Z głębokim żalem przyjęliśmy wiadomość o śmierci

 

Pani Profesor

Katarzyny Kołodziejczyk

 

dziekan Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych UW,

wybitnej badaczki integracji europejskiej,

cenionej nauczycielki akademickiej,

doskonałej organizatorki życia naukowego,

pełniącej liczne funkcje kierownicze na uczelni,

Człowieka Szlachetnego i oddanego wspólnocie UW

 

Synowi, Rodzinie i Najbliższym

składamy wyrazy najgłębszego współczucia

 

Rektor i Senat Uniwersytetu Warszawskiego

– To dla mnie duży zaszczyt, ale też ogromna odpowiedzialność objąć funkcję przewodniczącego Uniwersyteckiej Komisji Administracji przy KRUP. Powołanie tego organu stanowi ważny element wzmacniania współpracy polskich uniwersytetów. Chcemy pokazywać, że nowoczesna i sprawna administracja jest jednym z warunków rozwoju współczesnego uniwersytetu. Wśród priorytetów na najbliższy czas znajdą się z pewnością: bezpieczeństwo i odporność instytucjonalna uczelni, cyfryzacja, efektywność procesów administracyjnych oraz wymiana doświadczeń w zakresie zarządzania dużymi organizacjami akademickimi – mówi Robert Grey, kanclerz UW.

Uniwersytecka Komisja Administracji (UKA) została powołana na mocy uchwały Konferencji Rektorów Uniwersytetów Polskich z 13 marca 2026 roku. Podczas pierwszego posiedzenia Komisji, które odbyło się 28 kwietnia, kanclerze i kwestorzy uniwersytetów zrzeszonych w KRUP jednomyślnie wybrali Roberta Greya na przewodniczącego. Wybór został następnie jednogłośnie zatwierdzony podczas posiedzenia KRUP 2 czerwca 2026 roku.

Komisja będzie wspierać rozwój nowoczesnej administracji akademickiej poprzez analizę wyzwań stojących przed uczelniami, wymianę doświadczeń oraz wypracowywanie rekomendacji i dobrych praktyk w obszarze zarządzania uniwersytetami. Jednym z celów Komisji będzie identyfikowanie obszarów, w których wspólne doświadczenia uniwersytetów mogą przekładać się na praktyczne rozwiązania wspierające funkcjonowanie uczelni. Uniwersytet Warszawski zamierza aktywnie uczestniczyć w tych działaniach, dzieląc się własnymi doświadczeniami oraz korzystając z wiedzy i dobrych praktyk wypracowywanych przez całe środowisko uniwersyteckie.

W tegorocznej edycji turnieju 20 drużyn z 18 krajów debatowało nad rozwiązaniami pozornie prostych problemów, kryjących jednak złożone i wyrafinowane zagadnienia fizyczne. Wśród zadań znalazły się m.in. badanie trwałości piany w kuflu piwa czy określanie stopnia rozładowania baterii na podstawie ich właściwości mechanicznych.

Polskę reprezentowała drużyna Wydziału Fizyki UW w składzie: Michał Świątek (kapitan), Marcel Górski, Anna Kudelska, Igor Nowik, Paweł Ptaszek i Magdalena Ratyńska. Opiekunami zespołu byli Stanisław Rakowski i Wojciech Zwoliński, a nad przygotowaniami i udziałem studentów czuwał prof. Krzysztof Turzyński,  prodziekan ds. studenckich. Na miejscu drużynę wspierali również Antonina Białynicka-Birula, Adam Gocel, Zofia Piela i Antoni Zakrzewski, a z Warszawy – Jakub Hevler, Paweł Kałwak i Danyil Dorosh.

Reprezentacja UW awansowała do półfinałów i ostatecznie zajęła 8. miejsce w klasyfikacji generalnej.  Indywidualne sukcesy odnieśli także członkowie reprezentacji: Adam Gocel zdobył nagrodę za najlepsze wystąpienie poza głównym konkursem, natomiast Paweł Ptaszek uzyskał najwyższy w całym turnieju wynik punktowy za opozycję rozwiązania jednego z zadań konkursowych.

– Zadania turniejowe wymagają bardzo szerokiego spojrzenia na fizykę i połączenia wielu różnych perspektyw badawczych. – Ich rozwiązanie wymaga nie tylko solidnego przygotowania teoretycznego, lecz także zaprojektowania i zbudowania zaawansowanych układów doświadczalnych, często wykraczających poza zakres typowych zajęć uniwersyteckich. Równie ważne są dyskusje – zarówno te prowadzone na scenie i oceniane przez międzynarodowe jury, jak i spontaniczne rozmowy podczas przerw czy nielicznych wolnych chwil – mówi Wojciech Zwoliński.

 

Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich (KRUP) jest autonomicznym zgromadzeniem rektorów, które realizuje ideę współpracy między uczelniami, aby mogły sprostać wyzwaniom współczesności i przyszłości. KRUP opracowuje i przedstawia opinie oraz stanowiska w sprawach istotnych dla rozwoju polskiej nauki, szkolnictwa wyższego, kultury i oświaty, współpracując z Konferencją Rektorów Akademickich Szkół Polskich (KRASP).

2 czerwca posiedzenie KRUP odbyło się na Uniwersytecie Jana Długosza w Częstochowie. Uczestnicy rozmawiali m.in. o obecnej sytuacji finansowej uniwersytetów, inicjatywie „3% PKB dla nauki”, bezpieczeństwie badań naukowych i innowacji, a także o nowych blankietach legitymacji studenckich. Uniwersytet Warszawski reprezentował prof. Sambor Grucza, prorektor ds. współpracy i spraw pracowniczych. W obradach uczestniczył również Heybat Naghiyev, student UW, który pełni funkcję przewodniczącego Forum Uniwersytetów Polskich.

Podczas posiedzenia powołano przewodniczącego Uniwersyteckiej Komisji Administracji przy KRUP, skupiającej kanclerzy i kwestorów uczelni. Został nim kanclerz UW Robert Grey.

W trakcie obrad poruszono również kwestię m.in. projektowanych rozwiązań dotyczących ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025. Rektorzy wysłuchali także informacji o aktualnych działaniach Narodowego Centrum Badań i Rozwoju oraz Narodowego Centrum Nauki.

Obrady KRUP są częścią jubileuszu 55-lecia Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie.

Inauguracyjne posiedzenie Rady Porozumienia Uczelni Badawczych o współpracy na rzecz rozwoju szkół doktorskich obyło się 29 maja. W trakcie obrad nakreślono plan działań na najbliższe miesiące, koncentrując się na praktycznych mechanizmach realizacji celów strategicznych. Szczególną uwagę poświęcono inicjatywom wspierającym mobilność doktorantów, w tym organizacji wspólnej szkoły letniej oraz cyklicznych spotkań integrujących środowiska doktoranckie. Ponadto, członkowie Rady Porozumienia zadeklarowali działania na rzecz wypracowania i promocji dobrych praktyk w zakresie opieki promotorskiej oraz wymiany doświadczeń dotyczących procedur administracyjnych i zarządczych.

W trakcie posiedzenia odbyły się także wybory przewodniczącego Rady. Został nim prof. Adam Niewiadomski, prorektor UW ds. doktoranckich i prawnych. Do jego zadań należeć będzie koordynacja prac Rady poprzez m.in. nadawanie biegu wspólnym inicjatywom oraz czuwanie nad urzeczywistnianiem strategicznych zamierzeń Porozumienia.

Inicjatywa „Porozumienie Uczelni Badawczych” rozpoczęła się 9 kwietnia 2026 roku wraz z podpisaniem umowy przez rektorów trzech polskich czołowych uczelni badawczych – Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie i Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Celem porozumienia jest budowa trwałej i partnerskiej wspólnoty szkół doktorskich, opartej na synergii i wymianie doświadczeń. Porozumienie stanowi fundament długofalowej współpracy służącej doskonaleniu jakości kształcenia doktorantów oraz wykorzystaniu potencjału badawczego uczelni.

„Heurystyki” to cykl seminariów doktorskich zainicjowany przez rektora Uniwersytetu Warszawskiego prof. Alojzego Z. Nowaka. Podczas spotkań młodzi naukowcy, przy wsparciu swoich promotorów, prezentują wyniki badań naukowych oraz odpowiadają na pytania publiczności.

Ostatnie w tym roku akademickim seminarium odbyło się 28 maja w budynku UW przy Dobrej 55.

– Wystąpienia, które dziś państwo usłyszą, są starannie wyselekcjonowane i stanowią przykład najciekawszych badań społecznych prowadzonych przez doktorantki i doktorantów naszego Uniwersytetu. Sukcesy młodych naukowców to także zasługa ich opiekunów. Bez mistrzów nasi doktoranci nie mogliby się tak wspaniale rozwijać – powiedział prof. Adam Niewiadomski, prorektor UW ds. doktoranckich i prawnych, otwierając spotkanie.

 

– W dzisiejszych rozważaniach znajdą się granice bardzo różnego rodzaju: przestrzenne i urbanistyczne, technologiczne i cyfrowe, prawne i etyczne, związane też z prywatnością, autonomią, ale także granice samego poznania, granice nauki. Ogromną wartością „Heurystyk” jest różnorodność  i fakt, że będziemy mogli podyskutować w interdyscyplinarnym gronie – dodała prof. Małgorzata Gambin, zastępczyni dyrektora Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UW.

V edycja konkursu została ogłoszona we wrześniu 2025 roku przez 34 organizacje finansujące badania naukowe z 29 państw. W naborze złożono 287 wniosków – niemal trzykrotnie więcej niż w poprzedniej edycji z 2023 roku. Ostatecznie finansowanie otrzymało 39 projektów.

Wśród laureatów jest siedem zespołów z Polski, w tym dwa z udziałem badaczy z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego.

Nagrodzone projekty dotyczą technologii, które w przyszłości mogą znaleźć zastosowanie m.in. w bardziej stabilnych komputerach kwantowych, niezwykle czułych sensorach umożliwiających wykrywanie minimalnych zmian pola grawitacyjnego oraz nowoczesnych metodach obrazowania wspierających diagnostykę medyczną.

Pełna lista nagrodzonych znajduje się na stronie QuantERA.

