Fotosystem I (PSI) jest naturalnym biofotokatalizatorem, który z wyjątkowo wysoką wydajnością kwantową przekształca energię światła słonecznego w energię chemiczną. Mimo jego kluczowej roli w fotosyntezie mechanizmy ewolucji szlaków transferu energii – od sinic, przez glony, po rośliny lądowe – nie zostały dotychczas w pełni poznane.

Wykorzystując dwuwymiarową spektroskopię elektronową w ultraniskich temperaturach w połączeniu z zaawansowanym modelowaniem dynamiki kwantowej, naukowcy zbadali PSI jednokomórkowego ekstremofilnego krasnorostu Cyanidioschyzon merolae. Wyniki wykazały, że kompleks ten zawiera dwie przestrzennie odrębne, niskoenergetyczne „pułapki” – domeny, do których kierowana jest pochłonięta energia wzbudzenia. Są one zlokalizowane zarówno w rdzeniu PSI (gdzie zachodzi rozdział ładunku i transport elektronów pod wpływem światła), jak i w otaczającej go antenie wychwytującej energię słoneczną.

Taka organizacja stanowi ewolucyjne ogniwo pośrednie pomiędzy PSI u sinic, w którym energia wzbudzenia jest kierowana głównie do rdzenia, a PSI roślin lądowych, gdzie niskoenergetyczne stany są związane przede wszystkim z anteną. System występujący u krasnorostów łączy zatem elementy obu tych architektur.

Badania wykazały również, że rozdział energii wzbudzenia pomiędzy poszczególne pułapki energetyczne zmienia się wraz z temperaturą. Pomimo tej redystrybucji PSI zachowuje zdolność do wydajnego pułapkowania energii, umożliwiając jej skuteczne przekształcanie w energię chemiczną. Wyniki wskazują, że ewolucyjna rozbudowa anteny zmieniła sposób przepływu energii, nie obniżając jednocześnie wydajności fotosyntezy.

Odkrycie pogłębia wiedzę na temat ewolucji fotosyntezy, a zarazem dostarcza ogólnych zasad projektowania wydajnych i stabilnych sztucznych układów konwersji energii słonecznej. Rozdzielenie energii wzbudzenia pomiędzy wiele przestrzennie odseparowanych szlaków może pomóc w opracowaniu przyszłych technologii słonecznych łączących wysoką sprawność konwersji energii ze zdolnością adaptacji do zmiennych warunków środowiskowych.

Ewaluacja obejmowała ocenę jakości działalności naukowej prowadzonej w latach 2022–2025. Podstawę oceny stanowiły trzy kryteria:

• poziom naukowy prowadzonej działalności (publikacje, patenty),
• efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych (projekty naukowe, przychody z usług i komercjalizacji),
• wpływ działalności naukowej na społeczeństwo lub gospodarkę.

Na Uniwersytecie Warszawskim oceniono 26 dyscyplin naukowych. Dziewięć z nich otrzymało kategorię A+, dziewięć – kategorię A, a osiem – kategorię B+.

– Oceniam te wyniki bardzo wysoko. Szczególnie cieszy mnie wzrost liczby najwyższych kategorii A+. Do grona dyscyplin będących krajowymi liderami dołączyły, w pełni zasłużenie, filozofia oraz ekonomia i finanse – mówi prof. Zygmunt Lalak, prorektor UW ds. badań. – Traktujemy jednak opublikowane wyniki jako wstępne. Po otrzymaniu decyzji wraz ze szczegółowym uzasadnieniem ocen przeanalizujemy je i odwołamy się od części rozstrzygnięć – dodaje prorektor Lalak.

Badania zostały przeprowadzone przez zespół, w skład którego wchodzili dr Maria Zimmermann z Wydziału Psychologii UW i Katedry Psychologii i Nauk o Mózgu z Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa (Baltimore USA), prof. Piotr Tomaszewski z Wydziału Psychologii UW, prof. Marina Bedny z Katedry Psychologii i Nauk o Mózgu z Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa (Baltimore USA), prof. Artur Marchewka z Pracowni Obrazowania Mózgu Instytutu Biologii Doświadczalnej Polskiej Akademii Nauk oraz prof. Marcin Szwed z Instytutu Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Wspólne cechy języków mówionych i migowych

Podobnie jak języki mówione, języki migowe mają bogate słownictwo, stosują generatywne reguły gramatyczne, struktury morfologiczne i są zdolne do przekazywania rozbudowanych narracji. Mają ponadto swoją specyfikę, polegającą na wykorzystaniu dłoni, wyrazu twarzy, spojrzenia, ruchu głowy czy całego tułowia, do przekazywania informacji.

Neurobiologicznie języki migowy i mówiony również mają wspólne podstawowe cechy. Wcześniejsze badania sugerują, że podobnie jak języki mówione, języki migowe zależą od lewostronnej sieci neuronowej 22–34 nerwów czołowo-skroniowych. Zarówno w przypadku języka migowego, jak i mówionego, lewa dolna kora czołowa i boczna kora skroniowa są aktywne podczas przetwarzania słów i elementów gramatycznych.

Synchronizacja

Opowiadanie historii to sposób na dzielenie się ideami, przekonaniami i uczuciami. Kiedy ludzie słuchają opowieści w języku mówionym, ich mózgi się synchronizują. Naukowcy wykazali, że podobnie dzieje się, gdy opowiadamy w języku migowym. Oprócz synchronizacji systemów przetwarzania języka i narracji historie w języku migowym synchronizują również obszary mózgu odpowiedzialne za postrzeganie przestrzenne i przetwarzanie wyrazu twarzy. Odkrycia te ujawniają zarówno uniwersalne, jak i specyficzne dla języka migowego sygnatury neuronalne języka i opowiadania historii. Badanie dostarcza rzadkich dowodów neuronaukowych na temat tego, jak osoby niesłyszące przetwarzają narracje, i podkreśla bogactwo językowe języków migowych. Do badań wykorzystano funkcjonalne obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego (fRMI).

„

„mUWi się. Podkasty Uniwersytetu Warszawskiego” to seria rozmów poświęconych życiu akademickiemu – nauce, dydaktyce, inwestycjom oraz sprawom ważnym dla uczelni. Gościem Mateusza Szymkowiaka był Maciej Broniarz z Centrum Nauk Sądowych UW, ekspert w zakresie cyberbezpieczeństwa.

W pierwszym odcinku rozmowa koncentruje się na współczesnych zagrożeniach w cyberprzestrzeni. Maciej Broniarz wyjaśnia, dlaczego rozwój technologii i cyfryzacja codziennego życia sprawiają, że cyberbezpieczeństwo staje się jednym z najważniejszych wyzwań współczesności. Opowiada o metodach działania cyberprzestępców, zagrożeniach związanych z phishingiem i ransomware oraz tłumaczy, jaką rolę odgrywa edukacja w budowaniu świadomości użytkowników internetu.

Drugi odcinek poświęcony jest cyberhigienie oraz roli Uniwersytetu Warszawskiego w budowaniu cyberodporności państwa. Maciej Broniarz mówi o prostych zasadach, które pomagają zwiększyć bezpieczeństwo w sieci, opowiada również o działalności Centrum Nauk Sądowych UW, współpracy uczelni z administracją publiczną i Wojskami Obrony Cyberprzestrzeni oraz o kształceniu studentów przygotowujących się do pracy w obszarze cyberbezpieczeństwa.

Prof. Sławomir Sęk jest absolwentem Wydziału Chemii UW. W 1998 roku obronił pracę magisterską, a w 2003 roku pracę doktorską, obie pod kierunkiem prof. Renaty Bilewicz.

Naukowiec odbył staże naukowe m.in. na University of California, Berkeley w grupie prof. Marcina Majdy, California State University, Long Beach w grupie prof. Krzysztofa Słowińskiego oraz na University of Guelph w grupie prof. Jacka Lipkowskiego. W 2011 roku uzyskał stopień doktora habilitowanego, a w 2020 roku tytuł profesora.

Jego główne zainteresowania naukowe koncentrują się wokół bioelektrochemii. W szczególności prowadzi badania nad strukturą i właściwościami biomimetycznych membran lipidowych oraz ich oddziaływaniami z cząsteczkami o znaczeniu biologicznym. Zajmuje się również badaniami dalekozasięgowego transportu elektronowego przez peptydy i peptydomimetyki.

W kadencji 2024–2028 pełni funkcję dziekana Wydziału Chemii UW.

Stale aktualna

Kurt Vonnegut (1922–2007) był jednym z najwybitniejszych amerykańskich pisarzy XX wieku. W swojej twórczości łączył elementy science fiction, groteski i satyry społecznej, podejmując tematykę wojny, nauki, polityki i kondycji współczesnego człowieka. Książka Kocia kołyska – wydana niemal siedemdziesiąt lat temu – należy do jego najważniejszych i najczęściej komentowanych powieści.

Dla prof. Sławomira Sęka jest to książka, do której warto wracać – każda kolejna lektura pozwala dostrzec nowe znaczenia i prowadzi do pytań nie tylko o rolę nauki, lecz także o odpowiedzialność człowieka za świat, który współtworzy.

– To nie jest książka o technologii, to jest książka o ludziach – o tym, że potrafimy tworzyć wielkie odkrycia, stworzyć coś pozornie użytecznego, ale często nie zastanawiamy się nad tym, jakie będą konsekwencje tego odkrycia i co stanie się dalej – mówi prof. Sławomir Sęk.

Powieść opowiada historię Jonaha, który, zbierając materiały do książki o twórcach bomby atomowej, trafia na karaibską wyspę San Lorenzo. Tam odkrywa tajemnicę substancji zwanej lodem-9 – wynalazku zdolnego doprowadzić do zagłady świata. Vonnegut wykorzystuje tę historię, by postawić pytania o granice naukowego poznania i odpowiedzialność badaczy za skutki własnych odkryć.

W czasach dynamicznego rozwoju sztucznej inteligencji, inżynierii genetycznej i innych przełomowych technologii wybrzmiewają one szczególnie mocno.

Nauka i wiara

W trakcie lektury książki czytelnik zagłębia się w dość surrealistyczne założenia twórcy nowej religii – proroka Bokonona. Okazuje się, że bokononizm został wymyślony, by dać ludziom nadzieję na dobre życie i lepszą przyszłość.

– Bokononizm, który otwarcie przyznaje, że jego założenia są czystym kłamstwem, mimo wszystko daje ludziom poczucie sensu, wspólnoty i uporządkowania – uzupełnia prof. Sławomir Sęk.

Jak podkreśla naukowiec, zestawienie świata nauki, dążącego do odkrywania prawdy, ze światem religii opartym na świadomie tworzonych mitach, skłania do refleksji nad tym, czym jest prawda i jaką rolę odgrywa we współczesnym świecie.

– To, co dla mnie jest inspirujące w tej książce, to zderzenie tych dwóch światów – świata nauki, który aspiruje do odkrywania absolutnej prawdy, i świata religii, która karmi ludzi kłamstwami. Pojawia się tu fundamentalne pytanie, co z naszej perspektywy jest ważniejsze – mówi prof. Sławomir Sęk i dodaje: – Myślę, że jest to pytanie bardzo aktualne, szczególnie w świetle dzisiejszych fake newsów.

Inteligentna satyra

Charakterystyczny dla Kurta Vonneguta humor i ironia sprawiają, że historia stopniowo przeradza się w refleksję. – To jest powieść, która momentami wydaje się trochę absurdalna, trochę komiczna, ale de facto jest brutalną satyrą na ludzką naturę. Autor z właściwą sobie przenikliwością obnaża ludzką próżność, zakłamanie i skłonność do ignorowania konsekwencji własnych działań – wyjaśnia prof. Sławomir Sęk.

Takim przykładem jest z pewnością nowy wynalazek – lód-9. Wyspą rządzi panujący na niej Papa Monzano. Gdy dyktator umiera, panowanie nad lodem-9 wymyka się spod kontroli, co powoduje światową katastrofę, polegającą na zamrożeniu całej planety.

Literatura i nauka często wydają się odległymi światami. Tymczasem dobra literatura potrafi stawiać pytania równie ważne jak te rodzące się w laboratorium. Nie daje prostych odpowiedzi, ale uczy krytycznego myślenia i przypomina, że za każdym odkryciem stoją ludzie oraz ich decyzje.

– Jeśli ktoś szuka literatury, która jest jednocześnie inteligentna, ironiczna i zostawia czytelnika z pytaniem, czy naprawdę rozumiemy konsekwencje własnych działań, to Kocia kołyska jest właśnie taką pozycją – podsumowuje prof. Sławomir Sęk.

Książka Kurta Vonneguta Kocia kołyska znajduje się w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie.

