły się też 104 nowe.

W ramach naboru do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego wpłynęły 192 wnioski. Przy ich ocenie uwzględniono takie kryteria, jak: unikatowość infrastruktury w skali krajowej i międzynarodowej, zgodność celów i założeń infrastruktury z krajowymi i międzynarodowymi politykami w zakresie badań naukowych, rozwoju i innowacji, potencjał instytucjonalny oraz kadrowy wnioskodawcy, stopień zainteresowania infrastrukturą ze strony krajowego i międzynarodowego środowiska naukowego i przedsiębiorców, zasadność kosztów związanych z infrastrukturą, możliwość powstania infrastruktury w perspektywie krótko- i średniookresowej oraz perspektywa powstania infrastruktury we współpracy międzynarodowej.

W tekście red. Marcela Zatońskiego poruszone zostały kwestie źródeł finansowania nauki, rozwoju sztucznej inteligencji, wyścigu technologicznego czy ewolucji rynku pracy.

– W przypadku uczelni pieniądze budżetowe są i pozostaną najważniejszym źródłem finansowania, bo nie ograniczają wolności badań naukowych. Jednak tych pieniędzy – w Polsce i całej Europie – jest za mało, wystarczają na utrzymanie potencjału, ale nie na rozwój. Dlatego trzeba szukać ich w dwóch innych źródłach – mówi Alojzy Z. Nowak.

 

Pierwszym jest kapitał prywatny od firm i przedsiębiorców.

– A drugie potencjalne źródło to kapitały żelazne uczelni. Jako Uniwersytet Warszawski promujemy ideę tworzenia takiego kapitału w środowisku akademickim, a także wśród rządzących – mówi Alojzy Nowak.

– Mamy w Polsce ludzi o wysokich kompetencjach: matematyków, informatyków, fizyków, chemików, inżynierów z politechnik, którzy tworzą zręby AI. W polskiej gospodarce trudno wyobrazić sobie wykorzystanie ich potencjału bez aktywnej roli państwa i pieniędzy budżetowych, ale duży kapitał mają też przede wszystkim instytucje finansowe i ubezpieczyciele. Moim marzeniem jest stworzenie konsorcjum wiodących polskich uczelni oraz instytucji i koncernów wspieranych przez państwo, które finansowałoby zaawansowane badania i było atrakcyjne dla najzdolniejszych studentów, mogących często liczyć na zbyt niskie finansowe wsparcie w kraju – mówi Alojzy Z. Nowak.

Uroczysta sesja, zwołana z okazji Dnia Pamięci Warszawy, odbyła się na Politechnice Warszawskiej. Podczas wydarzenia Prezydent Warszawy i przewodnicząca Rady m.st. Warszawy wręczyli odznaki Honorowego Obywatela Warszawy, a także statuetki Syreny Warszawskiej dla laureatów Nagrody m.st. Warszawy. Wśród nich jest troje naukowców z Uniwersytetu Warszawskiego.

Szczegółowe informacje są dostępne na stronie Rady m.st. Warszawy – um.warszawa.pl/waw/radawarszawy >>

 W X edycji konkursu SONATINA wyłoniono 76 laureatek i laureatów, którzy otrzymają łącznie ponad 60 mln zł na realizację projektów badawczych, zatrudnienie oraz zagraniczne staże naukowe.

O finansowanie w konkursie SONATINA 10 mogły ubiegać się osoby, które uzyskały stopień doktora w okresie od 1 stycznia 2023 roku do 15 maja 2026 roku. Program jest skierowany do badaczek i badaczy rozpoczynających samodzielną karierę naukową. Zapewnia środki na realizację projektów badawczych oraz zatrudnienie kierownika projektu na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze przez cały okres jego realizacji.

Granty SONATINA przyznawane są na 24 lub 36 miesięcy. Integralnym elementem programu jest zagraniczny staż naukowy trwający od trzech do sześciu miesięcy, umożliwiający zdobycie doświadczenia w renomowanych ośrodkach badawczych. Po raz pierwszy koszty staży zagranicznych pokryje Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej.

Pełna lista laureatek i laureatów konkursu SONATINA 10 jest dostępna na stronie NCN.

Rozstrzygnięto konkurs organizowany w ramach Programu „Inteligentny Zielony Uniwersytet”, którego celem jest wspieranie inicjatyw społecznych i edukacyjnych związanych z ochroną środowiska oraz zrównoważonym rozwojem na Uniwersytecie Warszawskim.

Do konkursu zgłoszono 12 projektów przygotowanych przez pracowników, studentów i doktorantów reprezentujących różne jednostki uczelni. Dofinansowanie otrzymało dziewięć inicjatyw, a łączna wartość przyznanego wsparcia przekroczyła 80 tys. zł.

Konkurs skierowany był do osób i zespołów planujących realizację działań na rzecz zrównoważonego rozwoju, ochrony klimatu i bioróżnorodności, odpowiedzialnego gospodarowania zasobami, ograniczania śladu środowiskowego Uniwersytetu oraz kształtowania postaw proekologicznych.

Wśród nagrodzonych przedsięwzięć jest pięć projektów pracowniczych, dwa studenckie, jeden przygotowany wspólnie przez pracowników i doktorantów oraz jeden realizowany przez pracowników we współpracy z Radą Mieszkańców.

Realizacja wyłonionych projektów rozpocznie się w najbliższym czasie. Ich efekty przyczynią się do rozwoju działań na rzecz zrównoważonego rozwoju oraz budowania bardziej przyjaznego środowisku Uniwersytetu Warszawskiego.

18 lipca w Tokio w Japonii odbyło się sympozjum „Nature, Water, and Energy in Japan and Poland. Interdisciplinary Approaches to Environmental Awareness” zorganizowane przez Uniwersytet Aoyama Gakuin i Uniwersytet Warszawski przy wsparciu Platformy Polsko-Japońskiej Współpracy Akademickiej Wydziału Kultur Azji i Afryki.

Uniwersytet Warszawski reprezentowali: prof.  Ewa Krogulec, prorektor UW ds. rozwoju i przewodnicząca Zespołu Rektorskiego ds. ekologii i kryzysu klimatycznego, prof. Agata Dziewulska z Centrum Europejskiego, pełnomocnik rektora UW ds. Platformy Zielonego Dialogu, prof. Artur Magnuszewski z Wydziału Geografii i Studiów Regionalnych, prof. Marcin Zych z Wydziału Biologii, dyrektor Ogrodu Botanicznego UW, prof. Dorota Porowska z Wydziału Geologii oraz dr Katarzyna Starecka z Katedry Japonistyki Wydziału Kultur Azji i Afryki.

Spotkanie było okazją do wymiany doświadczeń badawczych Polski i Japonii w zakresie ochrony środowiska oraz dyskusji nad rolą nauki w odpowiadaniu na wyzwania związane ze zmianami klimatu.

Globalne wyzwania

Podczas obrad uczestnicy porównywali polskie i japońskie doświadczenia dotyczące ochrony bioróżnorodności, gospodarowania zasobami wodnymi i transformacji energetycznej. Rozmawiali również o budowaniu odporności społecznej (social resilience) i wzmacnianiu poczucia bezpieczeństwa jako warunkach skutecznego reagowania na współczesne kryzysy środowiskowe.

Istotnym elementem programu była debata poświęcona roli uczelni we wdrażaniu zasad zrównoważonego rozwoju. Przedstawiciele Uniwersytetu Warszawskiego zaprezentowali rozwiązania zastosowane w Bibliotece Uniwersyteckiej oraz nowej siedzibie Wydziału Psychologii. Zielone dachy i technologie ograniczające zużycie energii wskazano jako przykłady działań zmniejszających wpływ infrastruktury uczelni na środowisko, a jednocześnie wspierających edukację ekologiczną.

– Odpowiedzialność środowiskowa jest integralnym elementem strategii rozwoju Uniwersytetu Warszawskiego – podkreśliła prof. Ewa Krogulec, prorektor UW ds. rozwoju.

Sympozjum pokazało, że skuteczne mierzenie się z wyzwaniami środowiskowymi wymaga ścisłej współpracy nauk przyrodniczych, społecznych i humanistycznych oraz rozwijania trwałych partnerstw międzynarodowych.

Więcej informacji o sympozjum znajduje się na stronach: Platformy Polsko-Japońskiej Współpracy-Akademickiej oraz Uniwersytetu Aoyama Gakuin.

Na Uniwersytecie Warszawskim działają cztery szkoły doktorskie: Szkoła Doktorska Nauk Humanistycznych, Szkoła Doktorska Nauk Ścisłych i Przyrodniczych, Szkoła Doktorska Nauk Społecznych oraz Międzydziedzinowa Szkoła Doktorska. Doktoranci i doktorantki realizują w nich swoje projekty w 26 dyscyplinach.

Rekrutacja do szkół doktorskich obejmowała ocenę osiągnięć naukowych kandydatów, projektów badawczych oraz rozmowy kwalifikacyjne, a w przypadku Szkoły Doktorskiej Nauk Ścisłych i Przyrodniczych również egzaminy przewidziane w zasadach rekrutacji. Po zakończeniu postępowań kwalifikacyjnych do przyjęcia zarekomendowano 333 kandydatki i kandydatów.

– Cieszy mnie, że tak wiele osób, w tym obcokrajowców, jest zainteresowanych realizacją projektów doktorskich na Uniwersytecie Warszawskim. Nasza uczelnia to świetne miejsce do realizacji ambitnych badań i budowania wyróżniającego się dorobku naukowego, dzięki bogatej ofercie wsparcia badań, świetnej kadrze akademickiej i stale rozwijanej infrastrukturze badawczej – mówi prof. Adam Niewiadomski, prorektor UW ds. doktoranckich i prawnych.

W tegorocznej rekrutacji zgłosiło się 1189 osób, czyli o ponad 15% więcej niż rok wcześniej. Liczba kandydatów zagranicznych wzrosła o niemal 30%.

Najwięcej kandydatów ubiegało się o przyjęcie do Międzydziedzinowej Szkoły Doktorskiej (188 osób). Największym zainteresowaniem cieszyły się dyscypliny: literaturoznawstwo (84 kandydatów), nauki prawne (80) oraz nauki chemiczne (67). Najwyższy poziom konkurencji odnotowano w przypadku etnologii i antropologii kulturowej (7 kandydatów na miejsce), naukach o kulturze i religii (6,4 kandydata na miejsce) oraz stosunkach międzynarodowych (5,8 kandydata na miejsce).