Uroczystość była zwieńczeniem programu jubileuszu 200‑lecia Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Wzięli w niej udział m.in. prof. Adam Niewiadomski, prorektor UW ds. doktoranckich i prawnych, prof. Tomasz Bulik, dyrektor Obserwatorium Astronomicznego UW, Andrzej Alinkiewicz, zastępca kanclerza UW ds. nieruchomości, Marcin Nowak, zastępca kanclerza UW ds. technicznych, Rodrigo Ruiz Ortiz, ambasador Chile w Polsce, badacze, studenci i doktoranci oraz pozostali goście.

Spotkanie było okazją do przypomnienia bogatej tradycji naukowej instytucji oraz jej znaczenia dla polskiej i światowej astronomii.

– Obserwatorium Astronomiczne UW wykształciło całe pokolenia światowej sławy astronomów i astrofizyków – powiedział prof. Adam Niewiadomski, prorektor UW ds. doktoranckich i prawnych.

Podczas uroczystości odsłonięto zegar słoneczny nawiązujący do projektów zegarów słonecznych Jana Baranowskiego, dyrektora Obserwatorium Astronomicznego UW w latach 1848–1869.

– Jesteśmy dzisiaj w momencie, w którym możemy podsumować jubileusz 200-lecia naszego Obserwatorium. Nowo odsłonięty zegar słoneczny jest wyrazem upamiętnienia tej bogatej historii i zwieńczeniem naszych obchodów – podkreślił prof. Tomasz Bulik.

Wykład inauguracyjny o historii zegarów słonecznych wygłosił prof. Grzegorz Pojmański z Obserwatorium Astronomicznego UW.

200 lat historii

Obserwatorium Astronomiczne UW jest jedną z najstarszych instytucji naukowych w Polsce. Powstało w 1825 roku z inicjatywy Franciszka Armińskiego, pierwszego dyrektora jednostki.

Od momentu powstania Obserwatorium odgrywa kluczową rolę w rozwoju badań z zakresu astronomii i astrofizyki, a także w kształceniu kolejnych pokoleń badaczy i badaczek.

OA UW dysponuje dwiema stacjami obserwacyjnymi: północną w Ostrowiku koło Warszawy, przeznaczoną głównie do celów dydaktycznych, oraz południową w Obserwatorium Las Campanas (LCO) w Chile.

Pozycję światowego lidera w dziedzinie wielkoskalowych przeglądów fotometrycznych nieba OAUW zawdzięcza realizowanym od kilkunastu lat projektom OGLE i ASAS. Pracownicy jednostki aktywnie uczestniczą również w międzynarodowych projektach: Araucaria, H.E.S.S., CTA, LIGO/VIRGO oraz misjach satelitarnych Planck i Gaia.

Wydarzenie zostało zorganizowane przez Fundację GROM we współpracy z Wydziałem Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych UW. Wzięli w nim udział przedstawiciele władz państwowych, eksperci ds. obronności i bezpieczeństwa, a także przedstawiciele środowiska naukowego UW.

Społeczeństwo obywatelskie jako podstawa bezpieczeństwa

– W dzisiejszych niepewnych czasach bezpieczeństwo zapewniają nie tylko sojusze militarne i dobrze wyszkolone służby, ale także odporność społeczna, odpowiedzialność obywatelska, przeciwdziałanie dezinformacji, właściwe reagowanie w sytuacjach kryzysowych. Bezpieczeństwo to budowanie zaufania społecznego, które jest podstawą państwa. W naszych działaniach musimy postawić na młode pokolenie. To ono będzie tworzyć instytucje publiczne, media, biznes, społeczeństwo obywatelskie i to ono będzie podejmować najważniejsze decyzje w nadchodzących latach – powiedział kanclerz UW Robert Grey, otwierając konferencję.

– Na Wydziale Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych bardzo intensywnie zajmujemy się tematyką bezpieczeństwa – zarówno tym międzynarodowym, jak i instytucjonalnym, a także cyberbezpieczeństwem i bezpieczeństwem informacyjnym. Bardzo nas cieszy, jak dynamicznie rozwija się kierunek bezpieczeństwa wewnętrznego – z roku na rok rośnie liczba kandydatów  powiedziała prodziekan WNPiSM UW ds. współpracy międzynarodowej prof. Agnieszka Bieńczyk-Missala.

Nie tylko teoria

Część merytoryczną konferencji zainaugurował gen. bryg. Cezary Janowski. Jego wystąpienie było  skierowane do młodzieży i dotyczyło bieżącej sytuacji geopolitycznej Polski.

Odbyły się także wykłady dotyczące budowania kultury bezpieczeństwa, walki z dezinformacją, obrony cywilnej i zarządzania kryzysowego. Ważnym elementem konferencji była część warsztatowa.  Uczestnicy mogli nauczyć się udzielania pierwszej pomocy, reagowania w sytuacjach kryzysowych, przygotowania do ewakuacji czy rozpoznawania dezinformacji i zagrożeń w sieci.

Uroczystość wręczenia Medalu im. Wacława Sierpińskiego 2026 odbyła się 28 maja w Sali Złotej Pałacu Kazimierzowskiego.

Prof. Tadeusz Januszkiewicz to wybitny polski matematyk i nauczyciel akademicki, specjalizujący się w geometrii i topologii. Jest związany z Instytutem Matematycznym Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Instytutem Matematycznym Polskiej Akademii Nauk. Jego dorobek naukowy wywarł istotny wpływ na rozwój współczesnej geometrii, topologii i teorii grup.

– To piękne święto polskiej matematyki i całego środowiska naukowego. Prof. Tadeusz Januszkiewicz jest uczonym o międzynarodowym autorytecie, którego dorobek od lat buduje pozycję polskiej szkoły matematycznej na świecie. Gratuluję Profesorowi tego wyjątkowego wyróżnienia i dziękuję za wkład w rozwój nauki oraz inspirowanie kolejnych pokoleń badaczy – powiedział prof. Alojzy Z. Nowak, rektor UW.

– Prof. Tadeusz Januszkiewicz należy do grona uczonych, którzy nie tylko rozwiązują najtrudniejsze problemy matematyczne, ale także wyznaczają nowe kierunki badań i inspirują kolejne pokolenia naukowców. Jego dorobek z zakresu geometrii, topologii i teorii grup na trwałe wpisał się w rozwój współczesnej matematyki – zaznaczył prof. Łukasz Kowalik, dziekan Wydziału Matematyki, Mechaniki i Informatyki UW.

Uczestnicy Akademii Przedsiębiorczości BraveCamp wezmą udział w kilkudniowych (15–21 września) zajęciach w Mazurskim Centrum Bioróżnorodności i Edukacji KUMAK w Urwitałcie, podczas których odbędą się warsztaty, konsultacje i sesje mentoringowe, prowadzone przez doświadczonych praktyków i trenerów.

Inicjatywa pomaga studentom i doktorantom w stawianiu pierwszych kroków w biznesie, akcjach społecznych lub nauce poprzez rozwijanie różnorodnych kompetencji, a także pracę nad konkretnym pomysłem, który uczestnik zgłosił przy naborze.

21 września autorzy najlepszych pomysłów zaprezentują swoje projekty podczas gali finałowej.

Podczas wydarzenia w budynku UW przy ul. Dobrej 55 uczestnicy mieli okazję porozmawiać ze studentami i doktorantami pełniącymi funkcję ambasadorów Sojuszu 4EU+, a także z przedstawicielami lokalnych biur 4EU+. Swoimi doświadczeniami podzielili się: Marie Strucviel (Uniwersytet Paris-Panthéon-Assas), Flavia Raccanelli (Uniwersytet w Mediolanie), Abubakar Sani Yahaya (Uniwersytet Kopenhaski), Małgorzata Niedzielska (Uniwersytet Warszawski), Arsen Cenaj (Uniwersytet Sorboński), Laura Colò z Sekretariatu Generalnego 4EU+ i Katarzyna Ścierańska z lokalnego biura 4EU+ na UW.

W strefie networkingowej można było się zapoznać z możliwościami mobilnościowymi, przetestować Portal Studenta 4EU+, zaproponować rozwiązania w ramach programów flagowych Sojuszu, a także zagrać w gry językowe i wziąć udział w warsztatach międzykulturowych.

Fotoindukowane procesy stoją u podstaw wielu współczesnych technologii – od ogniw słonecznych, przez ekrany OLED, po fotokatalizę i magazynowanie energii słonecznej. Ich modelowanie na poziomie kwantowo-mechanicznym jest jednak bardzo kosztowne obliczeniowo. Dokładny opis jednej cząsteczki potrafi zająć komputerom godziny lub dni pracy, co ogranicza skalę badań.

Zespół z Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Xiamen w Chinach wytrenował sieć neuronową na danych dla około 3,1 mln cząsteczek organicznych. Powstały model, OMNI-P2x, potrafi przewidzieć widmo absorpcji UV/Vis nieznanej wcześniej cząsteczki w ułamku sekundy, przy dokładności porównywalnej z dotychczas stosowanymi metodami kwantowo-mechanicznymi (TD-DFT), które na to samo zadanie potrzebują czasu dłuższego o kilka rzędów wielkości. Co istotne, OMNI-P2x okazał się jednocześnie szybszy i dokładniejszy od popularnych, przybliżonych metod pół-empirycznych.

Badaniami kierowali prof. Pavlo O. Dral z Uniwersytetu Xiamen oraz dr Joanna Jankowska z Wydziału Chemii UW. Pierwszym autorem publikacji jest Mikołaj Martyka, doktorant na Wydziale Chemii UW.

Projektowanie fotoprzełączników z pomocą AI

Aby pokazać praktyczne zastosowanie modelu, badacze przeskanowali nim pół miliona pochodnych azobenzenu – cząsteczek, które potrafią zmieniać swoją strukturę pod wpływem światła. Związki te są obiecującymi kandydatami zarówno do magazynowania energii słonecznej, jak i zastosowań medycznych, m.in. w fotofarmakologii.

Spośród ogromnej liczby analizowanych struktur wyłoniono 21 o najbardziej korzystnych właściwościach absorpcyjnych. Wśród nich znalazły się trzy cząsteczki o przewidywanych długościach fali absorpcji 640, 667 i 687 nm, przewyższające pod tym względem analogi opisane dotychczas w literaturze.

Drugie zastosowanie modelu to przyspieszanie symulacji ultraszybkiej dynamiki cząsteczek w stanach wzbudzonych, czyli tego, co dzieje się z cząsteczką w pierwszych femtosekundach po pochłonięciu fotonu. Dzięki wykorzystaniu OMNI-P2x jako punktu startowego do dalszego uczenia takie symulacje stają się nawet dziesięciokrotnie bardziej wydajne pod względem ilości danych potrzebnych do ich przeprowadzenia.