Wizerunek uniwersyteckiego godła to Orzeł Biały w otoczeniu pięciu gwiazd, trzymający w swych szponach gałąź wawrzynu i liść palmy.

Jego historia sięga 1817 roku. Na Bramie Głównej UW przy Krakowskim Przedmieściu orła po raz pierwszy uroczyście zawieszono 7 października 1916 roku, przy okazji inauguracji roku akademickiego. Był tam do 1939 roku, po długiej przerwie pojawił się ponownie w latach 80. XX wieku.

Wieloletni wpływ czynników atmosferycznych spowodował konieczność renowacji godła. 18 lipca orzeł został ponownie zainstalowany na Bramie Głównej UW. Prace konserwatorskie trwały od marca. Ich celem było odtworzenie właściwych barw uniwersyteckiego orła. Godło oczyszczono oraz m.in. zabezpieczono jego powierzchnię.

Historia godła UW

Dzieje orła odzwierciedlają losy Uniwersytetu Warszawskiego i historię Polski XIX i XX wieku. Więcej na ten temat można przeczytać w książce dr. Krzysztofa Mordyńskiego – Godło Uniwersytetu Warszawskiego. Dzieje symbolu na pieczęciach uczelni ze zbiorów Muzeum UW. Publikacja jest dostępna na stronie Muzeum Uniwersytetu Warszawskiego. Autor opowiadał o niej także w cyklu Czytaj z UW:

]]> https://www.uw.edu.pl/orzel-znow-na-bramie-glownej-uw/feed/ 0 https://www.uw.edu.pl/prof-julia-kubisa-w-podkascie-muwi-sie/ https://www.uw.edu.pl/prof-julia-kubisa-w-podkascie-muwi-sie/#respond Mon, 20 Jul 2026 11:15:05 +0000 Olga Najfeld https://www.uw.edu.pl/?p=151552

– Socjologia jest dla ludzi, którzy myślą samodzielnie i krytycznie, patrzą na świat z różnych perspektyw i szukają nieoczywistych odpowiedzi – mówi prof. Julia Kubisa, socjolożka pracy i dziekana Wydziału Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego w dwóch kolejnych odcinkach podkastu „mUWi się”.

Forum odbyło się 14 lipca i zgromadziło przedstawicieli administracji rządowej, środowiska naukowego, biznesu oraz spółek o strategicznym znaczeniu dla państwa. Podczas debat uczestnicy rozmawiali o bezpieczeństwie surowcowym i energetycznym Polski, rozwoju krajowego przemysłu, znaczeniu local content dla budowy odporności państwa oraz bezpieczeństwie żywnościowym w obliczu współczesnych wyzwań geopolitycznych.

O roli Uniwersytetu Warszawskiego jako miejsca dialogu między nauką, administracją i gospodarką mówił podczas wydarzenia prof. Adam Niewiadomski.

Uniwersytet Warszawski bardzo się cieszy, że stał się forum tak ważnej debaty pomiędzy światem nauki, gospodarki i polityki w zakresie szeroko rozumianego bezpieczeństwa Polski. Podejmowane tematy, miejmy nadzieję, wpiszą się w dyskurs w naszym kraju dotyczący jego fundamentalnych podstaw funkcjonowania – podkreślił prof. Adam Niewiadomski, prorektor UW ds. doktoranckich i prawnych.

Program II Forum Bezpieczeństwa Polski 2026 obejmował trzy debaty eksperckie. Pierwsza poświęcona była bezpieczeństwu surowcowemu i energetycznemu Polski, wykorzystaniu krajowych zasobów naturalnych, bezpieczeństwu dostaw surowców oraz transformacji energetycznej. Druga dotyczyła roli local content w budowaniu bezpieczeństwa strategicznego państwa. Eksperci dyskutowali o zwiększaniu udziału polskich przedsiębiorstw w realizacji strategicznych inwestycji, wzmacnianiu krajowych kompetencji przemysłowych oraz budowie odpornych łańcuchów dostaw. Trzecia debata koncentrowała się na bezpieczeństwie żywnościowym Polski, przyszłości krajowego rolnictwa oraz działaniach niezbędnych do zapewnienia stabilności sektora rolno-spożywczego.

II Forum Bezpieczeństwa Polski 2026 zostało zorganizowane przez Fundację FAPA we współpracy z Fundacją im. XBW Ignacego Krasickiego. Partnerem instytucjonalnym wydarzenia był Uniwersytet Warszawski. Celem cyklu jest stworzenie przestrzeni do dialogu między administracją publiczną, środowiskiem naukowym i biznesem oraz wypracowywanie rekomendacji dotyczących wzmacniania bezpieczeństwa i odporności Polski.

To już czwarty program studiów wspólnych w ramach 4EU+ (sojuszu, którego członkiem jest Uniwersytet Warszawski).

QuBiD połączy wiedzę z zakresu ekologii i biologii ewolucyjnej z zaawansowanymi narzędziami cyfrowymi, bioinformatyką, modelowaniem, analizą dużych zbiorów danych oraz zastosowaniami sztucznej inteligencji. Opracowaniem programu zajmie się międzynarodowe konsorcjum pod kierunkiem UW. W skład zespołu wchodzi pięć uczelni 4EU+ (poza Uniwersytetem Warszawskim są to: Uniwersytet w Mediolanie, Uniwersytet Karola w Pradze, Uniwersytet Kopenhaski i Uniwersytet Sorboński) oraz Uniwersytet w Tartu.

Bioróżnorodność i analiza danych

Realizując program, studenci nauczą się analizować obszerne zbiory danych dotyczących różnorodności biologicznej. Zdobędą też doświadczenie praktyczne podczas zajęć laboratoryjnych i terenowych. QuBiD będzie uwzględniał również europejskie i globalne uwarunkowania ochrony środowiska, w tym założenia unijnej strategii na rzecz bioróżnorodności 2030. Absolwenci i absolwentki będą przygotowani do podejmowania wyzwań związanych z ochroną przyrody, wspierania polityk środowiskowych opartych na dowodach naukowych oraz monitorowania i raportowania stanu różnorodności biologicznej.

– Uruchomienie programu QuBiD to sukces współpracy w ramach Sojuszu 4EU+, pokazujący, że partnerstwo europejskich uczelni umożliwia skuteczny transfer wiedzy, doświadczeń i dobrych praktyk w tworzeniu innowacyjnych programów studiów. To wyjątkowa szansa na rozwój nowego kierunku kształcenia w obszarze ilościowych badań nad bioróżnorodnością, programu o unikatowym profilu, który nie ma obecnie odpowiednika w Europie – podkreśla dr Sergi López-Torres, koordynator programu z Wydziału Biologii UW.

Każda osoba uczestnicząca w programie odbędzie zajęcia na różnych uczelniach. Pierwszy semestr będzie realizowany na UW, a drugi na Uniwersytecie w Mediolanie. Na drugi rok zaplanowane są zajęcia specjalizacyjne w jednej z czterech ścieżek:

• Biodiversity & Evolution na Uniwersytecie Karola;
• Biodiversity, Ecosystem Dynamics & Global Change na Uniwersytecie Sorbońskim;
• Community Ecology & Conservation na Uniwersytecie Kopenhaskim;
• Biodiversity Informatics & Taxonomy na Uniwersytecie w Tartu.

Początek realizacji programu QuBiD zaplanowany jest na rok akademicki 2027/2028 (z limitem przyjęć do 40 osób rocznie).

 W czasopiśmie „Journal of Cultural Heritage” ukazał się artykuł opisujący interdyscyplinarne badania będące efektem współpracy dr Klaudii Kaniewskiej oraz prof. Marcina Karbarza z Wydziału Chemii UW, a także Anny Litwin i prof. Anny Sękowskiej z Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie oraz dr Elżbiety Pileckiej-Pietrusińskiej z Muzeum Narodowego w Warszawie.

Przedmiotem badań było opracowanie i nowatorskie zastosowanie zaawansowanego materiału nanokompozytowego – organożelu – w pracach konserwatorskich.

Materiał ten wykorzystano do precyzyjnego usunięcia degradującej masy emulsyjnej z odwrocia obrazu autorstwa wybitnego polskiego malarza Włodzimierza Tetmajera, pochodzącego ze zbiorów Muzeum Śląskiego w Katowicach.

Nowe możliwości konserwacji

W publikacji szczegółowo opisano wieloetapowy proces prac konserwatorskich, a także przedstawiono wyjątkowo satysfakcjonujące, bezpieczne dla struktury płótna rezultaty aplikacji organożelu.

– Opracowanie tak selektywnego i skutecznego materiału czyszczącego to milowy krok w konserwacji i restauracji malarstwa sztalugowego. Pokazuje ono, jak połączenie zaawansowanej chemii makromolekularnej i tradycyjnych technik konserwatorskich pozwala rozwiązywać najtrudniejsze wyzwania związane z ochroną zabytków – prof. Marcin Karbarz z Wydziału Chemii UW.

Badania te są częścią prac prowadzonych w grupie Funkcjonalnych Materiałów Żelowych UW nad zastosowaniami miękkich materiałów w konserwacji i badaniu dzieł sztuki.

Natomiast badania prowadzone we współpracy z Adrianną Pajdak i prof. Martą Lempart-Geratowską wykazały skuteczność organożelu w ekstrakcji masy woskowo-żywicznej z obrazu malowanego na jedwabiu – Portretu Michała Kazimierza Raczyńskiego. Usunięcie retuszy i przemalowań pozwoliło ustalić, że badany obiekt jest fragmentem znacznie większej kompozycji. Odkrycie to stało się podstawą kolejnego zgłoszenia patentowego.

Projekt został dofinansowany w ramach działania FENX.01.01 Efektywność energetyczna priorytet FENX.01 Wsparcie sektorów energetyka i środowisko z Funduszu Spójności programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027.

Działania w projekcie będą dotyczyć budynku przy ul. Hożej 69. Projekt inwestycyjny zostanie zrealizowany do końca czerwca 2029 roku.

Dofinansowane z programu FEnIKS pozwoli zwiększyć efektywność energetyczną zabytkowego budynku i poprawić jakość powietrza w Warszawie poprzez redukcję emisji powierzchniowej. Dzięki wykonaniu podjazdu oraz montażowi windy z napędem energooszczędnym zwiększona zostanie dostępność budynku dla wszystkich użytkowników.

Całkowity koszt realizacji projektu to 46 160 625,64 zł. Dofinansowanie z programu FEnIKS wynosi 31 914 745,92 zł.

Zakres projektu obejmuje m.in.:

• prace termomodernizacyjne, takie jak ocieplenie ścian wewnętrznych poddasza i docieplenie stropu, ocieplenie dachu i ścian nadziemia budynku, renowacje ścian zewnętrznych nadziemia, wymiana stolarki okiennej oraz drzwi zewnętrznych;
• modernizację głównego źródła ciepła;
• prace instalacyjne: m.in. modernizację instalacji centralnego ogrzewania, montaż nawiewno-wywiewnej instalacji wentylacyjnej z odzyskiem ciepła, modernizację instalacji oświetlenia wraz z instalacją elektryczną;
• montaż instalacji fotowoltaicznej.

W wyniku realizacji projektu możliwe będą m.in.: zmniejszenie zużycia energii i kosztów eksploatacyjnych, redukcja emisji zanieczyszczeń i poprawa jakości powietrza, zwiększenie dostępności architektonicznej dla osób z niepełnosprawnościami, poprawa komfortu użytkowników, wsparcie zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska.

Czwarty projekt

To czwarty projekt Uniwersytetu Warszawskiego finansowany z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS). Dotychczas UW otrzymał środki z programu FEnIKS na poprawę efektywności energetycznej i dostępności budynków przy ul. Żwirki i Wigury 93 oraz Nowy Świat 69 w Warszawie (łącznie ponad 88 mln zł) oraz na poprawę efektywności energetycznej i dostępności budynku przy ul. Pasteura 1 w Warszawie (ponad 21 mln złotych). Wnioski dotyczące finansowania w programie przygotowane zostały przez jednostki UW, m.in. Biuro ds. Wspomagania Rozwoju i Biuro Innowacji w Przestrzeni Akademickiej, oraz Wydział Chemii UW.

#FunduszeEuropejskie #FunduszeUE

Shared courses jest inicjatywą 4EU+, będącą jednym z kluczowych elementów współpracy dydaktycznej uczelni należących do Sojuszu. Dotychczas pracownicy i pracowniczki UW udostępnili ponad 400 przedmiotów, na które zapisanych zostało około 450 studentów i studentek z partnerskich szkół wyższych.

Propozycje zajęć uruchamianych w semestrze zimowym 2026/2027 należy zgłaszać do 9 września za pomocą tabeli udostępnionej w Arkuszu Google.