Dla nowych doktorantek i doktorantów

Osoby rozpoczynające kształcenie w szkołach doktorskich UW zostaną objęte programem wdrożeniowych „Dobry początek”, którego celem jest zapoznanie ich z ofertą Uniwersytetu Warszawskiego dla młodych naukowców oraz integracja ze środowiskiem doktoranckim.

Program „Dobry początek” odbędzie się w dniach 5–6 października i będzie obejmował cykl spotkań informacyjnych oraz szkoleń przygotowujących do kształcenia i prowadzenia działalności naukowej na Uniwersytecie Warszawskim. Zapisy na szkolenia rozpoczną się 14 września.

W dniach 6–8 listopada odbędzie się również wyjazd szkoleniowo-integracyjny PhD Camp. Doktorantki i doktoranci pierwszego roku spotkają się w Europejskim Centrum Edukacji Geologicznej w Chęcinach, gdzie będą rozwijać kompetencje i umiejętności kluczowe dla młodych naukowców. Zapisy rozpoczną się 7 października.

„Dobry początek” i PhD Camp są finansowane ze środków Programu „Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza”.

Biuro ds. Pomocy Materialnej UW organizuje spotkania online dla osób rozpoczynających studia lub kształcenie w szkołach doktorskich na UW w roku akademickim 2026/2027. Podczas wydarzeń uczestnicy poznają najważniejsze informacje dotyczące zasad ubiegania się o miejsce w domu studenckim, wymaganych dokumentów oraz obowiązujących terminów.

II tura ubiegania się o miejsce w domu studenckim trwa od 3 do 19 sierpnia.

Więcej informacji oraz linki do formularzy rejestracyjnych znajdują się na stronie Biura ds. Pomocy Materialnej: bpm.uw.edu.pl.

Najwyższą pozycję Uniwersytet Warszawski uzyskał w dyscyplinie Physics & Astronomy, zajmując 122. miejsce na świecie. Wysokie miejsca uczelnia zajęła również w obszarach Arts & Humanities (168. miejsce), Mathematics (189.), Chemistry (249.), Psychology (331.) oraz Earth & Planetary Sciences (336.).

Research Collaboration Index koncentruje się wyłącznie na ocenie współpracy badawczej. Uwzględnia m.in. skalę i trwałość partnerstw naukowych, umiędzynarodowienie współpracy, współautorstwo publikacji oraz aktywność w realizacji wspólnych projektów badawczych. Ranking wykorzystuje dane z otwartych baz bibliometrycznych oraz międzynarodowych baz grantowych.

Wyniki I edycji rankingu potwierdzają znaczącą rolę Uniwersytetu Warszawskiego w międzynarodowej współpracy naukowej oraz konsekwentny rozwój partnerstw badawczych, które stanowią jeden z kluczowych elementów strategii umiędzynarodowienia uczelni.

Projekt Uczelnie Przyszłości, realizowany przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju we współpracy z 12 polskimi uczelniami, w tym Uniwersytetem Warszawskim, wprowadza nowoczesny model kształcenia oparty na indywidualnym rozwoju studentów i nauce poprzez praktyczne działanie. Zamiast skupiać się wyłącznie na zdobywaniu wiedzy teoretycznej, studenci realizują własne innowacyjne projekty, odpowiadające na rzeczywiste wyzwania społeczne, technologiczne i biznesowe.

W ramach Modelu Edukacji Spersonalizowanej uczestnicy otrzymują wsparcie mentorów naukowych i biznesowych, możliwość udziału w specjalistycznych kursach, stypendium do 20 tys. zł oraz zdobywają punkty ECTS i mikropoświadczenia potwierdzające rozwijane kompetencje. Takie podejście rozwija nie tylko wiedzę, ale również kreatywność, samodzielność, umiejętność współpracy i przedsiębiorczość.

W tekście opublikowanym w piśmie uczelni „UW” rozmawiamy z Maksymilianem Sasem, kierownikiem projektu Uczelnie Przyszłości na UW i koordynatorem merytorycznym Modelu Edukacji Spersonalizowanej na Uniwersytecie, a także opisujemy przykłady projektów realizowanych przez studentów – projekt Uniora, pomagający migrantom w adaptacji do życia w Polsce oraz aplikację The JuicySkills, wspierającą rozwój kompetencji miękkich.

Pierwsza edycja programu Uczelnie Przyszłości na UW cieszyła się dużym zainteresowaniem – zgłoszono 110 projektów, z których wybrano dziesięć do realizacji. Projekt pokazuje, że przyszłość szkolnictwa wyższego opiera się na elastycznym, spersonalizowanym kształceniu, w którym student staje się aktywnym twórcą własnej ścieżki rozwoju i innowacyjnych rozwiązań.

Na Uniwersytecie Warszawskim nie ma miejsca na dyskryminację. Równość, otwartość i wzajemny szacunek to zasady, którymi powinien kierować się każdy członek społeczności UW. Uczelnia systematycznie podejmuje działania na rzecz budowania środowiska wolnego od wszelkich przejawów nierównego traktowania.

Na UW funkcjonuje system wsparcia dla osób studiujących, kształcących się w szkołach doktorskich oraz pracujących na uczelni. Tworzą go jednostki i osoby, które udzielają pomocy m.in. w sprawach związanych z nierównym traktowaniem, dyskryminacją, w tym molestowaniem seksualnym, mobbingiem, przemocą oraz innymi zachowaniami niepożądanymi.

Pozyskane środki umożliwią realizację czterech inwestycji o strategicznym znaczeniu dla rozwoju Uniwersytetu Warszawskiego. Projekty przyczynią się do poprawy efektywności energetycznej budynków, zwiększenia ich dostępności oraz stworzenia lepszych warunków do nauki, prowadzenia badań i pracy.

Pozyskane środki zostaną przeznaczone na realizację następujących inwestycji:

• kompleksowa modernizacja Domu Studenta nr 3, obejmująca budynki przy ul. Kickiego 9 (51,1 mln zł) oraz ul. Kickiego 12 (6,8 mln zł);
• rewitalizacja zabytkowego Pałacu Zamoyskich przy ul. Nowy Świat 69 (103,9 mln zł);
• przebudowa budynku Wydziału Geologii przy ul. Żwirki i Wigury 93 (178,0 mln zł).

Realizacja inwestycji ma na celu ograniczenie zużycia energii i emisji gazów cieplarnianych, podniesienie standardu infrastruktury dydaktycznej i socjalnej oraz zwiększenie odporności budynków na skutki zmian klimatu. Przedsięwzięcia wpisują się w długofalową strategię Uniwersytetu Warszawskiego na rzecz zrównoważonego rozwoju oraz tworzenia nowoczesnej, energooszczędnej i dostępnej infrastruktury akademickiej.

Czym jest IZTM?

Instrument Zielonej Transformacji Miast (IZTM) to program finansowany ze środków Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), umożliwiający realizację przedsięwzięć wspierających zieloną transformację miast. Jego celem jest wspieranie inwestycji służących poprawie efektywności energetycznej, ograniczeniu emisji gazów cieplarnianych, zwiększeniu odporności infrastruktury na skutki zmian klimatu oraz wspieraniu działań związanych z adaptacją do tych zmian. Finansowanie w ramach IZTM jest udzielane za pośrednictwem Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK).

Pozyskane środki pozwolą Uniwersytetowi Warszawskiemu zrealizować jedne z największych przedsięwzięć inwestycyjnych w jego historii. Inwestycje łączą ochronę dziedzictwa kulturowego z rozwojem nowoczesnej infrastruktury akademickiej, wspierając realizację celów zielonej transformacji oraz wzmacniając potencjał Uniwersytetu jako nowoczesnej uczelni odpowiedzialnej społecznie.

Podpisanie umów jest efektem niemal dwuletniej współpracy Uniwersytetu Warszawskiego i Banku Gospodarstwa Krajowego przy przygotowaniu, ocenie i uzgodnieniu przedsięwzięć inwestycyjnych finansowanych w ramach Instrumentu Zielonej Transformacji Miast oraz otwiera etap realizacji tych inwestycji.

Prof. Zbigniew Antoni Kruszewski w 1943 roku wstąpił do Szarych Szeregów, gdzie przyjął pseudonim „Jowisz”. Po wybuchu Powstania Warszawskiego walczył w Śródmieściu, w plutonie 112, a od 1 do 7 sierpnia 1944 roku w Grupie Bojowej „Krybar” (ul. Smulikowskiego). W 1952 roku wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie otrzymał stopień profesora politologii. Wykładał na Uniwersytecie Teksańskim w El Paso (był tam dziekanem Wydziału Stosunków Międzynarodowych).

Nagrody im. Jadwigi i Zbigniewa Kruszewskich przyznawane są autorom najwybitniejszych rozpraw doktorskich z zakresu nauk humanistycznych i społecznych poświęconych problematyce granic i pograniczy Polski w XX i XXI wieku. Stanowią one wyraz uznania dla badań podejmujących istotne zagadnienia historyczne, społeczne i kulturowe, a zarazem kontynuację idei wspierania młodych badaczy przez fundatorów nagrody.

29 lipca w Sali Senatu Pałacu Kazimierzowskiego odbyła się uroczystość wręczenia tegorocznych Nagród im. Jadwigi i Zbigniewa Kruszewskich, organizowana przez Studium Europy Wschodniej UW. Laureatką I Nagrody została dr Małgorzata Bukiel za rozprawę Dyskurs(y) o Ziemi Lubuskiej w polskim pisarstwie historycznym 1945–1999, obronioną na Uniwersytecie Szczecińskim. II Nagrodę otrzymał ks. dr Pavlo Khomiak za rozprawę Римо-католицьке духовенство Львівської та Луцької дієцезій у 1939–1991 роках: особливості діяльності, obronioną na Wołyńskim Uniwersytecie Narodowym w Łucku.

Przyjaciel Uniwersytetu

Podczas uroczystości rektor UW prof. Alojzy Z. Nowak wręczył prof. Zbigniewowi A. Kruszewskiemu Medal Uniwersytetu Warszawskiego. Stanowi on wyraz uznania dla wieloletnich zasług Profesora na rzecz UW, jego wybitnego dorobku naukowego oraz nieocenionego wkładu w rozwój kolejnych pokoleń badaczy.