Obecna wersja modelu pozwala na modelowanie cząsteczek zbudowanych z najczęściej spotykanych pierwiastków organicznych: H, C, N, O, F, S oraz Cl. Naturalnym kierunkiem dalszych prac jest rozszerzenie modelu na większą grupę pierwiastków, jony oraz integracja z dokładniejszymi metodami kwantowymi.

Kod modelu jest udostępniony na licencji otwartej w pakiecie MLatom.

W dniach 24–26 maja odbywało się wyjazdowe spotkanie kierowników jednostek dydaktycznych oraz dyrektorów szkół doktorskich Uniwersytetu Warszawskiego w Łochowie. Wydarzenie było okazją do rozmów na temat jakości kształcenia oraz projektowania programów kształcenia studentów i doktorantów z uwzględnieniem modelu transferu najnowszych wyników badań naukowych, a także wyzwań związanych z wykorzystaniem nowych technologii w dydaktyce akademickiej.

W wydarzeniu uczestniczyli: prof. Alojzy Z. Nowak, rektor UW, prof. Maciej Raś, prorektor UW ds. studenckich i jakości kształcenia, prof. Zygmunt Lalak, prorektor UW ds. badań, prof. Adam Niewiadomski, prorektor UW ds. doktoranckich i prawnych, pełnomocnicy rektora w obszarze kształcenia oraz inne osoby pełniące funkcje kierownicze w obszarze dydaktyki, a także Justyna Jaworska, przewodnicząca Samorządu Doktorantów oraz Mateusz Mossakowski, przewodniczący Samorządu Studentów.

Program spotkania obejmował zarówno sesje poświęcone strategicznym kierunkom rozwoju dydaktyki na UW, jak i warsztaty dotyczące praktycznych aspektów projektowania programów kształcenia.

Transfer badań do dydaktyki

Pierwszego dnia uczestnicy rozmawiali o działaniach na rzecz podnoszenia jakości kształcenia w Programie IDUB. Dyskusje dotyczyły m.in. dotychczasowych osiągnięć i wyzwań stojących przed uczelnią oraz perspektyw dalszego wsparcia dla osób studiujących w ramach Programu IDUB.

Szczególnie istotnym tematem spotkania był transfer wyników badań naukowych do programów kształcenia. Uczestnicy rozmawiali o tym, jak w jeszcze większym stopniu wykorzystywać potencjał prowadzonych na UW badań w programach studiów i programach szkół doktorskich, aby osoby kształcące się mogły zdobywać wiedzę opartą na najnowszych osiągnięciach nauki oraz rozwijać kompetencje odpowiadające na współczesne wyzwania społeczne i technologiczne. Podkreślano, że ścisłe powiązanie badań i dydaktyki stanowi jeden z fundamentów nowoczesnego uniwersytetu.

Sztuczna inteligencja i jakość kształcenia

Drugiego dnia skupiono się na projektowaniu programów kształcenia studentów i doktorantów z uwzględnieniem modelu transferu najnowszych wyników badań naukowych do dydaktyki. Ważnym elementem rozmów były także działania wspierające integrację doktorantów ze środowiskiem wydziałowym oraz budowanie nowoczesnego modelu kształcenia opartego na ścisłym związku nauki i nauczania.

Uczestnicy dyskutowali również o aktualnych wyzwaniach związanych z zapewnianiem jakości kształcenia oraz o nowych zasadach projektowanych przez Uniwersytecką Radę ds. Kształcenia w zakresie korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia. Rozmowy dotyczyły zarówno możliwości, jakie AI stwarza dla dydaktyki akademickiej, jak i kwestii etycznych oraz organizacyjnych związanych z jej wykorzystywaniem.

W konkursie MINIATURA NCN mogą być zgłaszane wnioski na realizację działania naukowego w formie badań wstępnych, pilotażowych, kwerendy lub wyjazdu o charakterze naukowym. W pierwszej turze konkursu MINIATURA 10 finansowanie otrzymały 72 osoby.

Wśród laureatów konkursu jest dr Martin Testa z Instytutu Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich Wydziału Neofilologii UW, który na realizację projektu Czy duże modele językowe rozpoznają tranzytywność w języku włoskim? Studium pilotażowe w perspektywie lingwistyki systemowo-funkcjonalnej otrzymał grant w wysokości 27 733 zł. W ramach badań naukowiec sprawdzi, czy duże modele językowe potrafią rozpoznawać tranzytywność w języku włoskim oraz jak przetwarzają struktury gramatyczne tego języka.

Pełna lista laureatów konkursu znajduje się na stronie NCN.

Letnia sesja egzaminacyjna na Uniwersytecie Warszawskim będzie trwała w tym roku od 8 do 28 czerwca. Studenci i doktoranci przygotowujący się do zaliczeń semestralnych również i tym razem mogą całą noc korzystać z przestrzeni i zasobów Biblioteki Uniwersyteckiej podczas akcji „BUW dla sów”.

Do 26 czerwca biblioteka jest otwarta całodobowo we wszystkie dni tygodnia. Od poniedziałku do piątku oraz w soboty biblioteka jest otwarta przez 24 godziny z trybem bezobsługowym w godz. 21.00–9.00. W niedzielę tryb bezobsługowy obowiązuje przez całą dobę.

5 czerwca biblioteka będzie czynna w godz. 7.00–24.00 w trybie bezobsługowym.

Godziny otwarcia wszystkich agend i działów BUW znajdują się na stronie BUW: www.buw.uw.edu.pl.

Program Szkoły Edukacji PAFW i UW łączy zajęcia akademickie z intensywną praktyką w szkołach oraz indywidualną pracę z tutorem. W ciągu 10 miesięcy studenci zdobywają nie tylko wiedzę dydaktyczną, ale także kompetencje potrzebne do budowania relacji z uczniami, wspierania ich rozwoju i reagowania na wyzwania współczesnej szkoły.

Studia są bezpłatne, a uczestnicy otrzymują stypendium fundowane przez Polsko-Amerykańską Fundację Wolności. Osoby spoza Warszawy mogą dodatkowo skorzystać z bezpłatnego miejsca w akademiku.

Szkoła Edukacji PAFW i UW rozwija kompetencje pedagogiczne, dydaktyczne, wychowawcze i interpersonalne. Absolwenci uzyskują uprawnienia nauczycielskie do nauczania języka polskiego, matematyki, historii i WOS-u oraz biologii z przyrodą – zarówno w szkołach podstawowych, jak i ponadpodstawowych.

Po ukończeniu studiów absolwenci są objęci dwuletnim programem wsparcia obejmującym indywidualne konsultacje z tutorami, superwizje oraz coroczne zjazdy absolwentów.

Studia odbywają się w trybie stacjonarnym. Zajęcia w roku akademickim 2026/2027 będą prowadzone od 7 września 2026 roku do 29 czerwca 2027 roku.

Rekrutacja trwa do 30 czerwca za pośrednictwem systemu IRK.

Lifelong learning na UW

Studia podyplomowe prowadzone na Uniwersytecie Warszawskim wpisują się w ideę kształcenia przez całe życie (lifelong learning). Podczas przygotowywania ich programów brane są pod uwagę zarówno potrzeby współczesnego rynku pracy, jak i oczekiwania kandydatów. Są one propozycją dla osób, które chcą się doskonalić zawodowo, poszerzać horyzonty, aktualizować wiedzę, ale również dla tych, którzy planują zmianę profilu zawodowego lub przekwalifikowanie się.

Studia podyplomowe są skierowane do osób, które ukończyły co najmniej studia pierwszego stopnia. Kandydaci mogą wybierać spośród ponad 100 programów studiów podyplomowych.

Szczegółowe informacje znajdują się na stronie: https://irk.uw.edu.pl/pl/offer/PODYPL2026/.

„Zielony Dzień na UW” jest jedną z licznych uniwersyteckich inicjatyw służących promowaniu ekologicznych rozwiązań i ochronie klimatu. 26 maja odbyła się jego czwarta odsłona. Wydarzenie miało miejsce w budynku Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych na kampusie UW przy Krakowskim Przedmieściu.

Wydarzenie było skierowane do wszystkich osób zainteresowanych zagadnieniami związanymi z przyrodą i ochroną środowiska. Wzięli w nim udział m.in. prof. Alojzy Z. Nowak, rektor UW, prof. Ewa Krogulec, prorektor UW ds. rozwoju, prof. Sambor Grucza, prorektor UW ds. współpracy i spraw pracowniczych, dziekani, studenci, doktoranci i pracownicy UW, uczniowie liceów oraz mieszkańcy Warszawy.

O ekologii na UW

„Zielony Dzień na UW” ma na celu popularyzację działań na rzecz ochrony środowiska, prezentację innowacyjnych rozwiązań proekologicznych oraz budowanie świadomości ekologicznej w otoczeniu społecznym. Jest częścią programu „Inteligentny Zielony Uniwersytet”, będącego odpowiedzią Uniwersytetu Warszawskiego na wyzwania związane z kryzysem klimatyczno-ekologicznym.

– Uniwersytet Warszawski jest takim miejscem, które nie tylko prowadzi badania i kształci studentów na najwyższym poziomie, ale także buduje odpowiedzialność za świat, w którym żyjemy. Zielony Dzień na UW to przestrzeń do rozmowy o ekologii, ochronie środowiska i zrównoważonym rozwoju, ale także do budowania ciekawości poznawczej i wspólnego poszukiwania rozwiązań dla wyzwań przyszłości. Troska o klimat i przyjazne otoczenie powinna być integralną częścią nowoczesnego uniwersytetu i ważnym elementem edukacji kolejnych pokoleń. Dlatego cieszy nas, że w wydarzeniu tak licznie uczestniczą młodzi ludzie – studenci i uczniowie, którzy chcą rozmawiać o przyszłości środowiska naturalnego i świadomie wpływać na kształt świata, w którym będą żyć – mówił prof. Alojzy Z. Nowak, rektor UW, otwierając wydarzenie.

– Zielony Dzień na UW, organizowany co roku, pokazuje, jak istotna jest rozmowa o ochronie przyrody i odpowiedzialności za planetę. Inicjatywa ta przyczynia się do popularyzacji wiedzy o środowisku, ale pokazuje także wyzwania, z którymi musimy się mierzyć na rzecz ochrony klimatu. Uniwersytet Warszawski nie tylko prowadzi badania w tym zakresie, ale także proponuje i buduje dobre praktyki – podkreśliła prof. Ewa Krogulec, prorektor UW ds. rozwoju, przewodnicząca Rady Programu „Inteligentny Zielony Uniwersytet”.