„mUWi się. Podkasty Uniwersytetu Warszawskiego” to seria rozmów poświęconych życiu akademickiemu – nauce, dydaktyce, inwestycjom oraz sprawom ważnym dla uczelni. Gościem Mateusza Szymkowiaka była Anna Grędzińska – główna specjalistka do spraw równouprawnienia na Uniwersytecie Warszawskim oraz koordynatorka do spraw przeciwdziałania, dyskryminacji, nierównemu traktowaniu, mobbingowi i innym zachowaniom niepożądanym, odpowiadająca za tworzenie i wdrażanie polityki antydyskryminacyjnej, działań na rzecz równego traktowania i różnorodności oraz realizację planu równości płci na UW.

W pierwszym odcinku rozmówczyni przedstawia działalność Zespołu Równościowego UW, mówi o politykach równościowych, badaniach i szkoleniach, a także wyjaśnia, dlaczego równość na uczelni wymaga konkretnych rozwiązań, a nie jedynie deklaracji. Anna Grędzińśka przybliża założenia Inkluzywnego Planu Równości Płci, mówi o roli badań równościowych oraz działalności Obserwatorium Równości.

Drugi odcinek poświęcony jest systemowi wsparcia dla osób studiujących i pracujących na UW. Anna Grędzińska wyjaśnia, gdzie szukać pomocy, omawia formalne i nieformalne ścieżki wsparcia oraz rolę świadków takich sytuacji. Rozmowa dotyczy również działań prowadzonych na rzecz rodziców, kobiet rozwijających karierę naukową oraz osób należących do społeczności LGBTQ+.

„mUWi się. Podkasty Uniwersytetu Warszawskiego” to seria rozmów poświęconych życiu akademickiemu – nauce, dydaktyce, inwestycjom oraz sprawom ważnym dla uczelni. Gościem Mateusza Szymkowiaka był prof. Przemysław Dubel, dyrektor Centrum Transferu Technologii i Wiedzy UW.

W pierwszym odcinku prof. Przemysław Dubel opowiada o swojej drodze zawodowej oraz doświadczeniach zdobytych w zarządzaniu projektami i funduszami europejskimi. Wyjaśnia, na czym polega działalność Centrum Transferu Technologii i Wiedzy UW oraz jak jednostka wspiera naukowców w ochronie własności intelektualnej, komercjalizacji wyników badań i współpracy z partnerami gospodarczymi. Rozmowa dotyczy również znaczenia trzeciej misji uniwersytetu oraz budowania systemowych rozwiązań wspierających transfer wiedzy.

Drugi odcinek poświęcony jest tematyce komercjalizacji badań naukowych oraz współpracy uczelni z biznesem. Prof. Przemysław Dubel wyjaśnia, jak wygląda proces wdrażania wyników badań do praktyki, jakie bariery wciąż utrudniają komercjalizację i dlaczego tak istotne są partnerstwa między uczelniami oraz współpraca interdyscyplinarna.

Podczas konferencji zaprezentowano wyniki najnowszych badań z dziedziny muzykologii średniowiecznej i renesansowej. Uczestnicy wzięli udział w prelekcjach, panelach dyskusyjnych i wykładach. Wydarzenie zorganizował Uniwersytet Warszawski we współpracy z Instytutem Sztuki Polskiej Akademii Nauk oraz Narodowym Instytutem Fryderyka Chopina.

– Nasz Uniwersytet staje się globalnym centrum historii muzyki. Jesteśmy szczęśliwi, goszcząc tak wielu ekspertów, naukowców i studentów z całego świata – powiedział prof. Adam Niewiadomski, prorektor UW ds. doktoranckich i prawnych, otwierając konferencję. – Uniwersytet Warszawski ma długą tradycję wspierania sztuki i nauk humanistycznych. Muzyka średniowiecza i renesansu jest ważną częścią naszego kulturowego dziedzictwa – dodał.

Konferencji towarzyszyły koncerty. W auli Starej Biblioteki na Kampusie Głównym UW zabrzmiały wybrane utwory z Tabulatury Jana z Lublina – jednego z największych zbiorów klawiszowej muzyki renesansowej w Europie. W kościele ewangelicko-augsburskim pod wezwaniem Świętej Trójcy na pl. Małachowskiego odbył się koncert „Krasne Barszo. Muzyka późnośredniowiecznego Krakowa”, podczas którego wykonano m.in. utwory Mikołaja Radomskiego. W Kościele św. Jacka na Nowym Mieście goście konferencji uczestniczyli w koncercie „Muzyka XVI wieku z polskich źródeł”. Program wydarzenia oparty był na pięciu cyklach mszalnych, zaprezentowano m.in. utwór Wacława z Szamotuł In te domine speravi.

Organizatorzy przygotowali także wystawy – m.in. w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie można było obejrzeć muzyczne artefakty z kolekcji BUW, a w Pałacu Krasińskich zaprezentowano zbiory Biblioteki Narodowej związane z dziedzictwem muzyki średniowiecza i renesansu, w tym słynny Kodeks Krasińskich z XV wieku.

Sojusz 4EU+ tworzy osiem europejskich uczelni badawczych: Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet w Heidelbergu, Uniwersytet Karola w Pradze, Uniwersytet Kopenhaski, Uniwersytet w Mediolanie, Uniwersytet Sorboński, Uniwersytet Genewski i Uniwersytet Paris-Panthéon-Assas.

W czerwcu 2019 roku Sojusz otrzymał grant w pilotażowym konkursie Komisji Europejskiej „European Universities” finansowanym z programu Erasmus+. KE wyłoniła wówczas 17 z 54 konsorcjów uczelni, które uzyskały środki na rozwój współpracy w dziedzinie kształcenia, badań, transferu technologii oraz mobilności.

W 2022 roku Sojusz 4EU+ zobowiązał się do dalszego jej pogłębiania, opracowując projekt One Comprehensive European Research University (1CORE), który również otrzymał finansowanie z KE.

Spojrzenie w przyszłość

W marcu 2026 roku Sojusz złożył kolejny wniosek w konkursie „European Universities” programu Erasmus+, tym razem na realizację projektu Fostering Universities’ Transformation for Upscaling Research-based Education (4EU+ FUTURE). Inicjatywa otrzymała dofinansowanie w wysokości 3,78 mln euro na lata 2026–2028. Wsparcie umożliwi realizację strategicznego programu działań 4EU+ w nadchodzących latach.

Sojusz wkroczył w nową fazę rozwoju, przechodząc od etapu tworzenia fundamentów działalności do integracji systemowej. Osiem europejskich uczelni stworzyło m.in. wspólne struktury zarządcze, wspólny cyfrowy kampus, interdyscyplinarne programy flagowe, projekty edukacyjne i mobilnościowe.

Projekt 4EU+ FUTURE będzie realizowany przez Uniwersytet Karola w Pradze (Czechy), Uniwersytet Sorboński (Francja), Uniwersytet Kopenhaski (Dania), Uniwersytet w Heidelbergu (Niemcy), Uniwersytet Paris-Panthéon-Assas (Francja), Uniwersytet w Mediolanie (Włochy) oraz Uniwersytet Warszawski.

W działaniach związanych z projektem będzie uczestniczyć – przy wsparciu finansowym szwajcarskiej agencji rządowej Movetia – Uniwersytet Genewski, pełnoprawny członek Sojuszu 4EU+ i jeden z partnerów stowarzyszonych. 4EU+ FUTURE uzyskał poparcie łącznie 24 partnerów stowarzyszonych, w tym władz regionalnych, przedsiębiorstw i organizacji pozarządowych.

Więcej informacji znajduje się na stronie Sojuszu 4EU+: 4euplus.eu >>

Międzynarodowa Wystawa Kolażu to jedno z najważniejszych wydarzeń związanych z tą dziedziną sztuki. Na wystawie w Galerii Dobra prezentowane są prace artystów z całego świata, dobrane w taki sposób, by uczestnicy poznali najciekawsze tendencje i kierunki rozwoju współczesnego kolażu.

Kuratorką wystawy jest dr Anna Kłos – artystka, kuratorka i badaczka, łącząca praktykę twórczą z refleksją teoretyczną i dydaktyką akademicką.

9 lipca odbył się wernisaż wystawy. W wydarzeniu wzięli udział m.in. prof. Zygmunt Lalak, prorektor UW ds. badań, wicedyrektor BUW Agnieszka Kościelniak-Osiak, kuratorka wystawy dr Anna Kłos, przedstawiciele korpusu dyplomatycznego Peru, Gwatemali i Argentyny, a także część artystów – autorów kolaży. W trakcie wernisażu odbyła się również premiera albumu Modern Collage – kompleksowego opracowania poświęconego współczesnej sztuce kolażu.

Wystawę można oglądać do 23 sierpnia.

„mUWi się. Podkasty Uniwersytetu Warszawskiego” to cykl rozmów poświęconych życiu akademickiemu – nauce, dydaktyce, inwestycjom oraz sprawom ważnym dla uczelni. Gościnią Mateusza Szymkowiaka była dr Agnieszka Janiak-Jasińska, pełnomocniczka rektora ds. projektów dydaktycznych.

W pierwszym odcinku dr Agnieszka Janiak-Jasińska przedstawia największe przedsięwzięcia dydaktyczne realizowane na Uniwersytecie Warszawskim dzięki środkom zewnętrznym, tj. „Zintegrowany Program Rozwoju Dydaktyki” ZIP 2.0 oraz projekt Uczelnie Przyszłości. Gościni wyjaśnia również założenia „Programu antydropoutowego – Zostań na UW”, którego celem jest przeciwdziałanie zjawisku przedwczesnej rezygnacji ze studiów.

Tematem drugiego odcinka są kolejne inicjatywy wspierające rozwój dydaktyki tj. Uważni na dostępność – Uniwersytet Równych Szans oraz Doskonałość i rozwój dydaktyki na Uniwersytecie Warszawskim. Dr Janiak-Jasińska przedstawia założenia programu mentoringu studenckiego, w ramach którego studenci starszych lat będą wspierać osoby rozpoczynające naukę na UW. W rozmowie poruszono również kwestie jakości kształcenia oraz wsparcia studentów, doktorantów i nauczycieli akademickich, a także podkreślono znaczenie dobrych praktyk dydaktycznych oraz projektów jako przestrzeni do testowania innowacyjnych rozwiązań.

Co roku jesienią w ramach konkursu OPUS Narodowe Centrum Nauki otwiera ścieżkę LAP, dzięki której badaczki i badacze pracujący w Polsce mogą ubiegać się o finansowanie dwu- lub trójstronnych projektów badawczych z udziałem zespołów z Austrii, Czech, Słowenii, Niemiec, Szwajcarii, Luksemburga i Belgii-Flandrii.

W konkursie OPUS 30+LAP/Weave finansowanie otrzymało 26 projektów badawczych na kwotę niemal 43,6 mln zł. Wśród wyróżnionych znajdują się trzy projekty kierowane przez badaczy z Uniwersytetu Warszawskiego, nagrodzone na łączną kwotę ponad 6,3 mln zł.

Motory molekularne to jedne z najbardziej zaawansowanych przykładów maszyn molekularnych – cząsteczek zdolnych do wykonywania kontrolowanego ruchu pod wpływem bodźców zewnętrznych. Szczególne znaczenie mają układy napędzane światłem, ponieważ umożliwiają zdalne, precyzyjne i nieinwazyjne sterowanie ruchem na poziomie pojedynczych cząsteczek. Takie systemy są intensywnie badane jako elementy przyszłych materiałów adaptacyjnych, nanotechnologii oraz dynamicznych układów molekularnych.

Nowa strategia projektowania motorów molekularnych pozwala tworzyć układy o wysokiej wydajności i precyzyjnie dostosowanych właściwościach, zdolne do efektywnego działania pod wpływem światła słonecznego. Osiągnięcie, opisane na łamach „Journal of the American Chemical Society”, stanowi ważny krok w rozwoju maszyn molekularnych, które w przyszłości mogą znaleźć zastosowanie m.in. w inteligentnych materiałach i nanotechnologii. W badaniach uczestniczył dr inż. Wojciech Danowski z zespołu badawczego „Fizyczna Chemia Organiczna” na Wydziale Chemii UW.

Strategia inżynierii molekularnej

W opublikowanej pracy autorzy przedstawili strategię inżynierii molekularnej pozwalającą otrzymać bibliotekę motorów molekularnych pierwszej generacji o wysokiej wydajności kwantowej fotoizomeryzacji i zróżnicowanej funkcjonalności. Kluczowym założeniem było wykorzystanie reakcji chemicznych umożliwiających modyfikację klasycznego szkieletu motoru molekularnego na późnym etapie syntezy, co pozwoliło na systematyczne zbadanie, w jaki sposób subtelne zmiany strukturalne wpływają na właściwości fotochemiczne, możliwości funkcjonalizacji oraz szybkość rotacji tych układów.