W laudacji podkreślono wieloletni i wyjątkowy związek prof. Kruszewskiego z Uniwersytetem Warszawskim. Przypomniano jego działalność naukową i współpracę z uczelnią, a także wieloletnie zaangażowanie jako fundatora stypendiów i nagród wspierających rozwój młodych uczonych oraz oddanego przyjaciela Uniwersytetu.

Rektor przekazał również list z podziękowaniami skierowany do Augustina Lopeza z El Paso, wyrażając wdzięczność za życzliwość, troskę i oddaną opiekę, jaką od lat otacza prof. Zbigniewa Antoniego Kruszewskiego.

Program Polskie Powroty wspiera wybitnych polskich naukowców, którzy rozwijali swoje kariery badawcze poza granicami kraju, umożliwiając im kontynuowanie badań na polskich uczelniach oraz w instytutach naukowych i badawczych.

W IX edycji programu dofinansowanie otrzymało 17 projektów o łącznej wartości ponad 26,5 mln zł. Cztery z nich będą realizowane na Uniwersytecie Warszawskim. Laureaci podejmą pracę na Wydziale Polonistyki, Wydziale Chemii, Wydziale Fizyki oraz w Instytucie Studiów Społecznych im. Profesora Roberta Zajonca.

Pełna lista laureatów jest dostępna na stronie NAWA.

Więcej informacji o programie NAWA Polskie Powroty.

Prof. Magdalena Wojcieszak z Centrum Doskonałości w Naukach Społecznych UW oraz Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis jest współautorką artykułu Untrustworthy sources on Facebook and Instagram in 2020: Concentrated exposure but no attitudinal effects (pol. Niewiarygodne źródła na Facebooku i Instagramie w 2020 roku: Skoncentrowana ekspozycja, lecz brak wpływu na postawy), który ukazał się w czasopiśmie „Science Advances”.

Międzynarodowy zespół naukowców prowadził badania dotyczące treści publikowanych w mediach społecznościowych oraz ich wpływu na dorosłych aktywnych użytkowników Facebooka i Instagrama w Stanach Zjednoczonych w okresie przed wyborami prezydenckimi w 2020 roku, w ich trakcie oraz tuż po nich. Składały się one z dwóch części: analizy danych i eksperymentu terenowego. dotyczące aktywnych dorosłych użytkowników w Stanach Zjednoczonych korzystających z Facebooka i Instagrama. Naukowcy chcieli sprawdzić, jak duża była skala kontaktu z dezinformującymi treściami.

Badacze wskazują w publikacji, że przeciętni użytkownicy widzieli w swoich aktualnościach w mediach społecznościowych stosunkowo niewiele treści z niewiarygodnych źródeł. Trwający kilka miesięcy eksperyment terenowy, przeprowadzony wśród użytkowników, którzy wyrazili zgodę na udział w badaniu w okresie wyborów prezydenckich w 2020 roku, ograniczył o około 70% widoczność treści z niewiarygodnych źródeł w kanałach aktualności na obu platformach. Nie przyniósł natomiast mierzalnych skutków w odniesieniu do szeregu wcześniej zdefiniowanych wskaźników – nawet w przypadku uczestników badania, którzy przed eksperymentem mieli z takimi treściami częsty kontakt.

Wyniki badania pokazują, że możliwe do wdrożenia przez platformy działania mogą skutecznie ograniczyć kontakt z treściami z niewiarygodnych źródeł, choć zmiany te prawdopodobnie nie będą miały natychmiastowego wpływu na postawy i przekonania.

– Zarówno ten, jak i inne artykuły, które opublikowaliśmy wraz z The U.S. 2020 Facebook & Instagram Election Study, są wynikiem wyjątkowej współpracy z Facebookiem (potem Meta). Dzięki niej uzyskaliśmy dostęp do zastrzeżonych danych z platform, rzadko osiągalnych dla badaczy.  Wszystkie nasze badania pokazują, że zmiany algorytmów platform społecznościowych mają ogromny wpływ na to, co ludzie widzą i robią w swoim tzw. feedzie, ale nie mają wpływu na opinie i postawy polityczne użytkowników. To konkretne badanie opisane w „Science Advances” dodatkowo udowadnia, że obawy o tzw. „echo Chambers” lub „misinformation filter bubbles” nie są do końca zgodne z prawdą. Większość ludzi po prostu nie interesuje się zbytnio polityką, konsumuje niewiele informacji politycznych i nie tkwi w „bańkach informacyjnych” zdominowanych przez dezinformację. Osoby, które mają do czynienia z takimi treściami, cechują się już wyrobionymi silnymi poglądami, co może motywować je do celowego poszukiwania materiałów utwierdzających je w dotychczasowych przekonaniach – mówi prof. Magdalena Wojcieszak.

W ramach projektu LIP3D – Living Forever the Past through a 3Digital World stworzono cyfrowe rekonstrukcje historycznych obiektów, a także dokumentację stanowisk archeologicznych. Pracami zespołu z Uniwersytetu Warszawskiego kierował dr Krzysztof Narloch z Ośrodka Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej.

– Wiele dóbr kultury jest obecnie zagrożonych przez masową turystykę, procesy erozyjne czy brak funduszy na utrzymanie. Nasz projekt służy ich „ocaleniu” dzięki cyfrowej dokumentacji – mówi dr Krzysztof Narloch. – Wybraliśmy sześć stanowisk archeologicznych poddanych wpływom różnych czynników. Na tych sześciu case studies testowaliśmy różne protokoły. W efekcie powstały ścieżki postępowania, które można zaaplikować do prezentowania innych obiektów i w ten sposób ocalić je dla potomnych – dodaje naukowiec.

Nie tylko turystyka

Niektóre z opracowywanych obiektów są narażone na wzmożony ruch turystyczny, ale naukowcy wzięli pod lupę także stanowiska, których lokalizacja powoduje, że są rzadko odwiedzane i popadają w zapomnienie.

Turyści nieczęsto docierają do położonego wysoko w górach Juvanum. Było to miasto italskie, a następnie rzymskie. Zachowały się ruiny osady składające się z forum, świątyni i bazyliki. Stanowisko znajduje się w środkowych Włoszech, w regionie, który w szybkim tempie się wyludnia. W sąsiedztwie Juvanum znajdują się opuszczone miejscowości. Ze względu na swoje położenie obiekt jest narażony na działanie czynników atmosferycznych, takich jak śnieg oraz powtarzający się cykl mrozów i roztopów. Digitalizacja daje Juvanum szansę na znacznie szersze zaistnienie w obiegu naukowym i informacyjnym.

Zupełnie innym przypadkiem jest Chania i jej Rivellino del Porto w północnej części Krety. Są tu pozostałości z czasów Imperium Weneckiego, głównie budowle obronne. Chania to najlepiej zachowane ze wszystkich stanowisk ujętych w projekcie i zarazem najbardziej narażone na zniszczenie. W sezonie Kreta przeżywa bowiem oblężenie turystów, co wpływa negatywnie na stan obiektów. Miasto jest także narażone na erozję związaną z intensywnym działaniem wody morskiej.

Ekonomiczne Losy Absolwentów to realizowane przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego badanie, dzięki któremu można sprawdzić, jak radzą sobie absolwenci polskich szkół wyższych na rynku pracy. Zestawienia powstają na podstawie danych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i systemu POL-on.

Według najnowszego rankingu absolwenci dwóch kierunków studiów drugiego stopnia prowadzonych na UW – informatyki i Quantitative Finance – osiągają najwyższe wynagrodzenia brutto – ponad 17 tys. zł (informatyka) i ponad 16 tys. zł (Quantitative Finance). Autorzy raportu oceniali wynagrodzenia absolwentów rocznika 2024 w pierwszym roku po dyplomie.

Gwarancja sukcesu

Uniwersytet Warszawski jest również najlepszą polską uczelnią, jeśli chodzi o pozycję zawodową absolwentów na rynku pracy. Tak wynika z opracowania „Polskie Szkoły Akademickie: kariera, praca, zarobki 2026”, przygotowanego przez Fundację Work & Science na podstawie danych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i systemu POL-on.

Wśród wskaźników, jakie uwzględniono w zestawieniu, są: wynagrodzenia absolwentów, czas poszukiwania pierwszego zatrudnienia, ryzyko bezrobocia, poziom przedsiębiorczości (samozatrudnienie), a także skala kontynuowania edukacji na kolejnych poziomach.

 „mUWi się. Podkasty Uniwersytetu Warszawskiego” to seria rozmów poświęconych życiu akademickiemu – nauce, dydaktyce, inwestycjom oraz sprawom ważnym dla uczelni. Gościem Mateusza Szymkowiaka był prof. Sławomir Sęk – dziekan Wydziału Chemii UW, specjalista w dziedzinie bioelektrochemii. prowadzi badania nad strukturą i właściwościami biomimetycznych membran lipidowych oraz ich oddziaływaniami z cząsteczkami o znaczeniu biologicznym. Zajmuje się również badaniami dalekozasięgowego transportu elektronowego przez peptydy i peptydomimetyki.

W pierwszym odcinku prof. Sławomir Sęk opowiada o swojej drodze – od pierwszych fascynacji chemią i domowych doświadczeń po wybór studiów oraz rozpoczęcie kariery naukowej. Wyjaśnia, dlaczego chemia jest „nauką centralną”, pokazując jej znaczenie dla biologii, medycyny, fizyki czy inżynierii materiałowej. Rozmowa dotyczy również prowadzonych przez niego badań nad transportem elektronów przez peptydy oraz doświadczeń zdobytych podczas staży naukowych w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych.

Drugi odcinek poświęcony jest Wydziałowi Chemii UW i jego rozwojowi. Prof. Sęk mówi o mocnych stronach wydziału, zmianach organizacyjnych, współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym oraz wyzwaniach związanych z umiędzynarodowieniem badań i kształcenia. Wyjaśnia także, jak sztuczna inteligencja zmienia współczesną chemię oraz jakie kompetencje są dziś najważniejsze dla absolwentów kierunku.

Zespół naukowców z Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu w Aberdeen oraz Uniwersytetu w Mariborze opisuje niezwykłą różnorodność spontanicznie tworzących się struktur helikalnych w ciekłych kryształach. Wyniki badań pokazują, że nawet całkowicie achiralne cząsteczki mogą samoorganizować się w złożone, skręcone struktury o wielu poziomach organizacji.