W spotkaniu wzięli udział również prof. Katarzyna Kołodziejczyk, dziekan Wydziału Nauk Politycznych Studiów Międzynarodowych, i prof. Rafał Godoń, dziekan Wydziału Pedagogicznego, którzy zachęcali w swoich wystąpieniach do rozwijania pasji naukowych oraz studiowania na UW, a także prof. Agata Dziewulska, pełnomocnik rektora ds. Platformy Zielonego Dialogu, która przedstawiła niektóre z publikacji naukowych wydawanych na UW, podejmujące, z różnych perspektyw, zagadnienia prośrodowiskowe i proekologiczne.

Prelekcje i warsztaty

W tym roku, podobnie jak w latach ubiegłych, uczestnicy mogli wziąć udział w różnorodnych aktywnościach, m.in. w prelekcjach, które wygłosili:

• dr Anna Batorczak z Uniwersyteckiego Centrum Badań nad Środowiskiem Przyrodniczym i Zrównoważonym Rozwojem: „Odzyskiwanie, czyli praktyki i trendy dla zrównoważonego rozwoju”;
• dr Maksym Łaszewski z Wydziału Geografii i Studiów Regionalnych: „Dlaczego rzeka naturalna jest lepsza od regulowanej”;
• dr hab. Monika Mętrak z Wydziału Biologii: „Ochrona przyrody 2050: lepiej, gorzej, czy inaczej?”;
• dr Jakub Rok z Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG UW): „(Nie)sprawiedliwość środowiskowa. Kto ponosi koszty kryzysu klimatyczno-ekologicznego?”.

Ważną częścią „Zielonego Dnia na UW” była strefa partnerów, w której swoje inicjatywy zaprezentowały jednostki UW i partnerzy wydarzenia, m.in. Mazurskie Centrum Bioróżnorodności i Edukacji „KUMAK” im. prof. K. A. Dobrowolskiego Wydziału Biologii UW w Urwitałcie, Uniwersytet Otwarty UW i Samorząd Studentów UW.

Oprócz przygotowanych wykładów i atrakcji w strefie partnerów uczestnicy mogli wziąć udział m.in. w warsztatach tworzenia kompozycji roślinnych w słoikach, warsztatach tworzenia ekologicznej chemii domowej oraz wyprzedaży garażowej, podczas której wystawcy oferowali ozdoby i ubrania.

Wydarzenie zostało zorganizowane przez zespół Programu „Inteligentny Zielony Uniwersytet”, którego założeniem jest m.in. uczynienie przestrzeni i infrastruktury uczelni bardziej dostępną i przyjazną dla społeczności akademickiej (w tym dla osób z niepełnosprawnościami) oraz bardziej proekologiczną. Ważnym aspektem programu jest także promowanie działań związanych z ochroną klimatu.

Transmisję wydarzenia można obejrzeć na kanale UW na YouTube.

Wykład prof. Andrzeja K. Koźmińskiego będzie poświęcony ograniczeniom dominujących modeli myślenia o organizacjach i zarządzaniu. Naukowiec podejmie temat luki między współczesną rzeczywistością gospodarczą a teoriami zarządzania, które często powstawały w zupełnie innych warunkach społecznych i ekonomicznych. Wykład skoncentruje się na pytaniach dotyczących zdolności organizacji do reagowania na przewidywalne zagrożenia oraz wpływu rosnącej złożoności procesów społecznych, gospodarczych i technologicznych na funkcjonowanie instytucji.

Prof. Andrzej K. Koźmiński należy do najwybitniejszych przedstawicieli polskich nauk o zarządzaniu. Jest ekonomistą i socjologiem, specjalistą w zakresie zarządzania i transformacji ustrojowej, a także współtwórcą Wydziału Zarządzania UW, którego był dziekanem w latach 1981–1987. W 2022 roku Senat UW nadał mu tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego. Jak podkreślano podczas uroczystości, prof. Koźmiński od lat łączy działalność naukową z praktyką zarządzania i pozostaje jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci polskiego środowiska akademickiego.

Jubileuszowa V edycja wydarzenia zgromadziła naukowców, dziennikarzy, popularyzatorów nauki oraz osoby zawodowo zajmujące się komunikacją wiedzy. Konferencja była przestrzenią swobodnej wymiany doświadczeń i rozmowy o wyzwaniach współczesnej komunikacji naukowej – od teorii spiskowych i dezinformacji po obecność nauki w mediach i internecie. Wydarzenie jest częścią projektu Nauka Sprawdza prowadzonego przez CWiD UW i finansowanego ze środków Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Znaczenie popularyzacji nauki podkreślała podczas otwarcia wydarzenia prorektor UW ds. rozwoju prof. Ewa Krogulec: – Nasze dokonania badawcze i wyniki badań naukowych powinny być prezentowane, komunikowane i stanowić inspirację dla kolejnych działań naukowych. Powinny być podstawą rozwoju wiedzy i nauki całego społeczeństwa. To nasz obowiązek, aby wyniki badań, rezultaty z laboratoriów docierały do całego społeczeństwa.

Do znaczącej roli komunikacji naukowej odniósł się również Robert Grey, zwracając uwagę na wyzwania związane z tempem obiegu informacji i dezinformacją: – Żyjemy dziś w rzeczywistości ogromnego przyspieszenia informacji, opinii i emocji. Coraz częściej szybki przekaz dociera do ludzi szybciej niż spokojna analiza ekspertów. Dlatego komunikacja nauki przestaje być dziś dodatkiem do działalności uniwersytetu, staje się jednym z jego najważniejszych zadań. Sama wiedza już nie wystarczy, trzeba jeszcze umieć przekazać ją ludziom w sposób zrozumiały i wiarygodny. Wyjątkowo cenne jest więc to, że dzisiejsza konferencja łączy różne perspektywy, środowisko akademickie, media, obszar bezpieczeństwa cyfrowego oraz praktyków popularyzacji nauki.

Podkreślano również szczególny charakter tegorocznej edycji konferencji, odbywającej się w Roku Popularyzacji Nauki 2026. Jak zaznaczyła dyrektor Departamentu Analiz Strategicznych i Popularyzacji Nauki MNiSW Barbara Szelewa-Kropiwnicka, tegoroczna odsłona wydarzenia w dużej mierze poświęcona była problemowi dezinformacji i sposobom przeciwdziałania jej skutkom: – Chciałam powiedzieć kilka słów na temat roku popularyzacji nauki. To jest inicjatywa Pani minister Karoliny Zioło-Pużuk. W ministerstwie już od jakiegoś czasu wiedzieliśmy, że popularyzacja nauki jest bardzo ważna, ale niedoceniana. W związku z tym ogłosiliśmy rok 2026 Rokiem Popularyzacji Nauki i staramy się wzmacniać środowisko popularyzatorów nauki – zarówno naukowców, jak i zawodowych popularyzatorów, którzy docierają do bardzo różnych grup odbiorców.

Program konferencji obejmował wystąpienia ekspertów reprezentujących środowiska akademickie, media oraz inicjatywy popularyzujące naukę. Dr Michał Kosakowski mówił o mechanizmach stojących za wiarą w teorie spiskowe i sposobach przeciwdziałania dezinformacji. Z kolei red. Piotr Cieśliński z „Gazety Wyborczej” opowiedział o wyzwaniach we współpracy dziennikarzy z naukowcami i procesie autoryzacji materiałów prasowych. Temat widoczności kobiet i stereotypów w komunikacji nauki poruszyła dr inż. Natalia Schmidt-Polończyk. O krótkich i angażujących formach popularyzacji wiedzy opowiedzieli prowadzący profil „Uważne Głowy” Maja Kamińska i Damian Paradowski, pokazując, jak mówić o nauce rzetelnie, ale jednocześnie przystępnie i atrakcyjnie dla odbiorców.

W drugiej części konferencji dr Natalia Gruenpeter z NASK mówiła o wiarygodności źródeł i komunikacji naukowej w obliczu dezinformacji. Red. Dorota Romanowska zwróciła uwagę na rolę mediów opinii w przekazywaniu informacji naukowych, a dr Dawid Myśliwiec opowiedział o odpowiedzialności i autentyczności w popularyzacji nauki.

W wydarzeniu udział wzięli pracownicy uczelni, przedstawiciele instytucji kultury, dziennikarze naukowi, popularyzatorzy wiedzy oraz osoby zainteresowane skuteczną komunikacją nauki. Rosnące zainteresowanie konferencją pokazuje, jak ważnym tematem staje się dziś odpowiedzialne i angażujące mówienie o nauce.

25 maja w Sali Złotej Pałacu Kazimierzowskiego rektor Uniwersytetu Warszawskiego prof. Alojzy Z. Nowak oraz Marszałek Województwa Mazowieckiego Adam Struzik podpisali porozumienie o współpracy w zakresie kształcenia pracowników administracji na studiach podyplomowych.

– Współpraca pomiędzy Uniwersytetem Warszawskim a Samorządem Województwa Mazowieckiego ma charakter trwały i partnerski. Współpracujemy nie tylko przy okazji konkretnych działań, ale również na co dzień – w perspektywie miesięcy i lat. Jestem przekonany, że dzięki temu Uniwersytet Warszawski może realizować swoją trzecią misję – budowanie relacji i współpracy ze społeczeństwem – powiedział rektor UW prof. Alojzy Z. Nowak.

Przedmiotem porozumienia jest utworzenie i organizacja przez Wydział Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii Uniwersytetu Warszawskiego dwusemestralnych studiów podyplomowych z zakresu zarządzania komunikacją instytucji publicznych. Studia skierowane będą do grupy 30 pracowników Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego w Warszawie. Program obejmie 180 godzin dydaktycznych.

I edycja studiów podyplomowych zostanie uruchomiona w roku akademickim 2026/2027. Ich celem jest podniesienie kwalifikacji pracowników administracji samorządowej oraz rozwój kompetencji w zakresie zarządzania organizacją i komunikacji w nowych mediach.

Seminarium otworzyli prof. Alojzy Nowak, rektor Uniwersytetu Warszawskiego, płk prof. Marek Rękas, zastępca dyrektora Wojskowego Instytutu Medycznego – Państwowego Instytutu Badawczego, prof. Jerzy Małachowski, dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, oraz prof. Ewa Bulska, dyrektor Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych UW. W wydarzeniu uczestniczyli również prorektorzy UW: prof. Zygmunt Lalak, prof. Sambor Grucza i prof. Adam Niewiadomski, a także dziekani i kierownicy jednostek uczelni, naukowcy reprezentujący UW i WIM–PIB oraz przedstawiciele środowiska medycznego i biznesowego.