– Badania wykazały, że odpowiednio dobrane grupy funkcyjne pozwalają precyzyjnie regulować działanie motorów molekularnych. Szczególnie istotnym wynikiem było wskazanie para-formylacji jako skutecznej zasady projektowej prowadzącej do znacznego zwiększenia fotoefektywności tych układów. Otrzymane motory wykazują bardzo wysoką czułość na światło słoneczne zarówno w roztworze, jak i po wprowadzeniu do matrycy polimerowej – wyjaśnia dr inż. Wojciech Danowski z Wydziału Chemii UW.

Wyniki otwierają nowe możliwości projektowania wysokowydajnych motorów molekularnych o zadanych funkcjach, które mogą znaleźć zastosowanie w nowoczesnych materiałach reagujących na światło. Praca poszerza syntetyczny „zestaw narzędzi” chemii maszyn molekularnych i wskazuje praktyczne kierunki dalszego projektowania układów zdolnych do efektywnego działania pod wpływem naturalnego oświetlenia.

Podczas spotkania omówiono możliwości realizacji wspólnych projektów naukowych, przygotowywania publikacji oraz rozwoju wymiany pracowników i studentów. Rozmawiano również o potencjale współpracy w obszarze nowych technologii, innowacji i sztucznej inteligencji.

Istotną część rozmowy poświęcono doświadczeniom Japonii związanym z jej sukcesem gospodarczym w poprzednich dekadach oraz modelowi rozwoju gospodarczego Polski. Dyskusja dotyczyła także roli uczelni w budowaniu innowacyjnej gospodarki i wzmacnianiu współpracy nauki z biznesem.

W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele władz Uniwersytetu Warszawskiego, Wydziału Kultur Azji i Afryki UW oraz Ambasady Republiki Azerbejdżanu. Spotkanie poprowadził dr Jan Rogala, kierownik Zakładu Turkologii, Mongolistyki i Tybetologii UW.

– Uniwersytet Warszawski konsekwentnie rozwija współpracę międzynarodową, ponieważ wierzymy, że nauka i edukacja budują trwałe relacje między krajami i społeczeństwami. Pani Ambasador dr Nargiz Gurbanova od początku swojej misji dyplomatycznej wspiera rozwój współpracy akademickiej między Polską i Azerbejdżanem. Medal Uniwersytetu Warszawskiego jest wyrazem uznania dla jej zaangażowania oraz wkładu w budowanie partnerstwa opartego na dialogu i wzajemnym szacunku – powiedział prof. Alojzy Z. Nowak, rektor Uniwersytetu Warszawskiego.

– Dzięki zaangażowaniu Pani Ambasador współpraca naszego wydziału z partnerami z Azerbejdżanu znacząco się rozwinęła. Wspólnie zrealizowaliśmy liczne konferencje, seminaria i wydarzenia kulturalne, a jednym z najważniejszych efektów tych działań było rozwinięcie działalności Centrum Studiów Azerbejdżańskich na Uniwersytecie Warszawskim oraz inicjatywa utworzenia Centrum Kultur Ludów Turkijskich. Dziękujemy za wieloletnie wsparcie i budowanie trwałych relacji akademickich między naszymi krajami – powiedziała prof. Agata Bareja-Starzyńska, dziekan Wydziału Kultur Azji i Afryki UW.

Dziękując za wyróżnienie, dr Nargiz Gurbanova podkreśliła, że Medal Uniwersytetu Warszawskiego jest dla niej wyjątkowym wyróżnieniem i symbolem wieloletniej współpracy.

– Przyjmuję to wyróżnienie z głęboką wdzięcznością. Jest ono wyrazem naszej wspólnej pracy na rzecz rozwoju współpracy akademickiej, wymiany studentów i naukowców oraz budowania trwałych relacji między Polską i Azerbejdżanem. Wierzę, że dzięki edukacji, nauce i wzajemnemu zaufaniu będziemy nadal tworzyć nowe możliwości współpracy – powiedziała dr Nargiz Gurbanova.

Ambasador podziękowała władzom Uniwersytetu Warszawskiego, Wydziałowi Kultur Azji i Afryki oraz wszystkim osobom zaangażowanym w rozwój relacji polsko-azerbejdżańskich. Podkreśliła, że rozwijająca się współpraca między uczelniami, wspólne projekty badawcze oraz wymiana studentów i naukowców wzmacniają nie tylko rozwój nauki, lecz także przyjaźń między Polską i Azerbejdżanem.

International Green Gown Awards to jedno z prestiżowych międzynarodowych wyróżnień dla uczelni i instytucji edukacyjnych realizujących działania na rzecz zrównoważonego rozwoju. Konkurs organizuje The Environmental Association for Universities and Colleges (EAUC) przy wsparciu m.in. UN Environment Programme, Higher Education Sustainability Initiative (HESI) oraz International Association of Universities (IAU).

Wyróżniony projekt UW pokazuje, jak deklaracje klimatyczne można przekładać na konkretne narzędzia zarządzania uczelnią. Pierwszy Raport środowiskowy UW, obejmujący lata 2023–2024, przedstawia działania Uniwersytetu na rzecz ochrony środowiska i przeciwdziałania zmianom klimatu, a także obejmuje m.in. infrastrukturę, bioróżnorodność, zużycie energii i wody, gospodarkę odpadami, mobilność oraz ślad węglowy uczelni.

W ramach raportu UW przeanalizował emisje gazów cieplarnianych zgodnie z międzynarodowym standardem GHG Protocol. Jak podkreślono w opisie projektów finałowych, dokument stanowi element szerszej drogi Uniwersytetu do neutralności klimatycznej, wspierając identyfikację głównych źródeł emisji, ich weryfikację oraz wyznaczanie priorytetów dalszych działań.

„mUWi się. Podkasty Uniwersytetu Warszawskiego” to seria rozmów poświęconych życiu akademickiemu – nauce, dydaktyce, inwestycjom oraz sprawom ważnym dla uczelni. Gościem Mateusza Szymkowiaka był prof. Stefan Dziembowski – informatyk specjalizujący się w kryptografii, profesor nauk ścisłych i przyrodniczych z Instytutu Informatyki Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego.

W pierwszym odcinku prof. Stefan Dziembowski wyjaśnia, czym zajmuje się kryptografia i dlaczego stanowi podstawę bezpieczeństwa współczesnego świata cyfrowego. Opowiada o swojej drodze naukowej oraz badaniach nad bezpieczeństwem systemów kryptograficznych. Rozmowa dotyczy również wyzwań, jakie dla bezpieczeństwa cyfrowego stwarzają komputery kwantowe i rozwój sztucznej inteligencji.

W drugiej części rozmowa koncentruje się na znaczeniu badań naukowych dla budowania odporności państwa i rozwoju nowoczesnych technologii. Prof. Stefan Dziembowski podkreśla rolę uniwersytetów w prowadzeniu badań podstawowych, kształceniu specjalistów oraz tworzeniu innowacji znajdujących zastosowanie w gospodarce i cyberbezpieczeństwie. Mówi także o wyzwaniach związanych z rozwojem sztucznej inteligencji, potrzebie wzmacniania potencjału naukowego Polski oraz warunkach niezbędnych do zatrzymywania młodych talentów w kraju.

– Japonia jest jednym z najważniejszych partnerów Uniwersytetu Warszawskiego w Azji. Chcemy rozwijać współpracę z japońskimi uczelniami, zwiększać mobilność studentów i pracowników oraz tworzyć wspólne projekty naukowe. Równie istotne jest dla nas budowanie relacji z partnerami gospodarczymi i promowanie potencjału Uniwersytetu Warszawskiego oraz Warszawy w Japonii. Jestem przekonany, że dzisiejsze rozmowy otwierają nowe możliwości współpracy – powiedział prof. Alojzy Z. Nowak, rektor Uniwersytetu Warszawskiego.

Podczas spotkania omówiono również perspektywy współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym oraz działania na rzecz promocji Uniwersytetu Warszawskiego i miasta stołecznego Warszawy w Hiroszimie i Tokio. Rozmawiano także o organizacji inicjatyw prezentujących potencjał Uniwersytetu Warszawskiego w Japonii oraz uczelni z Hiroszimy w Warszawie, co ma sprzyjać rozwojowi kontaktów akademickich, naukowych i gospodarczych między obu krajami.

W roku akademickim 2026/2027 uczelnie Sojuszu 4EU+ po raz kolejny uruchamiają kursy w formie online lub hybrydowej dla studentów i doktorantów wszystkich ośmiu uniwersytetów członkowskich. Oferta zajęć jest publikowana stopniowo, zgodnie z kalendarzami akademickimi poszczególnych instytucji.

Zajęcia będą prowadzone w języku angielskim lub narodowym dla danej uczelni, w formie online lub hybrydowej.

Szczegółowe informacje znajdują się w Portalu Studenta Sojuszu 4EU+ >>

O sukcesie w klasyfikacji generalnej AMP zdecydowały nie medale, a punkty uzbierane po każdym z finałów. Uniwersytet Warszawski na finiszu rozgrywek wyprzedził Politechnikę Gdańską, czyli dotychczasowego mistrza. Kluczowe znaczenie miał finał AMP w siatkówce plażowej w Warszawie. Zwycięstwo UW przesądziło o wygranej w całym cyklu.

–  Tegoroczny sukces Uniwersytetu Warszawskiego w Akademickich Mistrzostwach Polski przyjmujemy z ogromną radością i satysfakcją. Pierwsze miejsce w klasyfikacji generalnej AMP to efekt systematycznej pracy studentek i studentów, trenerów oraz wszystkich osób zaangażowanych w rozwój sportu akademickiego na naszej uczelni. Szczególnie cieszy fakt, że o końcowym wyniku zadecydował wysoki poziom reprezentantów Uniwersytetu Warszawskiego w wielu dyscyplinach. Znakomite występy naszych zawodniczek i zawodników w siatkówce plażowej były doskonałym zwieńczeniem całego cyklu i miały istotny wpływ na ostateczny wynik klasyfikacji generalnej – podsumowuje prof. Alojzy Z. Nowak, rektor Uniwersytetu Warszawskiego, a także prezes Zarządu Głównego Akademickiego Związku Sportowego.

Imprezy z cyklu AMP łączą bardzo wysoki poziom sportowy – w zawodach często biorą udział utytułowani zawodnicy, uczestnicy Mistrzostw Europy, Mistrzostw Świata i olimpijczycy – z niepowtarzalną, studencką atmosferą.

Emitery pojedynczych fotonów to punktowe źródła zdolne do generowania na żądanie dokładnie jednej cząstki światła. Badacze poszukują ich intensywnie na potrzeby optycznych technologii kwantowych, takich jak kryptografia kwantowa czy kwantowe przetwarzanie informacji. Tradycyjne układy tego typu, oparte na kropkach kwantowych lub centrach barwnych w diamencie, ustępują pod wieloma względami nowej klasie materiałów – dwuwymiarowym kryształom warstwowym van der Waalsa.

W przeciwieństwie do materiałów objętościowych kryształy 2D można z łatwością przenosić i precyzyjnie umieszczać na niemal dowolnym podłożu bez konieczności dopasowywania stałej sieci krystalicznej. Cecha ta pozwala na ich bezproblemową integrację z istniejącymi miniaturowymi układami fotonicznymi, chipami krzemowymi oraz światłowodami. W praktyce oznacza to możliwość tworzenia złożonych, wieloczęściowych obwodów optycznych na jednym chipie. Właściwości te mogą w przyszłości zostać wykorzystane w produkcji zintegrowanych procesorów kwantowych na dużą skalę.

W ramach pionierskich badań naukowcy z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego, we współpracy z zespołami z National University of Singapore oraz Radboud Universiteit w Holandii, testowali cienkie płatki trójsiarkofosforku cynku (ZnPS₃) należącego do rodziny warstwowych trichalkogenków metal-fosfor (MPX₃).

Materiał ten jest półprzewodnikiem o szerokiej przerwie energetycznej wynoszącej około 3.63 eV. W pracy, opublikowanej w czasopiśmie ,,ACS Nano’’, przedstawiono wyniki badań płatków ZnPS3 o grubości rzędu kilkudziesięciu nanometrów i o średnicy kilkudziesięciu mikrometrów.