Odkrycie to dostarcza nowych informacji na temat mechanizmów spontanicznego łamania symetrii lustrzanej w materiałach miękkich oraz znacząco poszerza nasze rozumienie procesów samoorganizacji materii. Lepsze poznanie tych zjawisk stwarza nowe możliwości projektowania nowoczesnych materiałów funkcjonalnych o zaawansowanych właściwościach optycznych, fotonicznych i sensorycznych.

„mUWi się. Podkasty Uniwersytetu Warszawskiego” to seria rozmów poświęconych życiu akademickiemu – nauce, dydaktyce, inwestycjom oraz sprawom ważnym dla uczelni. Gościnią Mateusza Szymkowiaka była Monika Niepiekło – wieloletnia kierowniczka Biura Karier UW, doradczyni zawodowa specjalizująca się w doradztwie kariery, treningach rekrutacyjnych oraz przygotowaniu dokumentów aplikacyjnych. Z Uniwersytetem Warszawskim związana jest od 2007 roku.

W pierwszym odcinku Monika Niepiekło opowiada o doradztwie zawodowym, świadomym planowaniu kariery i przygotowaniu do wejścia na rynek pracy. Wyjaśnia, dlaczego warto przygotowywać dokumenty aplikacyjne dopasowane indywidulnie, korzystać z konsultacji z doradcami zawodowymi oraz rozwijać kompetencje związane z komunikacją, autoprezentacją i samoświadomością. Mówi także o działaniach realizowanych przez Biuro Karier UW, tj. symulacje rozmów rekrutacyjnych, targi pracy czy współpraca z pracodawcami.

Drugi odcinek poświęcony jest zmianom zachodzącym na rynku pracy oraz kompetencjom przyszłości. Rozmówczyni podkreśla znaczenie umiejętności adaptacji, krytycznego myślenia, znajomości języków obcych i gotowości do ciągłego rozwoju. Zwraca uwagę, że decyzje zawodowe warto opierać przede wszystkim na własnych zainteresowaniach, predyspozycjach i celach, a nie wyłącznie na aktualnych trendach rynku pracy. Gościni mówi również o wsparciu, jakie Biuro Karier UW oferuje kandydatom na studia, studentom, pracownikom oraz absolwentom Uniwersytetu Warszawskiego na różnych etapach ich życia zawodowego.

Polonia Camp 2026 to druga edycja inicjatywy, której celem jest integracja, aktywizacja oraz promocja osiągnięć młodego pokolenia Polaków mieszkających poza granicami kraju. Wydarzenie łączy elementy edukacyjne, networkingowe i rekreacyjne – w programie znajdują się spotkania z przedstawicielami świata nauki, sportu, kultury i polityki, koncerty oraz przestrzeń do dialogu i wspólnego działania młodzieży.

Tegoroczna odsłona wydarzenia odbywała się w Warszawie w dniach 23–26 lipca na kampusie Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego.

Wydarzenie było skierowane do osób w wieku 18–30 lat mieszkających poza granicami Polski. Wzięło w nim udział około 1500 młodych osób polskiego pochodzenia mieszkających w niemal 50 krajach świata.

Podczas czterech dni uczestnicy brali udział w spotkaniach, warsztatach i koncertach. Mogli się też zapoznać z ofertą edukacyjną polskich uczelni, w tym Uniwersytetu Warszawskiego.

Osoby mieszkające za granicą mogły dowiedzieć się m.in. o kierunkach studiów oferowanych przez UW, zasadach rekrutacji kandydatów z maturą zagraniczną, możliwościach studiowania w języku angielskim oraz dostępnych programach stypendialnych.

Uczestnicy Polonia Camp 2026 mogli podczas wydarzenia porozmawiać z przedstawicielami biur i jednostek UW: Biura Promocji, Biura Karier, Inkubatora UW, Biura Współpracy z Zagranicą oraz Welcome Point.

Zespół naukowców z udziałem dr. Ricardo Fernandesa wykazał, że dawne rdzenne społeczności zamieszkujące brazylijski biom Cerrado (obszar tropikalnej sawanny) stosowały zróżnicowane i zaawansowane systemy rolnicze, łącząc uprawę kukurydzy z innymi roślinami w ramach polikultury, zamiast polegać na jednej uprawie.

Naukowcy opisali wyniki badań w artykule Polikultury oparte na kukurydzy, a nie monokultury, podtrzymywały społeczeństwa przedkolonialne Cerrado (ang. Maize-based polyculture, not monoculture, sustained pre-colonial societies in the Brazilian Cerrado), który został opublikowany w czasopiśmie „Science Advances”.

Analizując kości i zęby 101 szkieletów pochodzących z 37 stanowisk archeologicznych z okresu późnego holocenu w trzech brazylijskich biomach – Cerrado (brazylijska sawanna), Caatinga (las suchy) i Las Atlantycki (obszar bujnych lasów) w środkowo-wschodniej części Ameryki Południowej – badacze zrekonstruowali dawne diety. Analiza izotopów węgla i azotu pozwoliła ustalić, jakie pokarmy spożywali mieszkańcy tych obszarów. Uwzględniono również współczesne dane referencyjne dotyczące fauny oraz wyniki datowania radiowęglowego.

Łącząc dane archeologiczne, paleoekologiczne i chronologiczne, badacze wykazali istnienie w biomie Cerrado zróżnicowanych i złożonych systemów produkcji żywności, porównywalnych z systemami stosowanymi przez duże przedkolonialne społeczności, zajmujące się uprawą kukurydzy w Amazonii. Wyniki badań świadczą o tym, że ludność zamieszkująca wschodnią część Ameryki Południowej stosowała polikulturę opartą na kukurydzy, co zmienia dotychczasowe modele dynamiki kulturowej i środowiskowej w biomie Cerrado.

Zaawansowane systemy rolnicze

Badanie wykazało współistnienie dwóch odmiennych sposobów życia: ludzie zamieszkujący schroniska skalne (związani z tradycją ceramiczną Una) odżywiali się w bardzo zróżnicowany sposób, natomiast mieszkańcy dużych osad otwartych (związani z tradycją ceramiczną Aratu) opierali swoją dietę głównie na kukurydzy, której spożycie było najwyższe spośród wszystkich badanych grup.

Dane pokazują, że społeczności biomu Cerrado prowadziły rozwinięte systemy rolnicze i tworzyły stałe osady liczące setki mieszkańców, a nie, jak wcześniej sądzono, były przede wszystkim mobilnymi grupami łowców-zbieraczy, zajmującymi się rolnictwem jedynie okazjonalnie. Badania wskazują, że rdzenne społeczności przez tysiące lat w sposób zrównoważony zarządzały ekosystemami Cerrado i współkształtowały je.

Jak podkreślają naukowcy, dawne systemy rolnicze, które pozwalały zachować bioróżnorodność przy jednoczesnym utrzymaniu licznych populacji, stanowią cenne źródło wiedzy dla współczesnych praktyk rolniczych w tym regionie.

– Te odkrycia całkowicie zmieniają nasze rozumienie życia w brazylijskim regionie Cerrado w czasach przedkolonialnych. Nie mamy tu do czynienia z prostymi społecznościami łowców-zbieraczy czy wczesnymi rolnikami stosującymi monokulturę, lecz z zaawansowanymi, zrównoważonymi systemami polikulturowymi, które przez wieki umożliwiały funkcjonowanie dużych, stałych osad. Współistnienie tak odmiennych strategii żywieniowych wśród sąsiadujących ze sobą grup pokazuje, że dawne ludy rdzenne dokonywały świadomych wyborów kulturowych w zakresie gospodarowania środowiskiem – i robiły to w sposób, który przez pokolenia pozwalał zachować bioróżnorodność. To nie tylko zamierzchła przeszłość; to żywa lekcja zrównoważonej produkcji żywności, z której możemy czerpać również dzisiaj – mówi dr Ricardo Fernandes z Wydziału Archeologii UW.

3 sierpnia Uniwersytet Otwarty UW opublikował ofertę kursów na I trymestr roku akademickiego 2026/2027. Znajduje się w niej 367 kursów, w tym 131 nowych, prowadzonych online i stacjonarnie. Zapisy rozpoczęły się 5 sierpnia o godz. 10.00.

Kursy, jak co trymestr, podzielone zostaną na sześć obszarów tematycznych w ramach następujących dziedzin wiedzy: Kultury i Idee, Języki Świata, Człowiek i Społeczeństwo, Prawo, Biznes i IT, Nauka i Środowisko oraz Rekreacja i Hobby.

Wśród nowych kursów pojawią się m.in.:

• Geniusz nieprześcigniony. Michał Anioł i jego arcydzieła – kurs stacjonarny;
• Miasta przez wieki: starożytność, utopia i nowoczesność – kurs online;
• Dziennikarstwo śledcze / Investigative Journalism – kurs online;
• Who needs art? Introduction to aesthetics – kurs online;
• Na tropie językowych zagadek. Angielski z oryginalnym Sherlockiem Holmesem (poziom B2/C1) – kurs online;
• Dlaczego przestajemy się rozumieć? Komunikacja w świecie mediów, AI i cyfrowych relacji – kurs online;
• Wielokulturowość bez stresu – jak rozumieć, współpracować i reagować – kurs weekendowy – kurs stacjonarny;
• Ludzie i ekoni, czyli ekonomia i finanse dla humanistów – kurs stacjonarny;
• Angielski w pracy – podstawy (poziom B1) – kurs online;
• Self-Defense for Everybody / Samoobrona dla każdego – kurs stacjonarny;
• Krótka historia fotografii – kurs online;
• Joga z elementami filozofii – kurs stacjonarny.

UOUW kontynuuje również cykl wykładów „Ucz się od najlepszych!” – zajęcia prowadzone każdorazowo przez innego eksperta z danej dziedziny wiedzy. W tym trymestrze odbędą się kursy: Językowy krajobraz Europy, jakiego nie znacie – kurs online oraz Miasto jako żywy organizm – kurs online.

Zajęcia UOUW przeznaczone są dla wszystkich, którzy ukończyli 16. rok życia i posiadają Konto Słuchacza UOUW.