– Współpraca Uniwersytetu Warszawskiego i Wojskowego Instytutu Medycznego – Państwowego Instytutu Badawczego pokazuje, jak wiele można osiągnąć, gdy spotykają się kompetencje medyczne, nauki ścisłe, nowe technologie i pasja badawcza. Od początku zależało nam nie tylko na stworzeniu nowoczesnego kierunku lekarskiego, ale przede wszystkim na budowie silnego środowiska naukowego, które będzie prowadzić badania ważne dla rozwoju współczesnej medycyny i bezpieczeństwa zdrowotnego. Cieszy nas ogromne zainteresowanie studiami, bardzo dobre wyniki grantowe oraz fakt, że wokół Wydziału Medycznego UW tworzy się społeczność ludzi ambitnych, otwartych na współpracę i gotowych do podejmowania najtrudniejszych wyzwań badawczych. Wierzę, że wspólnie budujemy miejsce, które w przyszłości stanie się jednym z najważniejszych ośrodków medyczno-badawczych w tej części Europy – podkreślił prof. Alojzy Nowak, rektor UW.

W programie wydarzenia znalazły się prezentacje projektów realizowanych w ramach I edycji konkursu badawczego UW i WIM–PIB. Uczestnicy przedstawili wyniki badań prowadzonych wspólnie przez zespoły z obu instytucji, a następnie wzięli udział w dyskusji podsumowującej. Program obejmował również sesję plakatową oraz spotkanie networkingowe.

– Dzisiejsze sympozjum pokazuje, jak dynamicznie rozwija się współpraca między Wojskowym Instytutem Medycznym a Uniwersytetem Warszawskim. Zaprezentowane projekty są tylko częścią badań i inicjatyw realizowanych wspólnie przez nasze zespoły, ale już dziś widać ich ogromny potencjał naukowy i rozwojowy. Szczególnie cieszy mnie aktywny udział studentów kierunku lekarskiego UW, którzy coraz częściej współtworzą zespoły badawcze i publikują wyniki swoich prac. To potwierdza, że idea, która towarzyszyła tworzeniu Wydziału Medycznego UW – kształcenie lekarzy-badaczy, otwartych na naukę i nowoczesną medycynę – konsekwentnie się realizuje – powiedział prof. Bolesław Kalicki, dziekan Wydziału Medycznego UW.

Podczas wydarzenia przedstawiono rezultaty badań z zakresu m.in. kardiologii, okulistyki, dermatologii, neurologii oraz biologii medycznej. Naukowcy zaprezentowali projekty dotyczące m.in. identyfikacji czynników predykcyjnych niewydolności serca u pacjentów po ostrym zespole wieńcowym, analiz genetycznych czerniaka błony naczyniowej oka, badań proteomicznych wspierających terapię łuszczycy oraz wykorzystania metod uczenia maszynowego w prognozowaniu przebiegu stwardnienia rozsianego. Przedstawiono także projekt poświęcony zastosowaniu wiązki świetlnej do inaktywacji bakterii wywołujących boreliozę.

– Badania realizowane wspólnie przez Uniwersytet Warszawski i Wojskowy Instytut Medyczny mają szczególne znaczenie dla rozwoju nowoczesnej medycyny na UW. Budujemy ją od podstaw, tworząc model oparty na ścisłej współpracy nauk medycznych z biologią, chemią, fizyką, informatyką i zaawansowanymi metodami obliczeniowymi rozwijanymi m.in. w ICM. Właśnie dlatego projekty medyczne i okołomedyczne zostały objęte wsparciem Programu „Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza” – zaznaczył prof. Zygmunt Lalak, prorektor UW ds. badań.

– Uniwersytet Warszawski jest miejscem spotkań ludzi z całego świata. Różnorodność kultur, języków i doświadczeń jest ogromną wartością naszej wspólnoty akademickiej. Dzisiejsze wydarzenie – Miasteczko na Styku Kultur – pokazuje, że uczelnia to nie tylko miejsce nauki, ale także przestrzeń dialogu, otwartości i wzajemnego poznawania się. Cieszymy się, że studenci z tak wielu krajów współtworzą Uniwersytet Warszawski i dzielą się swoimi tradycjami, muzyką, sztuką oraz kuchnią –  powiedział podczas otwarcia wydarzenia prof. Maciej Raś, prorektor UW ds. studenckich i jakości kształcenia.

Na festiwalowej scenie odbyły się prezentacje, pokazy, koncerty i występy taneczne. Podczas wydarzenia można było poznać różne elementy wielokulturowości: od kuchni, przez tradycyjne instrumenty, po języki czy gry.

„Heurystyki” to cykl seminariów doktorskich, zainicjowany przez rektora Uniwersytetu Warszawskiego prof. Alojzego Z. Nowaka. Są one okazją do prezentacji wyników badań młodych naukowców oraz dyskusji z publicznością.

Kolejne spotkanie jest organizowane przez Szkołę Doktorską Nauk Społecznych UW i odbędzie się 28 maja w godz. 16.00–20.00 w budynku UW przy ul. Dobrej 55 (s. 0.410).

Podczas seminarium pt. Granice w badaniach społecznych swoje projekty badawcze przedstawią:

• Mateusz Jeżowski z promotorką prof. Magdaleną Dudkiewicz, prof. ucz.: W jaki sposób technologia może wyznaczać granice zjawiska społecznego? Próba odpowiedzi na przykładzie analizy zjawiska wolontariatu zapośredniczonego i zrealizowanego przez Internet;
• Michelle Mbazuigwe z promotorką prof. Mirosławą Czerny: Granice formalności i nieformalności w przestrzeni miejskiej: czynniki i mechanizmy trwałości przestrzeni liminalnych na przykładzie Lagos;
• Emilia Michałuszko z promotorem dr. hab. Marcinem Krajewskim: Cywilnoprawna regulacja prostytucji – nadmierna ingerencja czy konieczność?;
• Mariusz Kierasiński z promotorem prof. Jarosławem Kiliasem: Między widzialnością a uznaniem: socjologia w KRLD wobec granic refleksji naukowej.

Wydarzenie będzie tłumaczone na język angielski.

W tekście „Nagrodzona architektura i miliardowe inwestycje. Uniwersytet Warszawski się rozwija” na stronie www.zyciewarszawy.pl opisane zostały najnowsze inwestycje UW, w tym m.in. budynek Wydziału Psychologii UW na Kampusie Ochota, otwarty we wrześniu 2025 roku. Gmach, z którego korzysta około 2 tys. osób, przede wszystkim studentów, doktorantów i pracowników wydziału, liczy sześć kondygnacji naziemnych oraz dwie podziemne i posiada powierzchnię prawie 26,6 tys. m². Znajduje się w nim aula na ponad 380 osób, a także sale seminaryjne, wykładowe i komputerowe, pomieszczenia do pracy grupowej oraz laboratoria badawcze. Na dachu znajduje się ogród, dostępny jest też taras widokowy.

Nowy budynek Wydziału Psychologii UW otrzymał nagrodę główną Grand Prix oraz nagrodę w kategorii „Kubatura – obiekty publiczne” w plebiscycie Polska Architektura XXL 2025. Budynek doceniono m.in. za walory architektoniczne, aspekty przyjazne dla użytkowników oraz proekologiczność. Gmach jest także nominowany do Nagrody Architektonicznej Prezydenta m.st. Warszawy.

W tekście opisano także inne inwestycje Uniwersytetu Warszawskiego. Są to przede wszystkim budynki służące poprawie warunków mieszkaniowych (nowy Dom Studenta nr 7, otwarty w 2024 roku) lub służące poprawie warunków pracy i kształcenia (nowy budynek na Górnym Dziedzińcu – otwarty w 2025 roku, przebudowany Budynek Chopinowski, siedziba Wydziału Kultur Azji i Afryki – inwestycja zakończona w 2024 roku; nowy budynek przy ul. Dobrej 55, siedziba Wydziału Neofilologii i Wydziału Lingwistyki Stosowanej – otwarta w 2022 roku).

Inwestycje te są częścią Programu Wieloletniego „Uniwersytet Warszawski 2016–2027”, kompleksowego planu rozwoju uczelni, w ramach którego powstają nowe budynki wydziałów, akademiki, przestrzenie administracyjne, ośrodki hotelowe i wypoczynkowe uczelni, obiekty sportowe.

Dalsza część artykułu poświęcona jest najważniejszym obszarom rozwoju infrastruktury i systemu wsparcia na UW. Tekst dotyczy m.in. infrastruktury mieszkaniowej dla studentów, wsparcia finansowego dla najlepszych studentów i doktorantów, stypendiów socjalnych, możliwości uzyskania wsparcia psychologicznego czy rozbudowy zaplecza gastronomicznego.

W artykule poruszone zostały m.in. kwestie związane z możliwością skorzystania z Funduszu Doskonałości Dydaktycznej oraz działań wspierających i włączających studentów i doktorantów w ramach programu IDUB, możliwościach uzyskania stypendium socjalnego czy skorzystania z pomocy świadczonej przez Centrum Pomocy Psychologicznej UW.

Pełny tekst artykułu można przeczytać pod adresem: https://zyciewarszawy.pl.

Staphylococcus aureus, czyli gronkowiec złocisty, jest jedną z głównych przyczyn ciężkich zakażeń krwi. Bakteria ta jest powszechnie kojarzona z wysoką wirulencją oraz trudnościami terapeutycznymi, jednak przebieg zakażenia może znacząco różnić się między pacjentami. U części chorych infekcja zostaje opanowana, u innych prowadzi do sepsy, powikłań narządowych lub śmierci.

Wyniki badań opublikowane w czasopiśmie „Nature Communications” pokazują, że ta zmienność może zależeć nie tylko od obecności pojedynczych genów wirulencji, lecz także od równowagi między dwiema cechami bakterii: zdolnością do przyłączania się do białek gospodarza oraz zdolnością do produkcji toksyn.