Kluczowym elementem pracy jest identyfikacja mikroskopowego mechanizmu odpowiedzialnego za emisję pojedynczych fotonów, a także zbadanie ich parametrów fizycznych. Jak wskazują badacze, źródłem kwantowej emisji mogą być defekty strukturalne sieci krystalicznej w postaci braków pojedynczych atomów fosforu. Po pobudzeniu materiału światłem lasera defekt punktowy w sieci krystalicznej generuje uporządkowany strumień fotonów. Emitowane fotony wykazują wysoki stopień polaryzacji, co oznacza, że mają ściśle określoną i stabilną orientację przestrzenną fali elektromagnetycznej. Ta własność może być wykorzystana w kryptografii kwantowej, gdzie informacja może być kodowana poprzez kierunek polaryzacji pojedynczych cząstek światła.

H.E.S.S. (High Energy Stereoscopic System) to jedno z najważniejszych obserwatoriów astronomicznych świata badających kosmiczne źródła promieniowania gamma o najwyższych energiach. Do jego najważniejszych osiągnięć należą: odkrycie pierwszego w Galaktyce akceleratora cząstek do energii rzędu PeV w centrum Drogi Mlecznej, detekcja promieniowania gamma z błysków gamma (GRB), detekcje promieniowania kosmicznego oraz badania ciemnej materii. W ostatnich latach obserwatorium opublikowało przełomowe wyniki w czasopismach „Nature” i „Science”, dotyczące m.in. mikrokwazara SS433, nowej RS Ophiuchi oraz błysku gamma GRB 190829A.

Współpraca H.E.S.S. zrzesza ponad 200 naukowców z 13 krajów, a kluczowym partnerem afrykańskim jest University of Namibia (UNAM), który uczestniczy w eksploatacji obserwatorium i szkoleniu młodych kadr naukowych. Polska bierze w niej udział od 2006 roku poprzez konsorcjum skupiające Centrum Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk (lider), Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Mikołaja Kopernika oraz Instytut Fizyki Jądrowej PAN. Polscy naukowcy odegrali istotną rolę zarówno w odkryciach naukowych, jak i w rozwoju infrastruktury obserwatorium, dostarczając m.in. elementy systemu sterowania największego teleskopu H.E.S.S. II i część zwierciadeł oraz uczestnicząc w zarządzaniu współpracą międzynarodową. Obserwatorium stanowi jeden z najbardziej widocznych przykładów długoterminowej współpracy naukowej Europy i Afryki, przyczyniając się do rozwoju kompetencji technologicznych i edukacyjnych w Namibii. 

Do zespołu H.E.S.S. należy m.in. prof. Tomasz Bulik, dyrektor Obserwatorium Astronomicznego UW, który wraz z prof. Rafałem Moderskim z Centrum Astronomicznego PAN uczestniczył w delegacji wicepremiera, ministra spraw zagranicznych Radosława Sikorskiego do Namibii. Częścią podróży odbywającej się od 30 czerwca do 1 lipca była wizyta w obserwatorium H.E.S.S.

– Wizyta ministra Sikorskiego w obserwatorium H.E.S.S. to wyraz uznania dla doskonałości polskiej astronomii oraz znaczenia jej obecności w Afryce i na całej półkuli południowej. Teleskop H.E.S.S. przez ponad 20 lat swojego działania otworzył i rozwinął astronomię gamma. Przed uruchomieniem tego obserwatorium znaliśmy tylko jedno źródło tych promieni, dotychczas zaś H.E.S.S. odkrył ich ponad 200. Nasza praca w H.E.S.S. to nie tylko rozwój nauki, ale również technologii w Polsce, co widać w naszym udziale w budowie CTA (Cherekov Telescope Array), które powstaje obecnie w Chile i na Wyspach Kanaryjskich – mówi prof. Tomasz Bulik.

Przeto im więcej wiemy, tem mniej umiemy; im więcej nabieramy znajomości, a im mniej poznajemy ich między sobą stosunku, tem bardziej oddalamy się od prawdy. Nie ma rzeczy, o które byśmy więcej mieli wiadomości, jak o człowieku; ale też nie ma rzeczy, którą byśmy mniej znali, jak człowieka.

 

Stanisław Staszic, Epoki natury (1786)

Stanisław Staszic był wybitnym przedstawicielem polskiego Oświecenia i jednym z ojców założycieli Uniwersytetu Warszawskiego. W XIX wieku przewodniczył Radzie Ogólnej uczelni. Prowadził również działalność naukową, m.in. w zakresie geografii i geologii. O nowoczesności w jego badaniach opowiada wystawa Oblicza nauki. Nowoczesność w badaniach Stanisława Staszica, dostępna w holu głównym Pałacu Kazimierzowskiego na kampusie UW przy Krakowskim Przedmieściu. Wernisaż z udziałem władz UW oraz przedstawicieli organizatorów ekspozycji (Muzeum UW, Centrum Współpracy i Dialogu UW) odbył się 29 czerwca.

– Stanisław Staszic jest znaczącą postacią dla naszej uczelni. Bardzo prawdopodobne, że gdyby nie on, Uniwersytetu Warszawskiego w ogóle by nie było. Poza swoim znakomitym zmysłem organizacyjnym wykazywał się również wszechstronnym wykształceniem: był księdzem, ale też filozofem, geologiem i geografem – powiedział prof. Alojzy Z. Nowak, rektor UW.

Wystawa jest częścią obchodów Roku Stanisława Staszica, można ją oglądać do 1 sierpnia.

„mUWi się. Podkasty Uniwersytetu Warszawskiego” to seria rozmów poświęconych życiu akademickiemu – nauce, dydaktyce, inwestycjom oraz sprawom ważnym dla uczelni. Gościem Mateusza Szymkowiaka był prof. Marcin Zych – botanik, profesor nauk ścisłych i przyrodniczych oraz dyrektor Ogrodu Botanicznego UW.

W pierwszym odcinku prof. Marcin Zych opowiada o swojej drodze naukowej i fascynacji światem roślin. Wyjaśnia znaczenie biologii zapylania roślin oraz rolę zapylaczy w utrzymaniu różnorodności biologicznej i bezpieczeństwa żywnościowego. Rozmowa dotyczy także zagrożeń dla bioróżnorodności, ochrony gatunków oraz znaczenia ogrodów botanicznych jako miejsc prowadzenia badań, ochrony zasobów przyrodniczych i edukacji społeczeństwa.

W drugim odcinku rozmowa koncentruje się na działalności Ogrodu Botanicznego UW, który od ponad 200 lat łączy funkcje naukowe, edukacyjne i popularyzatorskie. Prof. Marcin Zych opowiada o historii ogrodu, jego unikatowych kolekcjach liczących ponad 5 tys. gatunków, a także o bogatej ofercie edukacyjnej.

Zespół fizyków z Uniwersytetu w Southampton, Uniwersytetu Warszawskiego, Wojskowej Akademii Technicznej, Institut Pascal, Université Clermont Auvergne i CNRS oraz CNR opracował nową klasę przestrajalnych urządzeń fotonicznych, w których wiele niewielkich wiązek laserowych spontanicznie synchronizuje się i zachowuje jak jedno, przestrzennie rozciągłe oraz koherentne źródło światła. Efekt ten uzyskano w temperaturze pokojowej w prostym układzie opartym na ciekłych kryształach i organicznych barwnikach laserowych, otwierając nowe możliwości dla tanich i rekonfigurowalnych technologii optycznych.

Nowy sposób sprzęgania laserów

Badanie pokazuje, że przestrzennie oddzielone plamki laserowe wewnątrz mikrownęki optycznej mogą spontanicznie zsynchronizować swoje oscylacje fazowe (tzw. phase-locking) i utworzyć wspólny stan kolektywny zwany „supermodem”. Dotychczas podobne zjawiska obserwowano jedynie w wyspecjalizowanych układach półprzewodnikowych pracujących w temperaturach kriogenicznych oraz w tzw. reżimie silnego sprzężenia światła z materią.

– To zupełnie nowy sposób sprzęgania laserów – wyjaśnia prof. Jacek Szczytko z Wydziału Fizyki UW i dodaje: – Zamiast wykorzystywać silne oddziaływanie światła z materią, wykorzystujemy samą propagację światła. Otrzymane wyniki otwierają nową drogę do budowy skalowalnych i programowalnych układów fotonicznych, które mogą znaleźć zastosowanie w obliczeniach optycznych, sieciach neuronowych oraz fotonicznych symulatorach złożonych układów. Dodatkowa możliwość kontroli parametrów emisji może okazać się kluczowa dla kształtowania wiązek światła i zaawansowanych technologii laserowych. Otwiera również nowe perspektywy dla zintegrowanych układów optycznych. Ze względu na to, że system działa w temperaturze pokojowej i wykorzystuje dobrze znane materiały, stanowi obiecującą drogę do praktycznych zastosowań.

Technologiczny majstersztyk z Warszawy

– Nasze wyniki pokazują, że do uzyskania tego rodzaju kolektywnego zachowania światła nie są potrzebne ani złożone materiały kwantowe, ani niskie temperatury – mówi dr Dmitriy Dovzhenko z Uniwersytetu w Southampton, pierwszy autor artykułu i pomysłodawca eksperymentu. – Podobne efekty można osiągnąć na znacznie prostszej i bardziej praktycznej platformie, oferującej rekonfigurowalność optyczną, elektryczną przestrajalność oraz stabilną pracę w warunkach otoczenia, a jednocześnie umożliwiającej działanie w nietypowych reżimach niedostępnych w dotychczas badanych układach – dodaje badacz.

– Urządzenie składa się z mikroskopowej wnęki optycznej wypełnionej ciekłym kryształem zmieszanym ze standardowym barwnikiem laserowym – taki technologiczny majstersztyk wytworzony w Warszawie – mówi prof. Wiktor Piecek z Wojskowej Akademii Technicznej.

Po pobudzeniu próbki za pomocą przestrzennie ukształtowanego światła (w postaci kilku plamek) niewielkie obszary wnęki zaczynają emitować światło laserowe, działając jak miniaturowe lasery. Zamiast funkcjonować niezależnie, obszary te mogą oddziaływać ze sobą za pośrednictwem światła propagującego się w płaszczyźnie wnęki. Prowadzi to do powstania makroskopowego stanu koherentnego (spójnego) obejmującego wiele plamek laserowych. W tym reżimie układ zachowuje się jak sieć sprzężonych oscylatorów, które spontanicznie się synchronizują.

Elektryczne przestrajanie właściwości

Kluczową zaletą nowej platformy jest możliwość elektrycznego przestrajania jej właściwości. Poprzez przyłożenie niewielkiego napięcia badacze mogą zmieniać orientację molekuł ciekłego kryształu wewnątrz wnęki. Powoduje to zmianę sposobu propagacji światła, umożliwiając włączanie i wyłączanie oddziaływań pomiędzy plamkami laserowymi oraz kontrolę siły ich sprzężenia. Dodatkowo modyfikowany jest kierunek i polaryzacja emitowanego światła dzięki efektom analogicznym do sprzężenia spin-orbita fotonów. Taki poziom kontroli pozwala na dynamiczną rekonfigurację laserowego supermodu w czasie rzeczywistym.

Publikacja podważa długo utrzymujące się w fotonice przekonanie, zgodnie z którym złożone kolektywne stany światła wymagają silnego sprzężenia światła z materią oraz środowiska kriogenicznego. Badanie pokazuje, że podobna fizyka może pojawiać się również w prostszych, półklasycznych układach, o ile zapewnione zostaną odpowiednie warunki pobudzania i propagacji światła.

„mUWi się. Podkasty Uniwersytetu Warszawskiego” to cykl rozmów poświęconych życiu akademickiemu – nauce, dydaktyce, inwestycjom oraz sprawom ważnym dla uczelni. Gościnią dwóch pierwszych odcinków 2. sezonu była prof. Renata Włoch – socjolożka, pracowniczka Wydziału Socjologii UW, dyrektorka naukowa DELab UW oraz autorka książki Socjologia cyfrowa. O uspołecznieniu technologii i technologiach uspołecznienia.

Nowa seria

W pierwszym odcinku prof. Renata Włoch opowiada o swojej drodze naukowej – od stosunków międzynarodowych do socjologii cyfrowej – oraz wyjaśnia, dlaczego współczesna nauka potrzebuje interdyscyplinarności. Rozmowa dotyczy także nowych metod badania zjawisk społecznych, wykorzystania narzędzi data science i sztucznej inteligencji oraz procesów datafikacji, algorytmizacji i platformizacji, które coraz silniej wpływają na funkcjonowanie społeczeństwa, instytucji i gospodarki. Badaczka podkreśla, że technologie nie są autonomiczne – to ludzie współtworzą ich rozwój i powinni mieć wpływ na sposób ich wykorzystywania.