Naukowcy z Uniwersytetu Warszawskiego przebywali z oficjalną wizytą w Astanie (Kazachstan). Spotkania były poświęcone rozwojowi współpracy akademickiej i naukowej pomiędzy instytucjami z Polski i Kazachstanu, w tym realizacji wspólnych projektów badawczych, wymianie pracowników i studentów oraz możliwościom rozwijania nowych form współpracy międzynarodowej.

W skład delegacji Uniwersytetu Warszawskiego weszli: prof. Ewa Bulska, dyrektorka Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych, oraz badacze z Wydziału Biologii – prof. Małgorzata Suska-Malawska, prof. Iwona Jasser i dr Marcin Sulwiński. W spotkaniach uczestniczył również prof. Ilan Stavi z Ben-Gurion University of the Negev w Izraelu, współpracujący z zespołem UW przy realizacji badań środowiskowych w Kazachstanie.

Wspólne badania

Od 4 do 15 lipca naukowcy z UW i Astana International University (AIU) prowadzili wspólne badania ekologiczne i środowiskowe we wschodnim Kazachstanie, w tym w regionie Ałtaju.

Jednym z elementów prac terenowych były badania nad rozmieszczeniem i uwarunkowaniami środowiskowymi występowania endemicznego gatunku migdałowca Prunus ledebouriana.

– Badania obejmowały m.in. weryfikację lokalizacji stanowisk gatunku oraz analizę warunków geograficznych, geomorfologicznych, glebowych i siedliskowych związanych z występowaniem tworzonych przez niego zbiorowisk zaroślowych – wyjaśnia prof. Małgorzata Suska-Malawska z Wydziału Biologii UW.

Prace te stanowią część szerszych badań nad znaczeniem różnorodności środowiskowej i czynników ekologicznych w kształtowaniu rozmieszczenia oraz kondycji populacji tego rzadkiego gatunku.

Oficjalne spotkania

Podczas wizyty w Astana International University delegacja spotkała się z władzami i przedstawicielami uczelni, w tym z rektor AIU prof. Anar B. Myrzagaliyevą. Rozmowy dotyczyły dotychczasowej współpracy naukowej, perspektyw wspólnych projektów oraz rozwoju mobilności akademickiej.

Ważnym punktem pobytu było również spotkanie w Fundacji Bolashak, podczas którego przedstawiono działalność Fundacji i jej rolę we wspieraniu międzynarodowej edukacji i współpracy akademickiej. Przedstawiciele UW mieli możliwość zaprezentowania swojej uczelni, jej potencjału naukowego i dydaktycznego oraz doświadczeń związanych ze współpracą z partnerami w Kazachstanie i szerzej w Azji Centralnej. Spotkanie stworzyło również przestrzeń do dyskusji nad możliwymi kierunkami dalszej współpracy.

Na zabytkowym kampusie UW przy Krakowskim Przedmieściu rosną drzewa i krzewy z ponad 200 różnych gatunków. W maju skwer między Budynkiem Chopinowskim a siedzibą Wydziału Archeologii zyskał nową – szczególną – roślinę. W rocznicę tragicznej śmierci Pani Małgorzaty Dynak – naszej Koleżanki, Pracowniczki UW – społeczność uczelni posadziła miłorząb. To drzewo niezwykłe – długowieczne i odporne, od wieków symbolizujące pamięć, trwanie i jedność. Tak jak wspólnota akademicka Uniwersytetu Warszawskiego – tworzona przez ludzi, ich relacje i doświadczenia. W okładkowym artykule nowego wydania pisma uczelni „UW” piszemy o drzewie pamięci na Kampusie Głównym.

W tym numerze wyjątkowe miejsce oddajemy również wspomnieniom o Dziekanach – prof. Katarzynie Kołodziejczyk i prof. Piotrze Tarasze. Przypominamy o ich dokonaniach, uniwersyteckiej drodze i niezwykłym zaangażowaniu na rzecz zarówno wydziałów, jak i uczelni. Wracamy też do postaci nowego doktora honorowego UW prof. Adama D. Rotfelda i prezentujemy zegar słoneczny w Obserwatorium Astronomicznym UW. W wydaniu zaglądamy również na uniwersytecki plac budowy przy ul. Bednarskiej. Na powstającej siedzibie Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii zawisła tradycyjna „wiecha”. Natomiast istniejący już prawie rok budynek Wydziału Psychologii UW obsypano kolejnymi architektonicznymi wyróżnieniami.

Letnie wydanie pisma uczelni prezentuje także nowości ze świata nauki, dydaktyki i ogólnouniwersyteckich projektów. Piszemy m.in. o imponującym grancie na badania zespołu z udziałem dr hab. Karoliny Archackiej z Wydziału Biologii, których głównym celem jest opracowanie biomateriału pomagającego w leczeniu uszkodzeń mięśni. Sprawdzamy, jak naukowcy z Ośrodka Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej chronią cenne stanowiska archeologiczne przed zapomnieniem. Przedstawiamy też, czym zajmują się studentki i studenci w projekcie Uczelnie Przyszłości.

Fotosystem I (PSI) jest naturalnym biofotokatalizatorem, który z wyjątkowo wysoką wydajnością kwantową przekształca energię światła słonecznego w energię chemiczną. Mimo jego kluczowej roli w fotosyntezie mechanizmy ewolucji szlaków transferu energii – od sinic, przez glony, po rośliny lądowe – nie zostały dotychczas w pełni poznane.

Wykorzystując dwuwymiarową spektroskopię elektronową w ultraniskich temperaturach w połączeniu z zaawansowanym modelowaniem dynamiki kwantowej, naukowcy zbadali PSI jednokomórkowego ekstremofilnego krasnorostu Cyanidioschyzon merolae. Wyniki wykazały, że kompleks ten zawiera dwie przestrzennie odrębne, niskoenergetyczne „pułapki” – domeny, do których kierowana jest pochłonięta energia wzbudzenia. Są one zlokalizowane zarówno w rdzeniu PSI (gdzie zachodzi rozdział ładunku i transport elektronów pod wpływem światła), jak i w otaczającej go antenie wychwytującej energię słoneczną.

Taka organizacja stanowi ewolucyjne ogniwo pośrednie pomiędzy PSI u sinic, w którym energia wzbudzenia jest kierowana głównie do rdzenia, a PSI roślin lądowych, gdzie niskoenergetyczne stany są związane przede wszystkim z anteną. System występujący u krasnorostów łączy zatem elementy obu tych architektur.

Badania wykazały również, że rozdział energii wzbudzenia pomiędzy poszczególne pułapki energetyczne zmienia się wraz z temperaturą. Pomimo tej redystrybucji PSI zachowuje zdolność do wydajnego pułapkowania energii, umożliwiając jej skuteczne przekształcanie w energię chemiczną. Wyniki wskazują, że ewolucyjna rozbudowa anteny zmieniła sposób przepływu energii, nie obniżając jednocześnie wydajności fotosyntezy.

Odkrycie pogłębia wiedzę na temat ewolucji fotosyntezy, a zarazem dostarcza ogólnych zasad projektowania wydajnych i stabilnych sztucznych układów konwersji energii słonecznej. Rozdzielenie energii wzbudzenia pomiędzy wiele przestrzennie odseparowanych szlaków może pomóc w opracowaniu przyszłych technologii słonecznych łączących wysoką sprawność konwersji energii ze zdolnością adaptacji do zmiennych warunków środowiskowych.

Ewaluacja obejmowała ocenę jakości działalności naukowej prowadzonej w latach 2022–2025. Podstawę oceny stanowiły trzy kryteria:

• poziom naukowy prowadzonej działalności (publikacje, patenty);
• efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych (projekty naukowe, przychody z usług i komercjalizacji);
• wpływ działalności naukowej na społeczeństwo lub gospodarkę.

Na Uniwersytecie Warszawskim oceniono 26 dyscyplin naukowych. Dziewięć z nich otrzymało kategorię A+, dziewięć – kategorię A, a osiem – kategorię B+.

– Oceniam te wyniki bardzo wysoko. Szczególnie cieszy mnie wzrost liczby najwyższych kategorii A+. Do grona dyscyplin będących krajowymi liderami dołączyły, w pełni zasłużenie, filozofia oraz ekonomia i finanse – mówi prof. Zygmunt Lalak, prorektor UW ds. badań. – Traktujemy jednak opublikowane wyniki jako wstępne. Po otrzymaniu decyzji wraz ze szczegółowym uzasadnieniem ocen przeanalizujemy je i odwołamy się od części rozstrzygnięć – dodaje prorektor Lalak.

Badania zostały przeprowadzone przez zespół, w skład którego wchodzili dr Maria Zimmermann z Wydziału Psychologii UW i Katedry Psychologii i Nauk o Mózgu z Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa (Baltimore USA), prof. Piotr Tomaszewski z Wydziału Psychologii UW, prof. Marina Bedny z Katedry Psychologii i Nauk o Mózgu z Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa (Baltimore USA), prof. Artur Marchewka z Pracowni Obrazowania Mózgu Instytutu Biologii Doświadczalnej Polskiej Akademii Nauk oraz prof. Marcin Szwed z Instytutu Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Wspólne cechy języków mówionych i migowych

Podobnie jak języki mówione, języki migowe mają bogate słownictwo, stosują generatywne reguły gramatyczne, struktury morfologiczne i są zdolne do przekazywania rozbudowanych narracji. Mają ponadto swoją specyfikę, polegającą na wykorzystaniu dłoni, wyrazu twarzy, spojrzenia, ruchu głowy czy całego tułowia, do przekazywania informacji.

Neurobiologicznie języki migowy i mówiony również mają wspólne podstawowe cechy. Wcześniejsze badania sugerują, że podobnie jak języki mówione, języki migowe zależą od lewostronnej sieci neuronowej 22–34 nerwów czołowo-skroniowych. Zarówno w przypadku języka migowego, jak i mówionego, lewa dolna kora czołowa i boczna kora skroniowa są aktywne podczas przetwarzania słów i elementów gramatycznych.

Synchronizacja

Opowiadanie historii to sposób na dzielenie się ideami, przekonaniami i uczuciami. Kiedy ludzie słuchają opowieści w języku mówionym, ich mózgi się synchronizują. Naukowcy wykazali, że podobnie dzieje się, gdy opowiadamy w języku migowym. Oprócz synchronizacji systemów przetwarzania języka i narracji historie w języku migowym synchronizują również obszary mózgu odpowiedzialne za postrzeganie przestrzenne i przetwarzanie wyrazu twarzy. Odkrycia te ujawniają zarówno uniwersalne, jak i specyficzne dla języka migowego sygnatury neuronalne języka i opowiadania historii. Badanie dostarcza rzadkich dowodów neuronaukowych na temat tego, jak osoby niesłyszące przetwarzają narracje, i podkreśla bogactwo językowe języków migowych. Do badań wykorzystano funkcjonalne obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego (fRMI).