Badaniami kierowały dr hab. Marta Zapotoczna oraz Paula Rożen z Laboratorium Biologii Zakażeń w Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych Uniwersytetu Warszawskiego, we współpracy z dr. Franceskiem Collem z Instytutu Biomedycyny Hiszpańskiej Krajowej Rady ds. Badań Naukowych. Zespół przeanalizował 236 izolatów S. aureus pobranych od pacjentów z bakteriemią. Naukowcy zbadali, jak silnie poszczególne szczepy wiążą ludzkie białka, fibrynogen i fibronektynę, które odgrywają ważną rolę podczas zakażenia. Następnie połączyli te dane z wynikami sekwencjonowania całych genomów bakterii oraz informacjami klinicznymi dotyczącymi pacjentów.

Wyniki okazały się zaskakujące. Szczepy silniej wiążące fibrynogen były związane z mocniejszą odpowiedzią zapalną, odzwierciedlaną m.in. przez wyższy poziom białka C-reaktywnego. Jednocześnie, zwłaszcza gdy szczepy te nie produkowały aktywnej α-toksyny, wiązały się z niższą śmiertelnością. Innymi słowy, w określonych warunkach „bardziej lepkie” bakterie mogą skuteczniej alarmować układ odpornościowy i pomagać organizmowi w opanowaniu zakażenia.

Kompromis wirulencji

– Nasze wyniki pokazują, że w bakteriemii wywołanej przez S. aureus adhezja nie jest wyłącznie cechą pomagającą bakteriom wywoływać zakażenie. W określonym kontekście biologicznym może uruchamiać odpowiedź zapalną, która wspiera organizm w kontroli infekcji – podkreśla dr hab. Marta Zapotoczna.

Badacze opisują to zjawisko jako kompromis wirulencji. Szczepy o wysokiej adhezji i niskiej toksyczności częściej wywoływały silną, ale potencjalnie korzystną odpowiedź zapalną. Z kolei szczepy słabo adhezyjne, które produkowały α-toksynę, mogły skuteczniej unikać mechanizmów obronnych gospodarza i częściej wiązały się z cięższym przebiegiem choroby.

Analizy genomowe pozwoliły również zidentyfikować czynniki bakteryjne sprzyjające silniejszej adhezji. Obejmowały one warianty genów kodujących znane adhezyny, takie jak clfA, fnbA i fnbB, a także geny zaangażowane w organizację ściany komórkowej i metabolizm bakterii, w tym spa, csbB i glcA. Dalsze eksperymenty mechanistyczne wykazały, że białko A może ograniczać adhezję zależną od ClfA do fibrynogenu, najprawdopodobniej poprzez steryczne blokowanie miejsca wiązania. CsbB wpływa natomiast na ekspozycję ClfA na powierzchni komórki bakteryjnej, a GlcA łączy metabolizm bakterii z adhezją do fibronektyny.

Wartość badań

Znaczenie badania wykracza poza podstawowe poznanie biologii S. aureus. Autorzy sugerują, że w przyszłości jednoczesne profilowanie właściwości adhezyjnych i toksycznych szczepów S. aureus wywołujących zakażenie mogłoby wspierać ocenę ryzyka u pacjentów z bakteriemią. Ten kierunek badań może przyczynić się do opracowania bardziej precyzyjnych narzędzi diagnostycznych oraz lepiej dopasowanych strategii leczenia. Dalsze prace w tym obszarze będą prowadzone między innymi w nowych projektach kierowanych przez dr hab. Martę Zapotoczną, w tym w projekcie SONATA BIS finansowanym przez Narodowe Centrum Nauki.

– Nasza praca pokazuje, że aby zrozumieć potencjał chorobotwórczy bakterii, powinniśmy badać nie tylko ich oporność na antybiotyki, lecz także mechanizmy, dzięki którym patogeny oddziałują z organizmem pacjenta. Koncentracja na mechanizmach patogenności może przybliżyć nas do przewidywania i kontrolowania ryzyka związanego z infekcją, uzupełniając klasyczne podejścia oparte na analizie genów oporności na antybiotyki – dodaje dr hab. Marta Zapotoczna.

Artykuł jest wynikiem międzynarodowej współpracy naukowców z Polski, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii i Francji. W badaniu uczestniczyli badacze z Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum, University of Birmingham, Instytutu Biomedycyny w Walencji Hiszpańskiej Krajowej Rady ds. Badań Naukowych oraz francuskich ośrodków badawczych i klinicznych związanych z INSERM, CNRS, Uniwersytetem w Lyonie i Krajowym Centrum Referencyjnym ds. Gronkowców.

W wywiadzie dla „Forum Akademickiego” prof. Alojzy Z. Nowak, rektor UW, mówi m.in. o kapitale żelaznym, finansowaniu uczelni, relacjach uczelni z biznesem i otoczeniem społecznym, a także o dalszych planach rozwojowych Uniwersytetu Warszawskiego.

Jestem od wielu lat zwolennikiem budowy kapitału żelaznego w ramach funduszu, który pozwoliłby uczelni stabilnie funkcjonować i rozwijać się w dłuższej perspektywie. Taki kapitał, odpowiednio zarządzany i inwestowany, dawałby nam większą niezależność finansową i możliwość planowania znaczącego rozwoju, bez uzależnienia od corocznych decyzji budżetowych. Kapitał żelazny byłby więc, obok subwencji z budżetu państwa, bardzo istotnym czynnikiem stabilności finansowej uczelni – mówi prof. Alojzy Z. Nowak, rektor UW.

Rozmowę przeprowadził Piotr Kieraciński, redaktor naczelny „Forum Akademickiego”.

Pełna treść wywiadu jest dostępna na stronie: https://miesiecznik.forumakademickie.pl.

Temat przewodni

W najnowszym numerze „Forum Akademickiego” (4/2026) kapitałowi żelaznemu poświecono całą rubrykę, której częścią jest m.in. wywiad z prof. Sebastianem Skuzą z Wydziału Zarządzania UW, ekonomistą i prawnikiem, byłym wiceministrem finansów i wiceministrem nauki, autorem koncepcji zmiany finansowania instytucji naukowych poprzez zastąpienie dotacji celowych subwencjami.

Rozmowa pt. „Dokapitalizować uczelnie publiczne” dotyczy m.in. nowej formuły budowania kapitału polskich uczelni ze wsparciem skarbu państwa. Wywiad dostępny jest pod adresem: https://miesiecznik.forumakademickie.pl.

Program wydarzenia obejmował warsztaty, miniwykłady oraz część integracyjną. Uczestnicy mogli wziąć udział w spotkaniach poświęconych m.in. zarządzaniu projektami, storytellingowi naukowemu, komunikacji nauki oraz planowaniu kariery akademickiej. W ramach części wykładowej poruszono także tematykę aktywności samorządowej doktorantów (Justyna Jaworska, przewodnicząca Samorządu Doktorantów), etycznych wyzwań związanych z wykorzystaniem sztucznej inteligencji w nauce (dr Emilia Kaczmarek, Wydział Filozofii), aplikowania o granty (prof. Grażyna Jurkowlaniec, Wydział Nauk o Kulturze i Sztuce) oraz radzenia sobie z porażkami w pracy badawczej (prof. Łucja Kowalewska z Wydziału Biologii oraz prof. Maciej Stolarski z Wydziału Psychologii).

– Cieszę się, że w obchody Europejskiego Dnia Doktoranta na Uniwersytecie Warszawskim zaangażowali się tak znakomici prelegenci, którzy podzielili się swoją wiedzą oraz doświadczeniem z uczestnikami wydarzenia. Mam nadzieję, że spotkania i rozmowy podczas tego dnia staną się dla doktorantek i doktorantów inspiracją do dalszej działalności naukowej i podejmowania nowych wyzwań badawczych. Już dziś myślimy o kolejnej edycji wydarzenia w przyszłym roku – podkreślił prof. Adam Niewiadomski, prorektor UW ds. doktoranckich i prawnych.

Europejski Dzień Doktoranta został zainicjowany jako wspólne europejskie przedsięwzięcie mające podkreślać wartość kształcenia doktoranckiego i wspierać rozwój młodych naukowców. W tegoroczne obchody włączyło się ponad 170 uczelni i instytucji naukowych z całej Europy.

Wydarzenie zostało sfinansowane ze środków Programu „Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza”.

Gdy wiosną 2024 roku oddawana była do druku książka Uniwersytet Warszawski. Kampus historyczny i jego dzieje, która powstała z inicjatywy rektora prof. Alojzego Z. Nowaka i jest opatrzona jego wstępem, mieliśmy świadomość, że pomimo intensywnej eksploracji źródeł pisanych, nie wszystkie udało się odszukać i wykorzystać. Szybko miało się okazać, że to przeświadczenie było zasadne. W tym artykule, w układzie chronologicznym – poczynając od XVII wieku po wczesne lata powojenne – przywołane zostaną takie przeoczone przez nas źródła, które uzupełniają obraz dziejów tego wyjątkowego fragmentu Warszawy.

Ze względu na to, że rok 2026 został ustanowiony przez Sejm RP Ogólnopolskim Rokiem Stanisława Staszica (w celu uczczenia 200. rocznicy śmierci) i biorąc pod uwagę jego zasługi w tworzeniu Uniwersytetu Warszawskiego, do naszej narracji włączymy wspomnienie Fryderyka Chopina z pogrzebu tego słynnego działacza oświeceniowego w lutym 1826 roku. Wszystkim zainteresowanym pogłębieniem wiedzy o zabytkowym kampusie UW przy Krakowskim Przedmieściu, który z roku na rok staje się coraz piękniejszy, polecam nie tylko lekturę wspomnianej książki (napisanej wspólnie z Jerzym Pieszczurykowem i Adamem Tyszkiewiczem), ale też nie mniej obszerny tom pt. Ars et educatio. Kultura artystyczna Uniwersytetu Warszawskiego (2003).