W drugim odcinku rozmowa koncentruje się na działalności DELab UW oraz na ostetniej publikacji prof. Włoch pt. Socjologia cyfrowa – książki nominowanej do Nagrody im. Marcina Króla. W rozmowie z Mateuszem Szymkowiakiem badaczka wyjaśnia, dlaczego publikacja jest „mapą” po współczesnych przemianach technologicznych i społecznych, zachęcającą do dalszych poszukiwań i dyskusji. Rozmówczyni podkreśla również, że rolą socjologii jest nie tylko analizowanie danych, lecz przede wszystkim tworzenie rzetelnych narracji pomagających zrozumieć zmieniającą się rzeczywistość społeczną.

O „mUWi się”

Podkasty „mUWi się” to rozmowy z przedstawicielami władz, naukowcami oraz pracownikami Uniwersytetu Warszawskiego, którzy przybliżają słuchaczom różnorodne obszary działalności uczelni. Projekt ma na celu pokazanie Uniwersytetu Warszawskiego jako nowoczesnej instytucji badawczej i miejsca otwartego dialogu akademickiego.

Projekt podkastowy „mUWi się” realizowany jest przez Biuro Prasowe Uniwersytetu Warszawskiego. Za jego koordynację oraz stronę merytoryczną odpowiadają dr Anna Modzelewska oraz Olga Najfeld. Za realizację i montaż – Mirosław Kaźmierczak.

Rozmowy z zaproszonymi gośćmi prowadzi Mateusz Szymkowiak – reporter i prezenter, uznawany za jednego z najciekawiej debiutujących w telewizji w ostatnich latach. Jest związany z Telewizją Polską i Iberionem. Jako konferansjer prowadził m.in. koncerty Krajowego Festiwalu Polskiej Piosenki w Opolu i Eurowizji Junior. Od lat relacjonuje najważniejsze krajowe i zagraniczne wydarzenia rozrywkowe i kulturalne. Swoje felietony o kulturze publikuje także w magazynie „La Vie”. Mateusz Szymkowiak studiował socjologię na Wydziale Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji Uniwersytetu Warszawskiego.

„Horyzont Europa” (HE) to największy w historii Unii Europejskiej program wspierający badania naukowe i innowacje. Jego budżet na lata 2021–2027 wynosi ponad 95 mld euro.

Krajowy Punkt Kontaktowy (KPK) Narodowego Centrum Badań i Rozwoju na bieżąco udostępnia dane dotyczące uczestnictwa poszczególnych instytucji w projektach HE. Według informacji z czerwca Uniwersytet Warszawski pozostaje liderem w skali kraju pod względem liczby projektów i koordynacji.

Granty ERC

Wśród projektów realizowanych w programie „Horyzont Europa” (wcześniej w programie „Horyzont 2020”) szczególny prestiż mają granty Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (European Research Council, ERC). ERC wspiera wyróżniające się, nowatorskie projekty badawcze (frontier research). W konkursach rywalizują badacze z ponad 30 państw, nie tylko z Europy.

Do tej pory ERC przyznała naukowcom z UW 40 grantów oraz jeden grant badaczowi zagranicznemu, który będzie go realizował na uczelni. Wsparcie przyznawane jest w pięciu kategoriach: ERC Starting Grant, ERC Consolidator Grant, ERC Advanced Grant, ERC Proof of Concept Grant oraz ERC Synergy Grant.

Granty Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC)

Zakończono kolejny etap formalnego udostępniania Systemu Analizy Danych (SAD) uczelniom współpracującym w ramach Międzyuniwersyteckiego Centrum Informatyzacji (MUCI).

Zatwierdzono wzór umowy sublicencyjnej pomiędzy Uniwersytetem Warszawskim a uczelniami uczestniczącymi w projekcie USOS. Otwiera to możliwość zawierania indywidualnych umów, na podstawie których uczelnie będą mogły korzystać z przeglądarki SAD.

Sublicencje

W sierpniu 2024 roku Narodowe Centrum Badań i Rozwoju przeniosło na Uniwersytet Warszawski prawa autorskie do przeglądarki SAD oraz udzieliło uczelni sublicencji na korzystanie z oprogramowania. Natomiast w marcu 2026 r. UW zawarło umową sublicencyjną z MUCI. Obecnie każda uczelnia zrzeszona w MUCI zainteresowana wdrożeniem systemu może zawrzeć umowę z Uniwersytetem Warszawskim. Po jej podpisaniu uzyska możliwość pobierania aplikacji z repozytorium MUCI oraz instalowania jej we własnym środowisku (na zasadach analogicznych do innych aplikacji z rodziny USOS).

Stan projektu oraz perspektywy jego rozwoju zostały przedstawione podczas ogólnopolskiego posiedzenia Komisji ds. USOS, które odbywało się 23 i 24 czerwca na Wydziale Matematyki, Informatyki i Mechaniki UW. Podczas spotkania Małgorzata Poławska z Biura ds. Wspomagania Rozwoju UW oraz Michał Duczmal, koordynator projektu SAD ze strony MUCI, omówili kwestie związane z utrzymaniem aplikacji, wsparciem wdrożeń oraz sytuacją formalno-prawną projektu.

Zapowiedziano także przygotowanie nowej dokumentacji użytkowej oraz dalszy rozwój systemu, uzależniony od potrzeb zgłaszanych przez uczelnie i harmonogramu prac w obszarach powiązanych z systemem USOS.

Pracownicy naukowi i dydaktyczni Uniwersytetu Warszawskiego mogą złożyć wniosek w jednym z dwóch konkursów organizowanych przez Sojusz 4EU+. Nabór trwa do 13 października, godz. 16.00.

Visiting Professorships

Inicjatywa Visiting Professorships służy zacieśnianiu współpracy pomiędzy nauczycielami akademickimi i badaczami z ośmiu uczelni członkowskich Sojuszu 4EU+: Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Genewskiego, Uniwersytetu w Heidelbergu, Uniwersytetu Karola w Pradze, Uniwersytetu Kopenhaskiego, Uniwersytetu w Mediolanie, Uniwersytetu Paris-Panthéon-Assas oraz Uniwersytetu Sorbońskiego.

Pracownicy naukowi i dydaktyczni UW mają możliwość jedno- lub dwumiesięcznego wyjazdu na uniwersytet partnerski 4EU+, gdzie będą realizowali swoje projekty badawcze lub edukacyjne związane tematycznie z problematyką programów flagowych 4EU+ („Zdrowie i zmiany demograficzne w środowisku miejskim”; „Europa w zmieniającym się świecie: zrozumienie społeczeństw, gospodarek, kultur i języków”; „Dane – Modele – Transformacje”; „Przemiany środowiskowe”). To już IV edycja konkursu.

Szczegółowe informacje, w tym formularz aplikacyjny oraz lista wymaganych dokumentów, są dostępne tutaj i na stronie 4euplus.eu >>

SEED4EU+

Pracownicy naukowi i dydaktyczni ośmiu uczelni członkowskich Sojuszu 4EU+ mogą też zgłaszać propozycje wspólnych projektów naukowych, które będą realizowane w ramach IV edycji programu SEED4EU+.

Międzyuczelniane zespoły mogą liczyć na finansowanie w wysokości do 40 tys. euro. Konkurs jest otwarty dla grup składających się z reprezentantów co najmniej trzech uczelni członkowskich 4EU+.

Wnioski mogą składać pracownicy naukowi i dydaktyczni, którzy posiadają co najmniej stopień doktora. W skład zespołów mogą wchodzić też badacze na wczesnym etapie kariery: doktoranci oraz studenci. Tematyka projektów powinna dotyczyć jednego z czterech programów flagowych 4EU+: „Zdrowie i zmiany demograficzne w środowisku miejskim”, „Europejskość: wielojęzyczność, różnorodność, obywatelskość”, „Dane – Modele – Transformacje”, „Przemiany środowiskowe”.

Szczegółowe informacje, w tym formularz aplikacyjny oraz lista wymaganych dokumentów, są dostępne tutaj i na stronie 4euplus.eu >>

W konkursie MINIATURA Narodowego Centrum Nauki (NCN) mogą być zgłaszane wnioski na realizację działania naukowego w formie badań wstępnych, pilotażowych, kwerendy lub wyjazdu o charakterze naukowym. W drugiej turze MINIATURA 10 finansowanie otrzymało 78 osób.

Wśród laureatów jest czworo naukowców z Uniwersytetu Warszawskiego.

W pierwszej i drugiej liście rankingowej MINIATURA 10 granty otrzymało pięcioro naukowców. Pełna lista laureatów konkursu znajduje się na stronie NCN.

22 i 23 czerwca w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie odbywała się Ogólnopolska Konferencja Sieciująca Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości. W spotkaniu uczestniczyło niemal 70 przedstawicieli z ponad 50 uczelni i ośrodków akademickich z całej Polski. Program konferencji obejmował panele dyskusyjne, sesje networkingowe oraz wymianę doświadczeń dotyczących wspierania przedsiębiorczości studentów, doktorantów i młodych naukowców.

W wydarzeniu wzięli udział m.in.: podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego prof. Maria Mrówczyńska oraz dyrektor Departamentu Współpracy Międzynarodowej w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Michał Goszczyński. Władze Uniwersytetu Warszawskiego reprezentował prorektor UW ds. doktoranckich i prawnych prof. Adam Niewiadomski.

Wspólne wyzwania

– Uniwersytet Warszawski będzie wspierał sieć akademickich inkubatorów przedsiębiorczości zarówno w zakresie finansowania niektórych działań, jak i wspierania inkubatorów jako miejsc, w których mają się rodzić firmy, ale również postawy przedsiębiorcze wśród studentek, studentów, doktorantek, doktorantów, a także naukowców – podkreślił prof. Adam Niewiadomski.

Konferencja była okazją do zainicjowania współpracy między ośrodkami wspierającymi rozwój przedsiębiorczości akademickiej. Rozpoczną m.in. działalność zespoły robocze, których zadaniem będzie przygotowanie podstaw dla utworzenia formalnej struktury umożliwiającej akademickim inkubatorom przedsiębiorczości prowadzenie trwałej i stabilnej współpracy.

Kolejne spotkanie odbędzie się w grudniu.

Z 1640 wniosków o przyznanie stypendium dla wybitnych młodych naukowców wykazujących się znaczącymi osiągnięciami w działalności naukowej wyłoniono 230 laureatek i laureatów. Wśród nagrodzonych jest 20 osób z Uniwersytetu Warszawskiego.

Tematem wydarzenia odbywającego się 24 czerwca na Uniwersytecie Warszawskim był język umiędzynarodowienia, relacja między językiem polskim i angielskim oraz rola uniwersyteckich centrów nauczania języka polskiego jako obcego. Spotkanie miało miejsce w ramach „Dni Umiędzynarodowienia”, cyklu wydarzeń konsultacyjnych organizowanych przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej z udziałem przedstawicieli uczelni, instytucji naukowych, administracji publicznej oraz ekspertów międzynarodowych.

W spotkaniu na UW uczestniczyli m.in.: dr Karolina Zioło-Pużuk, sekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, prof. Sambor Grucza, prorektor UW ds. współpracy i spraw pracowniczych, prof. Iwona Kurz, dziekana Wydziału Polonistyki UW, prof. Katarzyna Dróżdż-Łuszczyk, dyrektor Centrum Języka Polskiego i Kultury Polskiej dla Cudzoziemców Polonicum, przedstawiciele Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej oraz badacze z Uniwersytetu Warszawskiego.

Akredytacje na prowadzenie kursów

Podczas wydarzenia Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej przyznała akredytacje na prowadzenie kursów języka polskiego jako obcego w latach 2026–2029. Certyfikaty otrzymało 17 uczelni, które będą mogły uczestniczyć w naborach na realizację programów językowych dla cudzoziemców – m.in. kursów przygotowawczych, letnich, certyfikatowych i adaptacyjnych oraz specjalistycznych warsztatów dla zagranicznych lektorów języka polskiego.

Jedną z wyróżnionych uczelni jest Uniwersytet Warszawski. Akredytacje zostały wręczone przez dr Karolinę Zioło-Pużuk, sekretarz stanu w MNiSW, dr. Damiana Syjczaka, zastępcę dyrektora NAWA, oraz dr. Mariusza Czecha, dyrektora Biura Programów Języka Polskiego NAWA. Certyfikat przyznany UW odebrały prof. Iwona Kurz, dziekana Wydziału Polonistyki oraz prof. Katarzyna Dróżdż-Łuszczyk, dyrektor Centrum Polonicum UW.

Dzięki akredytacji przyznanej przez NAWA, na UW możliwe będzie zorganizowanie stacjonarnego oraz zdalnego kursu dla lektorów. Kursy te będą realizowane przez Centrum Języka Polskiego i Kultury Polskiej dla Cudzoziemców Polonicum.