„mUWi się. Podkasty Uniwersytetu Warszawskiego” to seria rozmów poświęconych życiu akademickiemu – nauce, dydaktyce, inwestycjom oraz sprawom ważnym dla uczelni. Gościem Mateusza Szymkowiaka był Maciej Broniarz z Centrum Nauk Sądowych UW, ekspert w zakresie cyberbezpieczeństwa.

W pierwszym odcinku rozmowa koncentruje się na współczesnych zagrożeniach w cyberprzestrzeni. Maciej Broniarz wyjaśnia, dlaczego rozwój technologii i cyfryzacja codziennego życia sprawiają, że cyberbezpieczeństwo staje się jednym z najważniejszych wyzwań współczesności. Opowiada o metodach działania cyberprzestępców, zagrożeniach związanych z phishingiem i ransomware oraz tłumaczy, jaką rolę odgrywa edukacja w budowaniu świadomości użytkowników internetu.

Drugi odcinek poświęcony jest cyberhigienie oraz roli Uniwersytetu Warszawskiego w budowaniu cyberodporności państwa. Maciej Broniarz mówi o prostych zasadach, które pomagają zwiększyć bezpieczeństwo w sieci, opowiada również o działalności Centrum Nauk Sądowych UW, współpracy uczelni z administracją publiczną i Wojskami Obrony Cyberprzestrzeni oraz o kształceniu studentów przygotowujących się do pracy w obszarze cyberbezpieczeństwa.

Prof. Sławomir Sęk jest absolwentem Wydziału Chemii UW. W 1998 roku obronił pracę magisterską, a w 2003 roku pracę doktorską, obie pod kierunkiem prof. Renaty Bilewicz.

Naukowiec odbył staże naukowe m.in. na University of California, Berkeley w grupie prof. Marcina Majdy, California State University, Long Beach w grupie prof. Krzysztofa Słowińskiego oraz na University of Guelph w grupie prof. Jacka Lipkowskiego. W 2011 roku uzyskał stopień doktora habilitowanego, a w 2020 roku tytuł profesora.

Jego główne zainteresowania naukowe koncentrują się wokół bioelektrochemii. W szczególności prowadzi badania nad strukturą i właściwościami biomimetycznych membran lipidowych oraz ich oddziaływaniami z cząsteczkami o znaczeniu biologicznym. Zajmuje się również badaniami dalekozasięgowego transportu elektronowego przez peptydy i peptydomimetyki.

W kadencji 2024–2028 pełni funkcję dziekana Wydziału Chemii UW.

Stale aktualna

Kurt Vonnegut (1922–2007) był jednym z najwybitniejszych amerykańskich pisarzy XX wieku. W swojej twórczości łączył elementy science fiction, groteski i satyry społecznej, podejmując tematykę wojny, nauki, polityki i kondycji współczesnego człowieka. Książka Kocia kołyska – wydana niemal 70 lat temu – należy do jego najważniejszych i najczęściej komentowanych powieści.

Dla prof. Sławomira Sęka jest to książka, do której warto wracać – każda kolejna lektura pozwala dostrzec nowe znaczenia i prowadzi do pytań nie tylko o rolę nauki, lecz także o odpowiedzialność człowieka za świat, który współtworzy.

– To nie jest książka o technologii, to jest książka o ludziach – o tym, że potrafimy tworzyć wielkie odkrycia, stworzyć coś pozornie użytecznego, ale często nie zastanawiamy się nad tym, jakie będą konsekwencje tego odkrycia i co stanie się dalej – mówi prof. Sławomir Sęk.

Powieść opowiada historię Jonaha, który, zbierając materiały do książki o twórcach bomby atomowej, trafia na karaibską wyspę San Lorenzo. Tam odkrywa tajemnicę substancji zwanej lodem-9 – wynalazku zdolnego doprowadzić do zagłady świata. Vonnegut wykorzystuje tę historię, by postawić pytania o granice naukowego poznania i odpowiedzialność badaczy za skutki własnych odkryć.

W czasach dynamicznego rozwoju sztucznej inteligencji, inżynierii genetycznej i innych przełomowych technologii wybrzmiewają one szczególnie mocno.

Nauka i wiara

W trakcie lektury książki czytelnik zagłębia się w dość surrealistyczne założenia twórcy nowej religii – proroka Bokonona. Okazuje się, że bokononizm został wymyślony, by dać ludziom nadzieję na dobre życie i lepszą przyszłość.

– Bokononizm, który otwarcie przyznaje, że jego założenia są czystym kłamstwem, mimo wszystko daje ludziom poczucie sensu, wspólnoty i uporządkowania – uzupełnia prof. Sławomir Sęk.

Jak podkreśla naukowiec, zestawienie świata nauki, dążącego do odkrywania prawdy, ze światem religii opartym na świadomie tworzonych mitach, skłania do refleksji nad tym, czym jest prawda i jaką rolę odgrywa we współczesnym świecie.

– To, co dla mnie jest inspirujące w tej książce, to zderzenie tych dwóch światów – świata nauki, który aspiruje do odkrywania absolutnej prawdy, i świata religii, która karmi ludzi kłamstwami. Pojawia się tu fundamentalne pytanie, co z naszej perspektywy jest ważniejsze – mówi prof. Sławomir Sęk i dodaje: – Myślę, że jest to pytanie bardzo aktualne, szczególnie w świetle dzisiejszych fake newsów.

Inteligentna satyra

Charakterystyczny dla Kurta Vonneguta humor i ironia sprawiają, że historia stopniowo przeradza się w refleksję. – To jest powieść, która momentami wydaje się trochę absurdalna, trochę komiczna, ale de facto jest brutalną satyrą na ludzką naturę. Autor z właściwą sobie przenikliwością obnaża ludzką próżność, zakłamanie i skłonność do ignorowania konsekwencji własnych działań – wyjaśnia prof. Sławomir Sęk.

Takim przykładem jest z pewnością nowy wynalazek – lód-9. Wyspą rządzi panujący na niej Papa Monzano. Gdy dyktator umiera, panowanie nad lodem-9 wymyka się spod kontroli, co powoduje światową katastrofę, polegającą na zamrożeniu całej planety.

Literatura i nauka często wydają się odległymi światami. Tymczasem dobra literatura potrafi stawiać pytania równie ważne jak te rodzące się w laboratorium. Nie daje prostych odpowiedzi, ale uczy krytycznego myślenia i przypomina, że za każdym odkryciem stoją ludzie oraz ich decyzje.

– Jeśli ktoś szuka literatury, która jest jednocześnie inteligentna, ironiczna i zostawia czytelnika z pytaniem, czy naprawdę rozumiemy konsekwencje własnych działań, to Kocia kołyska jest właśnie taką pozycją – podsumowuje prof. Sławomir Sęk.

Książka Kurta Vonneguta Kocia kołyska znajduje się w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie.

Wizerunek uniwersyteckiego godła to Orzeł Biały w otoczeniu pięciu gwiazd, trzymający w swych szponach gałąź wawrzynu i liść palmy.

Jego historia sięga 1817 roku. Na Bramie Głównej UW przy Krakowskim Przedmieściu orła po raz pierwszy uroczyście zawieszono 7 października 1916 roku, przy okazji inauguracji roku akademickiego. Był tam do 1939 roku, po długiej przerwie pojawił się ponownie w latach 80. XX wieku.

Wieloletni wpływ czynników atmosferycznych spowodował konieczność renowacji godła. 18 lipca orzeł został ponownie zainstalowany na Bramie Głównej UW. Prace konserwatorskie trwały od marca. Ich celem było odtworzenie właściwych barw uniwersyteckiego orła. Godło oczyszczono oraz m.in. zabezpieczono jego powierzchnię.

Historia godła UW

Dzieje orła odzwierciedlają losy Uniwersytetu Warszawskiego i historię Polski XIX i XX wieku. Więcej na ten temat można przeczytać w książce dr. Krzysztofa Mordyńskiego – Godło Uniwersytetu Warszawskiego. Dzieje symbolu na pieczęciach uczelni ze zbiorów Muzeum UW. Publikacja jest dostępna na stronie Wydawnictw UW. Autor opowiadał o niej także w cyklu Czytaj z UW:

]]> https://www.uw.edu.pl/orzel-znow-na-bramie-glownej-uw/feed/ 0 https://www.uw.edu.pl/prof-julia-kubisa-w-podkascie-muwi-sie/ https://www.uw.edu.pl/prof-julia-kubisa-w-podkascie-muwi-sie/#respond Mon, 20 Jul 2026 11:15:05 +0000 Olga Najfeld https://www.uw.edu.pl/?p=151552

– Socjologia jest dla ludzi, którzy myślą samodzielnie i krytycznie, patrzą na świat z różnych perspektyw i szukają nieoczywistych odpowiedzi – mówi prof. Julia Kubisa, socjolożka pracy i dziekana Wydziału Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego w dwóch kolejnych odcinkach podkastu „mUWi się”. Projekt finansowany jest w ramach programu Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza (IDUB).

Forum odbyło się 14 lipca i zgromadziło przedstawicieli administracji rządowej, środowiska naukowego, biznesu oraz spółek o strategicznym znaczeniu dla państwa. Podczas debat uczestnicy rozmawiali o bezpieczeństwie surowcowym i energetycznym Polski, rozwoju krajowego przemysłu, znaczeniu local content dla budowy odporności państwa oraz bezpieczeństwie żywnościowym w obliczu współczesnych wyzwań geopolitycznych.

O roli Uniwersytetu Warszawskiego jako miejsca dialogu między nauką, administracją i gospodarką mówił podczas wydarzenia prof. Adam Niewiadomski.

Uniwersytet Warszawski bardzo się cieszy, że stał się forum tak ważnej debaty pomiędzy światem nauki, gospodarki i polityki w zakresie szeroko rozumianego bezpieczeństwa Polski. Podejmowane tematy, miejmy nadzieję, wpiszą się w dyskurs w naszym kraju dotyczący jego fundamentalnych podstaw funkcjonowania – podkreślił prof. Adam Niewiadomski, prorektor UW ds. doktoranckich i prawnych.