Królewskie czasy

Gościniec, albo opisanie Warszawy (1643) Adama Jarzębskiego jest bezcennym źródłem wiedzy o Pałacu Kazimierzowskim w jego królewskich czasach, za panowania Wazów. Potem budynek stał się własnością Jana III Sobieskiego i wreszcie Wettynów. Autor wspomnianego dziełka, muzyk kapeli królewskiej, ale też budowniczy i administrator, jak również wójt wsi Piaseczno, nie był szczególnie uzdolnionym poetą. Lektura wierszowanego Gościńca nie jest łatwa, co dostrzegł również Julian Ursyn Niemcewicz (częsty bywalec Pałacu Kazimierzowskiego) i postanowił opublikować go prozą. Oto fragment jego dokonania, kilka razy w XIX wieku wydawanego, a obecnie niemal zapomnianego:

„Wszedłem pod kolumnadę pałacową: widzę zagrodzenie z drutu, miedzianą blachą pokryte, w niem mnóstwo rozmaitych ptasząt; tuż ogród z płotem od Wisły, w nim kwaterki, pełno wonnych ziół i kwiatów, we środku marmurowa fontanna, wszędzie posągi odlewane z spiżu. Tu Herkules lwa dusi, tam urodziwy koń spodem od węża kąsany, z bólu do góry wspina się nogami. Na marmurowych kolumnach wznosi się wystawa, gdzie królestwo zwykło jadać. Stoi tam jakiś stół z okienkami, po którym gałkami grywają. Od Wisły są baszty z altankami, pozłociste, miedzią nakryte; z nich na kilka mil patrzeć można na pola, łąki, lasy, wody […]. Zeszedłszy stamtąd krętymi schodami na dół do pokojów, znalazłem tam wszystko od marmurów, posadzki, stoły etc. Sufity sztucznie malowane, bogate obicia […] różne sztuki i złote niderlandzkie kunszta [arrasy]”.

To właśnie na podstawie opisu Jarzębskiego i zachowanych fragmentów pałacu z czasów Wazów architekt Tomasz Kuls wykonał interesujące rekonstrukcje samej rezydencji, jej ogrodu, a nawet wnętrz ozdobionych marmurami i arrasami. Gdy dziś patrzymy na dekoracje rzeźbiarskie gmachów kampusu i jego bramy głównej, które są inspirowane tematami rodem z antyku grecko-rzymskiego, powinniśmy pamiętać, że siła tradycji jest tu żywa od bez mała 400 lat.
Niestety Pałac Kazimierzowski, jak wiadomo, ogromnie ucierpiał w czasach potopu, ale wrócił do świetności za króla Jana Kazimierza i był świadkiem rozkwitu miłości Marii Kazimiery i przyszłego króla Jana III Sobieskiego. Właśnie w pałacu miała miejsce ich uczta weselna w lipcu 1665 roku. Po objęciu tronu Jan III (330. rocznica jego śmierci wypada w 2026 roku) stał się jego właścicielem. W pałacu rezydował syn króla Jakub, który wraz z całym dworem przeżywał w przedostatnim dniu 1695 roku katastrofalny pożar gmachu. Opisał go zarówno ówczesny nuncjusz papieski, jak i Kazimierz Sarnecki, sekretarz Jana III. Z tych dwóch przeoczonych przez nas – autorów wspomnianej książki o kampusie UW – źródeł pisanych wybieramy drugie, by dać wyobrażenie o dramaturgii wydarzenia:

„Nazajutrz z piątku na sobotę w nocy, circa horam 9, to jest 30 decembris, pałac kazimierzowski w perzynę obrócił, zostawiwszy same tylko ściany i kilka sklepień od dolnego mieszkania, a drugie chociaż marmurowe opadać musiały, które zaś były drewniane, jako i wszystkie jego struktury, blachy, ołowia w dym i popiół obrócone. […] Królewicowa jm. do wizytek uniesiona z dziecięciem, a królewic jm. persewerował do dnia białego, incumbens dispositioni w ratowaniu regiae suppellectilis et custodiae onejże; dla których rzeczy, aby onych nie pokradli, samego pałacu nie ratowano, aż nierychło, kiedy już ze wszystkich stron ogień wybuchnął i z dachówki ołów lał się jako woda, topiąc się […]. I tak co królowie polscy przez kilkanaście lat budowali, to pan Paweł Wrett [w którego mieszkaniu wybuchł pożar] spalił tak piękny pałac wnet. Wielce było królestwo ichm. poturbowane tym ogniem; tejże nocy w Marywilu w pokojach królowej jm. królewicowa jm. spała z królewicem jm. i potem trzy nocy; wczoraj przenieśli się do Zamku, swojej ordynaryjnej w sejmy rezydencyjej”.

Do dziś zachowały się rysunki ukazujące wygląd pałacu po tym pożarze; tak więc wspaniała rezydencja królewska po raz kolejny padła pastwą płomieni, ale jak można sądzić z relacji kronikarza, wiele cennych dzieł sztuki zdołano uratować, m.in. dzięki poświęceniu Jakuba Sobieskiego. Pałac ponownie odbudowano, a na terenie dawnego ogrodu wzniesiono w symetrycznym układzie budynki koszar dla gwardii. Zarówno pałac, jak i te budynki widoczne są na jednym z panoramicznych obrazów Warszawy autorstwa Bernarda Bellotta z lat 70. XVIII wieku. W tym czasie, od 1765 roku mieściła się tu Szkoła Kadetów, która była niejako zapowiedzią Uniwersytetu. 21 maja minie 215. rocznica przekazania Pałacu Kazimierzowskiego i terenów przyległych na potrzeby Uniwersytetu, tworzonego od 1808 roku. Była to decyzja Stanisława Potockiego, ministra edukacji, którego wspierał Stanisław Staszic, ówczesny minister stanu.

Cały artykuł prof. Jerzego Miziołka można przeczytać na łamach pisma uczelni „UW” (nr 1/118, 2026).

Badanie prowadzi Zespół ds. monitorowania dropoutu, koordynowany przez prof. Agnieszkę Jasiewicz-Betkiewicz z Wydziału Socjologii UW. Realizowane jest ono pod kierownictwem prorektora ds. studenckich i jakości kształcenia oraz Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia i skierowane do wszystkich osób studiujących na Uniwersytecie Warszawskim.

– Celem badania jest zebranie opinii i doświadczeń związanych z jakością kształcenia, poziomem dydaktyki akademickiej oraz sposobem prowadzenia zajęć, studiowaniem więcej niż jednego kierunku, łączeniem studiowania z pracą zarobkową, a także wsparciem oferowanym przez Uniwersytet Warszawski w procesie studiowania – wyjaśnia prof. Maciej Raś, prorektor ds. studenckich i jakości kształcenia.

Zebrane dane pozwolą lepiej i skuteczniej dostosowywać działania Uniwersytetu, a także poszczególnych wydziałów, instytutów, kolegiów i centrów dydaktycznych do potrzeb oraz oczekiwań osób studiujących.

Badanie jest anonimowe, a jego wyniki będą prezentowane wyłącznie w formie zestawień zbiorczych.

Osoby studiujące otrzymają wiadomość z adresu Elektronicznego Systemu Ankietowego UW (esa@uw.edu.pl) z linkiem do badania.

– Zachęcamy wszystkie osoby studiujące do udziału i podzielenia się swoją opinią. Każdy głos ma znaczenie i przyczynia się do podnoszenia jakości kształcenia na Uniwersytecie Warszawskim – dodaje prof. Agnieszka Jasiewicz-Betkiewicz.

Wyniki badania zostaną zaprezentowane jesienią podczas posiedzenia Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia oraz warsztatów skierowanych do kierowników jednostek dydaktycznych i rad dydaktycznych. Analiza zebranych danych pozwoli lepiej zrozumieć doświadczenia osób studiujących, zidentyfikować wyzwania związane ze zjawiskiem dropoutu oraz skuteczniej dostosowywać dydaktykę i rozwiązania organizacyjne UW do aktualnych potrzeb społeczności studenckiej.

Sondaż został przeprowadzony w kwietniu 2026 roku, metodą CATI (Computer Assisted Telephone Interviewing) na grupie ponad 4,5 tys. dorosłych osób. Badanie wpisuje się w szerszą, ogólnoświatową dyskusję o konieczności poddania social mediów większej kontroli.

Odpowiedzialność w mediach społecznościowych

Według wyników sondażu ponad trzy czwarte badanych popiera pomysł wprowadzenia mandatów za publiczne poniżanie w sieci, ponad połowa chce podniesienia minimalnego wieku zakładania konta w mediach społecznościowych do co najmniej 16 lat, a 62 proc. poparłoby zakaz używania smartfonów w szkołach. Respondenci opowiadają się także za regulacją w sprawie publikowania przez rodziców wizerunku dzieci poniżej 16. roku życia. Takie ograniczenia popiera niemal połowa badanych.

Sondaż pokazuje jednocześnie, że znaczna część – około jednej trzeciej respondentów – nie podejmuje indywidualnych działań w konfrontacji ze szkodliwymi treściami.

– Tak samo jak kierowca przekracza prędkość w miejscu zabudowanym czy też pasażer podróżuje na gapę, tak samo użytkownik, który decyduje się używać mowy nienawiści, winien liczyć się z tym, iż zostanie ukarany, nie tylko zablokowaniem treści, czy też konta, ale także mandatem– mówi prof. Tomasz Gackowski, kierownik Laboratorium Badań Medioznawczych UW.

Do tej pory eoceńskie walenie znano w naszej części Europy tylko z Ukrainy i Niemiec. Odkryty przez Polaków waleń dorównuje rozmiarami dzisiejszym delfinom. Wyniki badań zostały opublikowane w czasopiśmie naukowym „The Anatomical Record”.

Morze pokrywało Ukrainę, Polskę i Niemcy

Walenie to ssaki, które jako pierwsze w pełni przystosowały się do życia w środowisku morskim. Ich historia ewolucyjna sięga czasów sprzed prawie 50 mln lat, kiedy lądowi przodkowie tych zwierząt zaczęli prowadzić ziemno-wodny tryb życia. Pierwsze całkowicie wodne walenie pojawiły się w eocenie (druga epoka okresu paleogeńskiego) ponad 40 mln lat temu. Już kilka milionów lat później istniały olbrzymie walenie osiągające prawie 20 m długości.

Polska była jak dotąd białą plamą pod względem znalezisk kości wczesnych waleni. Sytuacja uległa zmianie, kiedy w kopalni bursztynu niedaleko Lubartowa w województwie lubelskim dr Lucjan Gazda, geolog z Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Chełmie, odkrył żuchwę walenia w skałach sprzed 38 mln lat. W eocenie teren Lubelszczyzny był północną krawędzią niewielkiego lądu. Nieopodal pradawna rzeka wpadała do płytkiego morza, które pokrywało Ukrainę, Polskę i Niemcy. W strefach brzegowych tego zbiornika tworzyły się złoża bursztynu, ale istniejące przy dnie warunki były równie dobre do zachowywania się szczątków organizmów. Znalezienie kości walenia w tego typu osadach było spodziewane – szczątki eoceńskich waleni powszechnie występują w Ukrainie i północnych Niemczech. W tamtym czasie wymienione tereny były przykryte tym samym morzem, zatem zamieszkujące je walenie musiały migrować na linii wschód-zachód przez obszar Polski.