Centrum Polonicum działa przy Wydziale Polonistyki UW od 1956 roku. Jednostka kieruje swoją ofertę do osób zainteresowanych poznaniem Polski i języka polskiego. Zespół Polonicum prowadzi prace badawcze, kształci lektorów języka polskiego jako obcego, popularyzuje język polski i kulturę polską poza granicami kraju, przeprowadza egzaminy certyfikatowe z języka polskiego jako obcego, organizuje i prowadzi studia podyplomowe poświęcone glottodydaktyce polonistycznej.

Kursy NAWA prowadzone przez Polonicum będą skierowane do lektorów języka polskiego jako obcego będących pracownikami zagranicznych uczelni, na których uczy się języka polskiego na lektoratach lub w ramach programów studiów polskich. Realizacja kursów ma na celu wspieranie rozwoju sieci lektoratów języka polskiego na świecie oraz podnoszenie kompetencji osób prowadzących zajęcia z języka polskiego. Harmonogram kursów będzie ogłoszony na stronie Polonicum na przełomie 2026/2027. Oferta kursów Centrum „Polonicum” UW znajduje się na stronie: https://polonicum.uw.edu.pl.

Panele dyskusyjne

„Dzień Umiędzynarodowienia” odbywający się na UW był okazją do wymiany doświadczeń, identyfikacji wyzwań i dobrych praktyk, a także wspólnego wypracowywania kierunków rozwoju umiędzynarodowienia polskiej nauki.

W panelu dyskusyjnym „Relacja między językiem polskim i językiem angielskim w kontekście umiędzynarodowienia” udział wzięli m.in. prof. Sambor Grucza, prorektor UW ds. współpracy i spraw pracowniczych oraz prof. Katarzyna Kłosińska z Wydziału Polonistyki UW, przewodnicząca Rady Języka Polskiego. W dyskusji pt. „Rola uniwersyteckich centrów nauczania języka polskiego jako obcego w procesie umiędzynarodowienia nauki i szkolnictwa wyższego” uczestniczyła m.in. prof. Katarzyna Dróżdż-Łuszczyk, dyrektor Centrum Polonicum UW.

W wydarzeniu wzięło udział ponad 350 przedstawicieli środowiska akademickiego – ekspertów w zakresie kształcenia doktoranckiego, a także doktorantek i doktorantów. Konferencja koncentrowała się na roli współpracy nauki z otoczeniem społecznym i gospodarczym. Uczestnicy debatowali nad znaczeniem badań doktorskich dla rozwoju społecznego oraz przygotowaniem osób doktoryzujących się do funkcjonowania na rynku pracy wykraczającym poza sektor akademicki.

W swoim wystąpieniu prorektor prof. Adam Niewiadomski zaprezentował Uniwersytet Warszawski jako uczelnię aktywnie zaangażowaną w rozwój nowoczesnych modeli kształcenia doktoranckiego, a także gospodarza kolejnej edycji wydarzenia, które odbędzie się w dniach 16–18 czerwca 2027 roku.

Prof. Karol Samsel, zastepca dyrektora Międzydziedzinowej Szkoły Doktorskiej UW, wygłosił wystąpienie pt. Advancing Interdisciplinarity & Introducing Doctoral Connoisseurship: Chances and Challenges.

Do 31 sierpnia można składać wnioski w Konkursie na Grant w ramach Zadania nr 1 „Inkubator Rozwoju” projektu Science4Business – Nauka dla Biznesu.

Pracownicy i doktoranci Uniwersytetu Warszawskiego mogą ubiegać się o finansowanie prac przedwdrożeniowych, których celem jest podniesienie poziomu gotowości technologicznej (TRL) oraz biznesowej (BRL). To szansa na zwiększenie potencjału komercjalizacyjnego wyników badań, uprawdopodobnienie ich wdrożenia oraz wzrost wartości własności intelektualnej.

W Konkursie można uzyskać finansowanie do 116 600 zł netto na projekty badawcze ukierunkowane na podniesienie TRL oraz do 67 800 zł netto na projekty podnoszące BRL.

Wsparcia w przygotowaniu i realizacji projektów udzielają: Centrum Transferu Technologii i Wiedzy UW (CTTW) – w zakresie projektów TRL – oraz UWRC sp. z o.o. – w zakresie projektów BRL.

We wrześniu – po ocenie formalnej wniosków – nastąpi kolejny etap Konkursu, czyli prezentacje przed Radą Inwestycyjną Projektu.

Przewidziano finansowanie maksymalnie 10 projektów TRL oraz  20 projektów BRL. Prace badawcze objęte finansowaniem muszą być zrealizowane w okresie maksymalnie 10 miesięcy.

Spotkanie odbyło się w Sali Złotej Pałacu Kazimierzowskiego na kampusie UW przy Krakowskim Przedmieściu.

Wzięli w nim udział m.in. prof. Maciej Raś, prorektor UW ds. studenckich i jakości kształcenia, Franco Dal Mas, sekretarz generalny Inicjatywy Środkowoeuropejskiej (Central European Initiative, CEI), Yuri Mushka, zastępca sekretarza generalnego CEI, Cosmin Onisii, ambasador Rumunii w Polsce, Alfredo Maria Durante Mangoni z Ministerstwa Spraw Zagranicznych i Współpracy Międzynarodowej Włoch.

Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych UW reprezentowali m.in. prof. Agnieszka Bieńczyk-Missala, prodziekan ds. współpracy międzynarodowej, oraz dr Spasimir Domaradzki.

Spotkanie było okazją do rozmów na temat wzmacniania współpracy regionalnej, również w kontekście naukowym i akademickim, oraz roli Inicjatywy Środkowoeuropejskiej w budowaniu odporności demokratycznej.

Poprzedziło ono międzynarodową konferencję naukową „Building Resilience Through Sharing Democratic Experiences: a CEI appraisal”, dotyczącą przyszłości demokracji, odporności instytucji i współpracy regionalnej.

Wydarzenie zostało zorganizowane przez Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych UW, Instytut Europy Środkowej oraz Inicjatywę Środkowoeuropejską.

W konferencji wzięli udział m.in. prof. Maciej Raś, prorektor UW ds. studenckich i jakości kształcenia, Franco Dal Mas, sekretarz generalny CEI, Ignacy Niemczycki, sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, oraz Cosmin Onisii, ambasador Rumunii w Polsce.

Podczas spotkania omówiono m.in. doświadczenia demokratycznej transformacji w Europie Środkowo-Wschodniej, zagadnienia związane z integracją oraz możliwym powiększeniem Unii Europejskiej, a także rolę organizacji regionalnych w czasach dynamicznych zmian.

Konferencja została objęta patronatem honorowym prof. Alojzego Z. Nowaka, rektora UW, oraz Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

Leaders Forum powered by Poland to organizowana przez Centrum Stosunków Międzynarodowych i THINKTANK platforma wymiany doświadczeń oraz spostrzeżeń na temat wyzwań współczesności. Skupia czołowe europejskie ośrodki analityczne, decydentów, ekspertów i liderów opinii.

23 czerwca spotkanie Forum dotyczące przyszłości Europy odbyło się na Uniwersytecie Warszawskim, który jest partnerem wydarzenia. Uczestnicy wykładów i warsztatów zastanawiali się nad geopolitycznymi, gospodarczymi i instytucjonalnymi implikacjami rozszerzenia UE, bezpieczeństwem, spójnością i konkurencyjnością, a także relacjami z regionalnymi sąsiadami oraz odbudową Ukrainy.

– Pytanie nie brzmi już, czy Europa musi dostosować się do zachodzących zmian, ale czy potrafi zrobić to wystarczająco szybko. Dzisiejsza debata nie dotyczy wyłącznie przyszłości Europy. Dotyczy naszej wspólnej odpowiedzialności za jej kształtowanie. W tym procesie szczególną rolę mają do odegrania uniwersytety, miejsca długofalowego myślenia, gdzie znaczenie mają fakty, argumenty i rzetelna wiedza, a idee mogą być poddawane dyskusji, kwestionowane i rozwijane. To właśnie tutaj przyszli liderzy uczą się nie tylko rozwiązywać problemy, ale także zadawać właściwe pytania – powiedział kanclerz UW Robert Grey, otwierając spotkanie w auli Starej Biblioteki.

Uczestnikami Forum byli m.in.: prof. Danuta Hübner (posłanka do Parlamentu Europejskiego w latach 2009–2024, była komisarz UE ds. polityki regionalnej), dr Małgorzata Bonikowska (prezes Centrum Stosunków Międzynarodowych i ośrodka THINKTANK, pracowniczka Centrum Europejskiego UW), Magdalena Sobkowiak-Czarnecka (pełnomocniczka rządu ds. instrumentu na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa Europy), Ignacy Niemczycki (sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych), dr Dariusz Standerski (sekretarz stanu w Ministerstwie Cyfryzacji, wykładowca na Wydziale Nauk Ekonomicznych UW), Jurand Drop (podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów), Michał Baranowski (podsekretarz stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii), Clément Beaune (wysoki komisarz ds. strategii i planowania przy premierze Francji), Konrad Szymański (były minister ds. Unii Europejskiej), Maciej Witucki (prezydent BusinessEurope), Erlingur Erlingsson z Instytutu Spraw Międzynarodowych Uniwersytetu Islandzkiego.

Forum liderów

Leaders Forum: Better Europe jest kontynuacją spotkań zorganizowanych w trakcie polskiej prezydencji w UE w 2025 roku, w tym Leaders Forum powered by Poland, które odbyło się w styczniu 2026 roku podczas Światowego Forum Ekonomicznego w Davos.

– Cieszę się, że możemy kontynuować rozmowę rozpoczętą podczas tegorocznego Leaders Forum w Davos. Kilka miesięcy później świat pokazał, że wyzwania, o których wtedy rozmawialiśmy, stały się jeszcze bardziej aktualne. W obliczu niestabilności geopolitycznej, rosnącej konkurencji gospodarczej i dynamicznych zmian technologicznych znaczenie dialogu i współpracy staje się większe niż kiedykolwiek wcześniej – mówi kanclerz Uniwersytetu Warszawskiego.

To już XXVII edycja rankingu. Od samego początku dwa pierwsze miejsca zajmują w nim Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Jagielloński. UW zwyciężał trzynastokrotnie, UJ dziewięciokrotnie, a w tym roku obie uczelnie zajęły 1. miejsce ex aequo po raz piąty. Na 3. pozycji wśród uczelni akademickich uplasowała się Politechnika Warszawska.

– Bardzo dziękuję moim Kolegom i Koleżankom z Uniwersytetu Warszawskiego, szczególnie reprezentującym te wydziały i kierunki, które zostały dziś wyróżnione. Gratuluję również pozostałym uczelniom ujętym w rankingu. W ostatnim czasie intensywnie rozwija się nasza współpraca, podpisaliśmy wiele porozumień dotyczących m.in. cyberbezpieczeństwa, fizyki kwantowej czy nauk społecznych i humanistycznych. Cieszy mnie także to, że jako polskie instytucje odgrywamy coraz większą rolę w Europie  – mówił prof. Alojzy Z. Nowak, rektor UW, podczas uroczystości wręczenia dyplomów, która odbyła się 23 czerwca w Narodowym Instytucie Kultury i Dziedzictwa Wsi w Warszawie.

W wydarzeniu wzięli udział także m.in. dr Marcin Kulasek (minister nauki i szkolnictwa wyższego), prof. Michał Kleiber (przewodniczący Polskiego Komitetu ds. UNESCO, przewodniczący Kapituły Rankingu Szkół Wyższych), prof. Marek Gzik (sekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego), Marcin Iskra (dyrektor generalny MNiSW), prof. Bogusław Smólski (przewodniczący Rady Fundacji Edukacyjnej Perspektywy), Katarzyna Antoniak (dyrektor Biura Ministra w Ministerstwie Cyfryzacji), prof. Jerzy Małachowski (dyrektor narodowego Centrum Badań i Rozwoju), prof. Robert Zakrzewski (dyrektor Centralnej Komisji Egzaminacyjnej), dr Agnieszka Muzyk (dyrektor Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w Łomży), dr Wojciech Karczewski (dyrektor Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej), prof. Marek Safjan (b. sędzia Trybunału Sprawiedliwości UE, honorowy przewodniczący Kapituły Rankingu Szkół Wyższych). Gości uroczystości powitał Waldemar Siwiński, inicjator i kierownik rankingów Perspektyw.