Program II Forum Bezpieczeństwa Polski 2026 obejmował trzy debaty eksperckie. Pierwsza poświęcona była bezpieczeństwu surowcowemu i energetycznemu Polski, wykorzystaniu krajowych zasobów naturalnych, bezpieczeństwu dostaw surowców oraz transformacji energetycznej. Druga dotyczyła roli local content w budowaniu bezpieczeństwa strategicznego państwa. Eksperci dyskutowali o zwiększaniu udziału polskich przedsiębiorstw w realizacji strategicznych inwestycji, wzmacnianiu krajowych kompetencji przemysłowych oraz budowie odpornych łańcuchów dostaw. Trzecia debata koncentrowała się na bezpieczeństwie żywnościowym Polski, przyszłości krajowego rolnictwa oraz działaniach niezbędnych do zapewnienia stabilności sektora rolno-spożywczego.

II Forum Bezpieczeństwa Polski 2026 zostało zorganizowane przez Fundację FAPA we współpracy z Fundacją im. XBW Ignacego Krasickiego. Partnerem instytucjonalnym wydarzenia był Uniwersytet Warszawski. Celem cyklu jest stworzenie przestrzeni do dialogu między administracją publiczną, środowiskiem naukowym i biznesem oraz wypracowywanie rekomendacji dotyczących wzmacniania bezpieczeństwa i odporności Polski.

To już czwarty program studiów wspólnych w ramach 4EU+ (sojuszu, którego członkiem jest Uniwersytet Warszawski).

QuBiD połączy wiedzę z zakresu ekologii i biologii ewolucyjnej z zaawansowanymi narzędziami cyfrowymi, bioinformatyką, modelowaniem, analizą dużych zbiorów danych oraz zastosowaniami sztucznej inteligencji. Opracowaniem programu zajmie się międzynarodowe konsorcjum pod kierunkiem UW. W skład zespołu wchodzi pięć uczelni 4EU+ (poza Uniwersytetem Warszawskim są to: Uniwersytet w Mediolanie, Uniwersytet Karola w Pradze, Uniwersytet Kopenhaski i Uniwersytet Sorboński) oraz Uniwersytet w Tartu.

Bioróżnorodność i analiza danych

Realizując program, studenci nauczą się analizować obszerne zbiory danych dotyczących różnorodności biologicznej. Zdobędą też doświadczenie praktyczne podczas zajęć laboratoryjnych i terenowych. QuBiD będzie uwzględniał również europejskie i globalne uwarunkowania ochrony środowiska, w tym założenia unijnej strategii na rzecz bioróżnorodności 2030. Absolwenci i absolwentki będą przygotowani do podejmowania wyzwań związanych z ochroną przyrody, wspierania polityk środowiskowych opartych na dowodach naukowych oraz monitorowania i raportowania stanu różnorodności biologicznej.

– Uruchomienie programu QuBiD to sukces współpracy w ramach Sojuszu 4EU+, pokazujący, że partnerstwo europejskich uczelni umożliwia skuteczny transfer wiedzy, doświadczeń i dobrych praktyk w tworzeniu innowacyjnych programów studiów. To wyjątkowa szansa na rozwój nowego kierunku kształcenia w obszarze ilościowych badań nad bioróżnorodnością, programu o unikatowym profilu, który nie ma obecnie odpowiednika w Europie – podkreśla dr Sergi López-Torres, koordynator programu z Wydziału Biologii UW.

Każda osoba uczestnicząca w programie odbędzie zajęcia na różnych uczelniach. Pierwszy semestr będzie realizowany na UW, a drugi na Uniwersytecie w Mediolanie. Na drugi rok zaplanowane są zajęcia specjalizacyjne w jednej z czterech ścieżek:

• Biodiversity & Evolution na Uniwersytecie Karola;
• Biodiversity, Ecosystem Dynamics & Global Change na Uniwersytecie Sorbońskim;
• Community Ecology & Conservation na Uniwersytecie Kopenhaskim;
• Biodiversity Informatics & Taxonomy na Uniwersytecie w Tartu.

Początek realizacji programu QuBiD zaplanowany jest na rok akademicki 2027/2028 (z limitem przyjęć do 40 osób rocznie).

W czasopiśmie „Journal of Cultural Heritage” ukazał się artykuł opisujący interdyscyplinarne badania będące efektem współpracy dr Klaudii Kaniewskiej oraz prof. Marcina Karbarza z Wydziału Chemii UW, a także Anny Litwin i prof. Anny Sękowskiej z Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie oraz dr Elżbiety Pileckiej-Pietrusińskiej z Muzeum Narodowego w Warszawie.

Przedmiotem badań było opracowanie i nowatorskie zastosowanie zaawansowanego materiału nanokompozytowego – organożelu – w pracach konserwatorskich.

Materiał ten wykorzystano do precyzyjnego usunięcia degradującej masy emulsyjnej z odwrocia obrazu autorstwa wybitnego polskiego malarza Włodzimierza Tetmajera, pochodzącego ze zbiorów Muzeum Śląskiego w Katowicach.

Nowe możliwości konserwacji

W publikacji szczegółowo opisano wieloetapowy proces prac konserwatorskich, a także przedstawiono wyjątkowo satysfakcjonujące, bezpieczne dla struktury płótna rezultaty aplikacji organożelu.

– Opracowanie tak selektywnego i skutecznego materiału czyszczącego to milowy krok w konserwacji i restauracji malarstwa sztalugowego. Pokazuje ono, jak połączenie zaawansowanej chemii makromolekularnej i tradycyjnych technik konserwatorskich pozwala rozwiązywać najtrudniejsze wyzwania związane z ochroną zabytków – mówi prof. Marcin Karbarz z Wydziału Chemii UW.

Badania te są częścią prac prowadzonych w grupie Funkcjonalnych Materiałów Żelowych UW nad zastosowaniami miękkich materiałów w konserwacji i badaniu dzieł sztuki.

Natomiast badania prowadzone we współpracy z Adrianną Pajdak i prof. Martą Lempart-Geratowską wykazały skuteczność organożelu w ekstrakcji masy woskowo-żywicznej z obrazu malowanego na jedwabiu – Portretu Michała Kazimierza Raczyńskiego. Usunięcie retuszy i przemalowań pozwoliło ustalić, że badany obiekt jest fragmentem znacznie większej kompozycji. Odkrycie to stało się podstawą kolejnego zgłoszenia patentowego.

Projekt został dofinansowany w ramach działania FENX.01.01 Efektywność energetyczna priorytet FENX.01 Wsparcie sektorów energetyka i środowisko z Funduszu Spójności programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027.

Działania w projekcie będą dotyczyć budynku przy ul. Hożej 69. Projekt inwestycyjny zostanie zrealizowany do końca czerwca 2029 roku.

Dofinansowane z programu FEnIKS pozwoli zwiększyć efektywność energetyczną zabytkowego budynku i poprawić jakość powietrza w Warszawie poprzez redukcję emisji powierzchniowej. Dzięki wykonaniu podjazdu oraz montażowi windy z napędem energooszczędnym zwiększona zostanie dostępność budynku dla wszystkich użytkowników.

Całkowity koszt realizacji projektu to 46 160 625,64 zł. Dofinansowanie z programu FEnIKS wynosi 31 914 745,92 zł.

Zakres projektu obejmuje m.in.:

• prace termomodernizacyjne, takie jak ocieplenie ścian wewnętrznych poddasza i docieplenie stropu, ocieplenie dachu i ścian nadziemia budynku, renowacje ścian zewnętrznych nadziemia, wymiana stolarki okiennej oraz drzwi zewnętrznych;
• modernizację głównego źródła ciepła;
• prace instalacyjne: m.in. modernizację instalacji centralnego ogrzewania, montaż nawiewno-wywiewnej instalacji wentylacyjnej z odzyskiem ciepła, modernizację instalacji oświetlenia wraz z instalacją elektryczną;
• montaż instalacji fotowoltaicznej.

W wyniku realizacji projektu możliwe będą m.in.: zmniejszenie zużycia energii i kosztów eksploatacyjnych, redukcja emisji zanieczyszczeń i poprawa jakości powietrza, zwiększenie dostępności architektonicznej dla osób z niepełnosprawnościami, poprawa komfortu użytkowników, wsparcie zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska.

Czwarty projekt

To czwarty projekt Uniwersytetu Warszawskiego finansowany z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS). Dotychczas UW otrzymał środki z programu FEnIKS na poprawę efektywności energetycznej i dostępności budynków przy ul. Żwirki i Wigury 93 oraz Nowy Świat 69 w Warszawie (łącznie ponad 88 mln zł) oraz na poprawę efektywności energetycznej i dostępności budynku przy ul. Pasteura 1 w Warszawie (ponad 21 mln zł). Wnioski dotyczące finansowania w programie przygotowane zostały przez jednostki UW, m.in. Biuro ds. Wspomagania Rozwoju i Biuro Innowacji w Przestrzeni Akademickiej oraz Wydział Chemii UW.

#FunduszeEuropejskie #FunduszeUE

Shared courses jest inicjatywą 4EU+, będącą jednym z kluczowych elementów współpracy dydaktycznej uczelni należących do Sojuszu. Dotychczas pracownicy i pracowniczki UW udostępnili ponad 400 przedmiotów, na które zapisanych zostało około 450 studentów i studentek z partnerskich szkół wyższych.

Propozycje zajęć uruchamianych w semestrze zimowym 2026/2027 należy zgłaszać do 9 września za pomocą tabeli udostępnionej w Arkuszu Google.

„mUWi się. Podkasty Uniwersytetu Warszawskiego” to seria rozmów poświęconych życiu akademickiemu – nauce, dydaktyce, inwestycjom oraz sprawom ważnym dla uczelni. Gościem Mateusza Szymkowiaka była Anna Grędzińska – główna specjalistka do spraw równouprawnienia na Uniwersytecie Warszawskim oraz koordynatorka do spraw przeciwdziałania, dyskryminacji, nierównemu traktowaniu, mobbingowi i innym zachowaniom niepożądanym, odpowiadająca za tworzenie i wdrażanie polityki antydyskryminacyjnej, działań na rzecz równego traktowania i różnorodności oraz realizację planu równości płci na UW.

W pierwszym odcinku rozmówczyni przedstawia działalność Zespołu Równościowego UW, mówi o politykach równościowych, badaniach i szkoleniach, a także wyjaśnia, dlaczego równość na uczelni wymaga konkretnych rozwiązań, a nie jedynie deklaracji. Anna Grędzińśka przybliża założenia Inkluzywnego Planu Równości Płci, mówi o roli badań równościowych oraz działalności Obserwatorium Równości.

Drugi odcinek poświęcony jest systemowi wsparcia dla osób studiujących i pracujących na UW. Anna Grędzińska wyjaśnia, gdzie szukać pomocy, omawia formalne i nieformalne ścieżki wsparcia oraz rolę świadków takich sytuacji. Rozmowa dotyczy również działań prowadzonych na rzecz rodziców, kobiet rozwijających karierę naukową oraz osób należących do społeczności LGBTQ+.

„mUWi się. Podkasty Uniwersytetu Warszawskiego” to seria rozmów poświęconych życiu akademickiemu – nauce, dydaktyce, inwestycjom oraz sprawom ważnym dla uczelni. Gościem Mateusza Szymkowiaka był prof. Przemysław Dubel, dyrektor Centrum Transferu Technologii i Wiedzy UW.

W pierwszym odcinku prof. Przemysław Dubel opowiada o swojej drodze zawodowej oraz doświadczeniach zdobytych w zarządzaniu projektami i funduszami europejskimi. Wyjaśnia, na czym polega działalność Centrum Transferu Technologii i Wiedzy UW oraz jak jednostka wspiera naukowców w ochronie własności intelektualnej, komercjalizacji wyników badań i współpracy z partnerami gospodarczymi. Rozmowa dotyczy również znaczenia trzeciej misji uniwersytetu oraz budowania systemowych rozwiązań wspierających transfer wiedzy.

Drugi odcinek poświęcony jest tematyce komercjalizacji badań naukowych oraz współpracy uczelni z biznesem. Prof. Przemysław Dubel wyjaśnia, jak wygląda proces wdrażania wyników badań do praktyki, jakie bariery wciąż utrudniają komercjalizację i dlaczego tak istotne są partnerstwa między uczelniami oraz współpraca interdyscyplinarna.

Podczas konferencji zaprezentowano wyniki najnowszych badań z dziedziny muzykologii średniowiecznej i renesansowej. Uczestnicy wzięli udział w prelekcjach, panelach dyskusyjnych i wykładach. Wydarzenie zorganizował Uniwersytet Warszawski we współpracy z Instytutem Sztuki Polskiej Akademii Nauk oraz Narodowym Instytutem Fryderyka Chopina.

– Nasz Uniwersytet staje się globalnym centrum historii muzyki. Jesteśmy szczęśliwi, goszcząc tak wielu ekspertów, naukowców i studentów z całego świata – powiedział prof. Adam Niewiadomski, prorektor UW ds. doktoranckich i prawnych, otwierając konferencję. – Uniwersytet Warszawski ma długą tradycję wspierania sztuki i nauk humanistycznych. Muzyka średniowiecza i renesansu jest ważną częścią naszego kulturowego dziedzictwa – dodał.

Konferencji towarzyszyły koncerty. W auli Starej Biblioteki na Kampusie Głównym UW zabrzmiały wybrane utwory z Tabulatury Jana z Lublina – jednego z największych zbiorów klawiszowej muzyki renesansowej w Europie. W kościele ewangelicko-augsburskim pod wezwaniem Świętej Trójcy na pl. Małachowskiego odbył się koncert „Krasne Barszo. Muzyka późnośredniowiecznego Krakowa”, podczas którego wykonano m.in. utwory Mikołaja Radomskiego. W Kościele św. Jacka na Nowym Mieście goście konferencji uczestniczyli w koncercie „Muzyka XVI wieku z polskich źródeł”. Program wydarzenia oparty był na pięciu cyklach mszalnych, zaprezentowano m.in. utwór Wacława z Szamotuł In te domine speravi.

Organizatorzy przygotowali także wystawy – m.in. w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie można było obejrzeć muzyczne artefakty z kolekcji BUW, a w Pałacu Krasińskich zaprezentowano zbiory Biblioteki Narodowej związane z dziedzictwem muzyki średniowiecza i renesansu, w tym słynny Kodeks Krasińskich z XV wieku.

Sojusz 4EU+ tworzy osiem europejskich uczelni badawczych: Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet w Heidelbergu, Uniwersytet Karola w Pradze, Uniwersytet Kopenhaski, Uniwersytet w Mediolanie, Uniwersytet Sorboński, Uniwersytet Genewski i Uniwersytet Paris-Panthéon-Assas.

W czerwcu 2019 roku Sojusz otrzymał grant w pilotażowym konkursie Komisji Europejskiej „European Universities” finansowanym z programu Erasmus+. KE wyłoniła wówczas 17 z 54 konsorcjów uczelni, które uzyskały środki na rozwój współpracy w dziedzinie kształcenia, badań, transferu technologii oraz mobilności.

W 2022 roku Sojusz 4EU+ zobowiązał się do dalszego jej pogłębiania, opracowując projekt One Comprehensive European Research University (1CORE), który również otrzymał finansowanie z KE.

Spojrzenie w przyszłość

W marcu 2026 roku Sojusz złożył kolejny wniosek w konkursie „European Universities” programu Erasmus+, tym razem na realizację projektu Fostering Universities’ Transformation for Upscaling Research-based Education (4EU+ FUTURE). Inicjatywa otrzymała dofinansowanie w wysokości 3,78 mln euro na lata 2026–2028. Wsparcie umożliwi realizację strategicznego programu działań 4EU+ w nadchodzących latach.

Sojusz wkroczył w nową fazę rozwoju, przechodząc od etapu tworzenia fundamentów działalności do integracji systemowej. Osiem europejskich uczelni stworzyło m.in. wspólne struktury zarządcze, wspólny cyfrowy kampus, interdyscyplinarne programy flagowe, projekty edukacyjne i mobilnościowe.

Projekt 4EU+ FUTURE będzie realizowany przez Uniwersytet Karola w Pradze (Czechy), Uniwersytet Sorboński (Francja), Uniwersytet Kopenhaski (Dania), Uniwersytet w Heidelbergu (Niemcy), Uniwersytet Paris-Panthéon-Assas (Francja), Uniwersytet w Mediolanie (Włochy) oraz Uniwersytet Warszawski.

W działaniach związanych z projektem będzie uczestniczyć – przy wsparciu finansowym szwajcarskiej agencji rządowej Movetia – Uniwersytet Genewski, pełnoprawny członek Sojuszu 4EU+ i jeden z partnerów stowarzyszonych. 4EU+ FUTURE uzyskał poparcie łącznie 24 partnerów stowarzyszonych, w tym władz regionalnych, przedsiębiorstw i organizacji pozarządowych.

Więcej informacji znajduje się na stronie Sojuszu 4EU+: 4euplus.eu >>

Międzynarodowa Wystawa Kolażu to jedno z najważniejszych wydarzeń związanych z tą dziedziną sztuki. Na wystawie w Galerii Dobra prezentowane są prace artystów z całego świata, dobrane w taki sposób, by uczestnicy poznali najciekawsze tendencje i kierunki rozwoju współczesnego kolażu.

Kuratorką wystawy jest dr Anna Kłos – artystka, kuratorka i badaczka, łącząca praktykę twórczą z refleksją teoretyczną i dydaktyką akademicką.

9 lipca odbył się wernisaż wystawy. W wydarzeniu wzięli udział m.in. prof. Zygmunt Lalak, prorektor UW ds. badań, wicedyrektor BUW Agnieszka Kościelniak-Osiak, kuratorka wystawy dr Anna Kłos, przedstawiciele korpusu dyplomatycznego Peru, Gwatemali i Argentyny, a także część artystów – autorów kolaży. W trakcie wernisażu odbyła się również premiera albumu Modern Collage – kompleksowego opracowania poświęconego współczesnej sztuce kolażu.

Wystawę można oglądać do 30 sierpnia.

„mUWi się. Podkasty Uniwersytetu Warszawskiego” to cykl rozmów poświęconych życiu akademickiemu – nauce, dydaktyce, inwestycjom oraz sprawom ważnym dla uczelni. Gościnią Mateusza Szymkowiaka była dr Agnieszka Janiak-Jasińska, pełnomocniczka rektora ds. projektów dydaktycznych.

W pierwszym odcinku dr Agnieszka Janiak-Jasińska przedstawia największe przedsięwzięcia dydaktyczne realizowane na Uniwersytecie Warszawskim dzięki środkom zewnętrznym, tj. „Zintegrowany Program Rozwoju Dydaktyki” ZIP 2.0 oraz projekt Uczelnie Przyszłości. Gościni wyjaśnia również założenia „Programu antydropoutowego – Zostań na UW”, którego celem jest przeciwdziałanie zjawisku przedwczesnej rezygnacji ze studiów.

Tematem drugiego odcinka są kolejne inicjatywy wspierające rozwój dydaktyki tj. Uważni na dostępność – Uniwersytet Równych Szans oraz Doskonałość i rozwój dydaktyki na Uniwersytecie Warszawskim. Dr Janiak-Jasińska przedstawia założenia programu mentoringu studenckiego, w ramach którego studenci starszych lat będą wspierać osoby rozpoczynające naukę na UW. W rozmowie poruszono również kwestie jakości kształcenia oraz wsparcia studentów, doktorantów i nauczycieli akademickich, a także podkreślono znaczenie dobrych praktyk dydaktycznych oraz projektów jako przestrzeni do testowania innowacyjnych rozwiązań.

Co roku jesienią w ramach konkursu OPUS Narodowe Centrum Nauki otwiera ścieżkę LAP, dzięki której badaczki i badacze pracujący w Polsce mogą ubiegać się o finansowanie dwu- lub trójstronnych projektów badawczych z udziałem zespołów z Austrii, Czech, Słowenii, Niemiec, Szwajcarii, Luksemburga i Belgii-Flandrii.

W konkursie OPUS 30+LAP/Weave finansowanie otrzymało 26 projektów badawczych na kwotę niemal 43,6 mln zł. Wśród wyróżnionych znajdują się trzy projekty kierowane przez badaczy z Uniwersytetu Warszawskiego, nagrodzone na łączną kwotę ponad 6,3 mln zł.