17 najlepszych kierunków

Rankingowi uczelni akademickich towarzyszą dodatkowo zestawienia kierunków studiów i uczelni zawodowych. Uniwersytet Warszawski zajmuje 1. miejsce wśród uczelni prowadzących najlepsze kierunki studiów w Polsce. Wśród tych 17 programów są:

• administracja,
• archeologia,
• astronomia,
• geografia,
• historia,
• dziennikarstwo i komunikacja,
• ekonomia,
• finanse i rachunkowość,
• informatyka (mgr),
• informatyka i ekonometria,
• kierunki o bezpieczeństwie,
• matematyka,
• ochrona środowiska (ex aequo z Uniwersytetem Gdańskim),
• politologia,
• psychologia (ex aequo z UJ),
• socjologia,
• stosunki międzynarodowe.

Najwyższe miejsce w rankingu uczelni zawodowych zajęła Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Koszalinie.

Zapis transmisji z Gali Rankingu Szkół Wyższych Perspektywy 2026 >>

Budynek Wydziału Psychologii UW znajdujący się przy ul. Banacha 2D na Kampusie Ochota został uhonorowany trzema nagrodami w XII edycji konkursu o Nagrodę Architektoniczną Prezydenta m. st. Warszawy.

Gmach zdobył najważniejszą nagrodę w konkursie – Grand Prix. Otrzymał także nagrody w kategorii architektura użyteczności publicznej, a także za rozwiązania zapewniające dostępność.

Uroczystość wręczenia nagród odbyła się 22 czerwca podczas finałowej gali konkursu w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. Nagrodzono obiekty oddane do użytku w 2025 roku.

Przyznane nagrody odebrał prof. Maciej Raś, prorektor UW ds. studenckich i jakości kształcenia. W gali uczestniczyła również m.in. prof. Anna Szuster-Kowalewicz, p.o. prodziekana Wydziału Psychologii ds. naukowych.

Jurorzy konkursu docenili całościowe podejście do projektowania zrównoważonego, aspekty proekologiczne, wysokie standardy dostępności, estetykę oraz elementy sprzyjające integracji społeczności akademickiej.

„Przyznajemy główną nagrodę za całościowe, wzorcowe podejście do projektowania zrównoważonego, w którym wysokie standardy dostępności łączą się z dbałością o środowisko naturalne. Wnętrza budynku urzekają szczerością materiałową, a detale rozwiązań i dobór wyposażenia potęgują poczucie harmonii i piękna. Przemyślana tektonika elewacji oraz ogrody dachowe ograniczają przegrzewanie. Doceniamy również liczne przestrzenie prospołeczne dla całego kampusu” – czytamy w uzasadnieniu jury.

Komfortowe warunki pracy i studiowania

Nowy gmach Wydziału Psychologii UW, mieszczący się przy ul. Banacha, ma sześć kondygnacji naziemnych i dwie podziemne, a jego powierzchnia wynosi prawie 26,6 tys. m². W budynku są m.in.: aula na ponad 380 osób, sale seminaryjne, wykładowe i komputerowe, pomieszczenia do pracy grupowej oraz laboratoria badawcze.

Wielofunkcyjna przestrzeń na parterze budynku pozwala na organizację konferencji, wystaw oraz innych wydarzeń. Na szóstej – najwyższej naziemnej – kondygnacji gmachu znajduje się ogród, a na piątej – taras z widokiem na centrum Warszawy. Przy budynku znajduje się zielona strefa rekreacyjna.

Oficjalne otwarcie nowego budynku Uniwersytetu Warszawskiego na kampusie uczelni na Ochocie odbyło się 23 września 2025 roku. Korzysta z niego około 2 tys. osób – przede wszystkim studentów, doktorantów i pracowników Wydziału Psychologii UW. Nowoczesne przestrzenie umożliwiają rozwój dydaktyki i badań m.in. z dziedziny psychologii, kognitywistyki i psychofizjologii.

Budynek jest w pełni dostępny dla wszystkich użytkowników. Zastosowano w nim rozwiązania dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnością ruchową, wzrokową i słuchową. Poruszanie się po obiekcie ułatwiają bezprogowe przejścia, pętle indukcyjne czy elementy architektoniczne umożliwiające orientację przestrzenną. W gmachu zastosowano również rozwiązania proekologiczne i minimalizujące koszty eksploatacji, takie jak np. energooszczędne instalacje czy wykorzystanie wody deszczowej do podlewania zieleni. W podziemnym garażu znajdują stanowiska ładowania dla aut elektrycznych. W obiekcie dostępnych jest także ogółem 80 miejsc dla rowerów.

Autorem projektu jest pracownia Projekt Praga we współpracy z pracownią Piotr Bujnowski Architekt, główną projektantką – Karolina Tunajek.

Nagroda architektoniczna

Nagroda Architektoniczna Prezydenta m.st. Warszawy przyznawana jest autorom projektów architektonicznych wyróżniających się najwyższym poziomem rozwiązań funkcjonalnych, przestrzennych, a także znaczeniem społecznym i środowiskowym.

Nad wyborem najlepszych realizacji w XII edycji konkursu pracowało 10-osobowe jury. Jurorzy wyłonili 15 najlepszych inwestycji i wydarzeń z prawie 100 zgłoszeń. W konkursie brane były pod uwagę obiekty położone w granicach administracyjnych m.st. Warszawy, których realizacja została zakończona w roku poprzedzającym przyznanie nagrody.

Organizatorem konkursu i fundatorem nagrody jest Prezydent m.st. Warszawy. Nagroda przyznawana jest we współpracy z Oddziałem Warszawskim Stowarzyszenia Architektów Polskich, Mazowiecką Okręgową Izbą Architektów Rzeczypospolitej Polskiej oraz Oddziałem Warszawskim Towarzystwa Urbanistów Polskich. Więcej informacji na temat konkursu znajduje się pod adresem: www.nagroda-architektoniczna.pl oraz na stronie UM Warszawa.

W czasopiśmie „Archaeometry” opublikowano wyniki nowych badań dotyczących jednej z najbardziej znanych ceremonii ofiarnych imperium Inków – rytuału capacocha przeprowadzonego na wulkanie Llullaillaco. W trakcie rytuału w ofierze złożono troje dzieci, których szczątki odnaleziono w 1999 roku. Są to najlepiej zachowane mumie na świecie, odkryte na najwyżej położonym stanowisku archeologicznym globu (6739 m n.p.m.).

Ofiara z Llullaillaco

Nowe badania nad słynną „Doncella z Llullaillaco” wskazują, że inkaska ceremonia capacocha mogła służyć nie tylko celom religijnym, lecz także umacnianiu władzy Inków na nowo podbitych terenach. Analiza szczątków roślinnych złożonych w grobie pozwoliła precyzyjniej określić czas przeprowadzenia rytuału i powiązać go z okresem ekspansji imperium.

– Badania koncentrowały się nie na samych mumiach, lecz na krótkotrwałych szczątkach organicznych znalezionych w kontekście grobowym, m.in. ziarnach kukurydzy, fragmentach manioku i liściach koki. Ze względu na to, że rośliny te zostały zebrane stosunkowo krótko przed ceremonią, ich datowanie radiowęglowe umożliwiło dokładniejsze określenie czasu przeprowadzenia rytuału niż wcześniejsze analizy samych szczątków ludzkich – wyjaśnia dr Dominika Sieczkowska-Jacyna z Centrum Badań Andyjskich UW.

Uzyskane wyniki wskazują, że ceremonia odbyła się najprawdopodobniej między 1462 a 1507 rokiem, przy czym najbardziej prawdopodobna data przypada około 1499 roku. Oznacza to, że rytuał miał miejsce w okresie intensywnej ekspansji i konsolidacji państwa Inków, za panowania Huayny Capaca – jednego z ostatnich władców imperium przed hiszpańskim podbojem.

Podwójna rola

Nowe ustalenia pozwalają spojrzeć na capacocha nie tylko jako na wydarzenie religijne. Capacocha była ceremonią państwową, związaną z kultem ważnych sanktuariów (w tym szczytów górskich) i utrzymaniem kosmicznego porządku, lecz mogła także służyć umacnianiu obecności Inków w nowo podporządkowanych regionach.

– Nie można jeszcze ze stuprocentową pewnością przypisać tej ceremonii konkretnemu władcy. Jednak nowe datowanie dobrze pasuje do okresu, w którym południowe obszary imperium były już włączane w strukturę państwa Inków, a źródła kolonialne wspominają o podróży Huayny Capaca do południowych prowincji oraz o składaniu bogatych ofiar bogom – podkreśla dr Dagmara Socha Centrum Badań Andyjskich UW.

Znaczenie tych badań wykracza poza sam przypadek Llullaillaco. Pokazują one, że połączenie datowania radiowęglowego, analiz izotopowych i modelowania chronologicznego może pomóc dokładniej odtworzyć historię Inków. Dzięki temu słynne wysokogórskie ofiary inkaskie można analizować nie tylko jako wydarzenia religijne, ale także jako element szerszej strategii politycznej i administracyjnej imperium.

– Od sześciu lat Uniwersytet Warszawski inwestuje rocznie około 220–230 mln zł w infrastrukturę naukową, badawczą i dydaktyczną. Spora część tych środków pochodzi z Programu Wieloletniego „Uniwersytet Warszawski 2016–2027”. Budujemy m.in. nową siedzibę Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii oraz Wydziału Nauk Ekonomicznych, a także nowoczesne Centrum Sportu i Rekreacji. Chcemy zapewniać jak najlepsze warunki do kształcenia i pracy: jednym z naszych priorytetów są m.in. remonty akademików i Domu Pracownika Naukowego. Mamy bardzo dobrą młodzież, którą wspieramy również poprzez różnego rodzaju programy stypendialne – mówił prof. Alojzy Z. Nowak, rektor UW, w trakcie śniadania prasowego, które odbyło się 22 czerwca, poprzedzając uroczystość zawieszenia „wiechy” na placu budowy przy ul. Bednarskiej 2/4.

W spotkaniu wzięli udział: rektor prof. Alojzy Z. Nowak, prorektor ds. współpracy i spraw pracowniczych prof. Sambor Grucza, prorektor ds. rozwoju prof. Ewa Krogulec, prorektor ds. badań prof. Zygmunt Lalak, prorektor ds. doktoranckich i prawnych prof. Adam Niewiadomski, prorektor ds. studenckich i jakości kształcenia prof. Maciej Raś, kanclerz Robert Grey, zastępca kanclerza ds. ekonomicznych dr Artur Chełstowski oraz dziekan Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii prof. Dariusz Kuźmina.

Śniadanie prasowe prowadziła dr Anna Modzelewska, rzeczniczka prasowa UW. Podczas spotkania z udziałem dziennikarzy reprezentujących kilkanaście redakcji poruszono kwestie najnowszych inwestycji, wsparcia udzielanego studentom i doktorantom Uniwersytetu Warszawskiego, jak również osiągnięć naukowych i współpracy zagranicznej uczelni.

Przez ponad cztery dekady chemicy zakładali, że wydajność reakcji wykorzystywanej do przetwarzania surowców pochodzenia roślinnego nie może przekroczyć 50%. Ograniczenie to wynikało z równowagi termodynamicznej. Zespół naukowców z Uniwersytetu Warszawskiego znalazł jednak sposób na obejście tej bariery.

Badania prowadzone w Laboratorium Syntezy Metaloorganicznej, kierowanym przez prof. Karola Grelę, doprowadziły do opracowania nowej metody przetwarzania związków pochodzących z odnawialnych olejów roślinnych.

Przekroczyć nieprzekraczalne

Badacze wykazali, że ciągłe usuwanie jednego z produktów powstających podczas reakcji pozwala znacząco przesunąć równowagę chemiczną. Dzięki temu proces przebiega niemal do końca, a wydajność wzrasta prawie dwukrotnie w porównaniu z dotychczas uznawanym limitem.

– Opracowana metoda wpisuje się w założenia zrównoważonego rozwoju. Reakcja prowadzona jest bez użycia rozpuszczalników, praktycznie nie generuje odpadów, a wszystkie otrzymywane produkty bazują na odnawialnych źródłach węgla – wyjaśnia prof. Karol Grela, kierownik Laboratorium Syntezy Metaloorganicznej.

Uzyskane związki mogą znaleźć zastosowanie m.in. w produkcji bardziej przyjaznych środowisku smarów i tworzyw sztucznych. Stanowią również cenne półprodukty wykorzystywane jako składniki substancji zapachowych oraz feromonów.

– Badania pokazują, że przełomowe rozwiązania nie zawsze wymagają odkrywania nowych reakcji chemicznych. Czasami wystarczy spojrzeć na dobrze znane procesy z innej perspektywy i znaleźć sposób na przełamanie ograniczeń uznawanych dotąd za nieprzekraczalne – dodaje prof. Karol Grela.