Waleń kontra rekiny

Odnaleziony okaz to fragment żuchwy z zachowanymi zębodołami. Badaniami kierował dr Daniel Tyborowski, paleontolog z Wydziału Geologii Uniwersytetu Warszawskiego. Współautorami opracowania są dr Svitozar Davydenko i prof. Pavel Gol’din z Instytutu Zoologicznego Schmalhausena w Kijowie, Weronika Wierny z Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie oraz dr Lucjan Gazda z Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Chełmie.

– Okazało się, że „polski” pra-waleń był niewielkich rozmiarów, osiągał między 1,7 a 2,1 m długości, czyli odpowiadał rozmiarami dzisiejszym delfinom. Do tej pory uważano, że w trakcie eocenu walenie powiększały swoje rozmiary i kolejne formy stawały się coraz większe. Polskie znalezisko pokazuje, że eocen był czasem ogólnego dywersyfikowania się wczesnych waleni i zajmowania rozmaitych nisz ekologicznych – mówi dr Tyborowski.

Najprawdopodobniej niewielki waleń spod Lubartowa był rybożercą i ścigał ławice drobnych ryb w przybrzeżnych wodach i w pobliżu miejsc, gdzie rzeki uchodziły do morza. Odkrycie to pokazuje, że walenie już na wczesnych etapach zasiedlania ekosystemów morskich zajmowały zróżnicowane nisze ekologiczne. Na terenie Polski niewielki waleń musiał mieć się jednak na baczności i umykać przed groźnymi szczękami wielkich rekinów, które królowały w tutejszych wodach.

Jak wskazują badacze z Wydziału Fizyki UW, w wodach oceanów nieustannie opadają cząstki martwej materii organicznej. Ze względu na swoje nieregularne, przypominające płatki śniegu kształty, określane są mianem „morskiego śniegu”. Wraz z ich ruchem ku dnu ogromne ilości węgla transportowane są z powierzchni oceanu, gdzie rozpuszcza się atmosferyczny dwutlenek węgla, do głębszych warstw wody. Jest to jedno z istotnych zjawisk kontrolujących obieg węgla w atmosferze, a zatem proces ogrzewania się naszej planety.

To, jaka ilość węgla ostatecznie dotrze na dno oceanu, zależy od dynamiki sedymentacji, która nadal pozostaje słabo poznana. W trakcie opadania cząstki „morskiego śniegu” mogą zderzać się i sklejać ze sobą, co zmienia tempo ich tonięcia. Kluczowe znaczenie ma więc odpowiedź na pytanie o to, jak często dochodzi do takich kolizji.

Połączenie dwóch metod

Jak dotąd odpowiedzi ograniczały się do konkretnych, uproszczonych sytuacji, a zakres stosowalności tych przybliżeń nie był jasno określony. Wyniki badania naukowców z Wydziału Fizyki UW, opublikowane w „Journal of Fluid Mechanics”, pokazują, jak pogodzić istniejące modele i pozwalają na dokładniejsze wyznaczenie częstości kolizji, co pozwoli na lepsze zbadanie roli agregacji w procesach depozycji węgla w oceanach.

Badacze zweryfikowali modele teoretyczne stosowane dotychczas w oceanografii i morskiej ekologii. Naukowcy wskazali na to, że śnieżynki mogą zderzać się na dwa sposoby: poprzez ruchy Browna – chaotyczne drgania drobin w ośrodku – oraz poprzez bezpośrednie „zgarnianie” wolniejszych, małych cząstek przez te większe, sedymentujące szybciej. Jeśli tylko jeden z tych mechanizmów dominuje, liczba kolizji jest łatwa do wyznaczenia, jednak działanie tych dwóch mechanizmów dotychczas nie zostało naukowo przeanalizowane.

Pełną analizę umożliwiają symulacje komputerowe uwzględniające oba mechanizmy kolizji jednocześnie. Częstość zderzeń zależy wtedy od rozmiaru obu cząstek, ich względnej prędkości opadania oraz współczynnika dyfuzji. Uzyskane wyniki potwierdziły, że do poprawnego wyznaczania częstości zderzeń koniecznie jest uwzględnienie obu mechanizmów, zarówno dyfuzyjnego błądzenia małych drobinek, jak i bezpośredniego przechwytywania przy opadaniu. Wykorzystanie tylko jednego z nich do modelowania zderzeń, zgodnie z obecnym paradygmatem, może powodować nawet stukrotne niedoszacowanie częstości kolizji.

– Sprawdziliśmy poprawność jedynej obecnie stosowanej metody łączenia obu zjawisk, opartej na sumowaniu częstości zderzeń – wyjaśnia Jan Turczynowicz, student Wydziału Fizyki UW, pierwszy autor publikacji. – Nasze analizy pokazują, że metoda ta obarczona jest błędem nieprzekraczającym 20 proc. W realiach skomplikowanych pomiarów oceanograficznych jest to wynik satysfakcjonujący, jednak nie jest on ścisły i stawia pod znakiem zapytania powszechnie stosowane sumowanie częstości od kolejnych mechanizmów, które mogą prowadzić do znacznie większych błędów.

Po poznaniu granic stosowalności zderzeń brownowskich względem tych wynikających bezpośrednio z sedymentacji, można było zbadać, kiedy dany mechanizm zaczyna dominować. Co ciekawe, obliczenia wykazały, że granica między dominującymi mechanizmami kolizji niemal pokrywa się z umownym rozgraniczeniem między piko- a nanoplanktonem, stosowanym w naukach biologicznych.

Zjawisko morskiego śniegu, pomimo 50 lat badań i jego istotności dla zrozumienia zmian klimatu, nadal skrywa wiele niewiadomych. Jedną z przyczyn jest ogromna różnorodność rozmiarów i gęstości „śnieżynek”, przez co istotne procesy zachodzą w bardzo różnych skalach. Teoretyczne analizy przeprowadzone przez zespół pozwalają na stworzenie dokładniejszego opisu tych zjawisk, uwzględniającego odmienne reżimy dynamiki sedymentacji i zderzeń cząstek.

Fulbright Junior Research Award to program stypendialny skierowany do osób przygotowujących rozprawy doktorskie w polskich instytucjach naukowych. Stypendium, przyznawane na okres od czterech do dziesięciu miesięcy, umożliwia realizację własnego projektu badawczego w amerykańskiej uczelni, instytucie badawczym typu non-profit lub organizacji pozarządowej w USA. Projekt musi być związany z tematyką przygotowywanej rozprawy doktorskiej.

Nabór do tegorocznej edycji programu trwał do 5 września 2025 roku. W konkursie uczestniczyło 28 osób. Po ocenie merytorycznej projektów przez niezależnych ekspertów oraz rozmowach kwalifikacyjnych przyznano 11 nominacji do nagrody Junior Research Award oraz jedną nominację do Fulbright Research Award at Stanford University School of Medicine 2026–2027.

Polskimi stypendystami programu Fulbright Junior Research Award 2026–2027 zostali m.in. doktoranci z Uniwersytetu Warszawskiego – Aleksandra Nagańska z Międzydziedzinowej Szkoły Doktorskiej oraz Kacper Lepionka ze Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych.

Program Fulbrighta należy do najbardziej prestiżowych programów wymiany akademickiej, naukowej i kulturowej na świecie. Umożliwia studentom, naukowcom i specjalistom z różnych dziedzin realizację studiów, badań oraz projektów edukacyjnych w Stanach Zjednoczonych. W Polsce działa od 1959 roku za pośrednictwem Polsko-Amerykańskiej Komisji Fulbrighta.

Pełna lista stypendystów dostępna jest na stronie Polsko-Amerykańskiej Komisji Fulbrighta.

Co kluczowe, istnienie tej unikatowej formy zostało wcześniej zasugerowane przez sztuczną inteligencję (AlphaFold), choć wydawało się mało wiarygodne. Niemniej jednak polskie badania dostarczyły ostatecznego, eksperymentalnego dowodu na to, że algorytmy AI potrafią trafnie projektować nawet najbardziej złożone topologicznie sekrety natury.

Wyjątkowy motyw strukturalny

Białka te przypominają z wyglądu ciasno zwinięte powtarzające się helisy (solenoidy). Unikatowość tego motywu polega na specyficznym przesunięciu łańcucha poprzez tzw. mechanizm „skip-and-backtrack”. W procesie tym jeden zwój spirali celowo pomija periodyczność. Ta subtelna zmiana sprawia, że cząsteczka zawiązuje się, tworzy węzeł trójlistny (31).

– Odkrycie tej struktury i jej interpretacja były możliwe dzięki interdyscyplinarnemu podejściu łączącemu badania doświadczalne i najnowsze algorytmy AI. Publikacja powstała dzięki szczegółowym badaniom stabilności chemicznej i termicznej we współpracy z prof. Sophie Jackson, Cambridge University oraz Zakładem Biofizyki Wydziału Fizyki UW. Wyniki badań doświadczalnych zostały zinterpretowane przy pomocy klasycznych symulacji numerycznych oraz metod AI pozwalających próbkować szeroki zakres krajobrazu energetycznego, a w konsekwencji opracować teorie zwijania nowych foldów białkowych. Z drugiej strony wykazaliśmy, że ten specyficzny motyw występuje u konkretnej grupy bakterii i pozostaje zachowany ewolucyjnie mimo ogromnej zmienności sekwencji aminokwasowej – wyjaśniają badacze.

Presja ewolucyjna a poprawa jakości życia

Odkrycie zawęźlonych białek w rodzinie struktur, które dotychczas uważano za odwęźlone, to dla nauki zupełnie nowe otwarcie. Daje ono niepowtarzalną szansę na zbadanie, jak presja ewolucyjna oraz obecność węzłów wpływają na kształtowanie się architektury białek i ich funkcje. Obecność stałych, zachowanych ewolucyjnie elementów w samym rdzeniu węzła sugeruje, że to zapętlenie pełni kluczową funkcję biologiczną lub strukturalną. Wiele białek o strukturze solenoidów odpowiada za procesy chorobowe, w tym infekcje bakteryjne czy choroby neurodegeneracyjne. Wiedza o ich „zawęźlonej” naturze pozwala tworzyć terapie, które precyzyjniej i skuteczniej blokują ich działanie, dając szereg nowych zastosowań w medycynie.

– Te nowe odkrycia pomagają lepiej zrozumieć procesy odpowiedzialne za zmiany w architekturze białek na przestrzeni milionów lat. Pokazują, że aby wyjaśnić stabilność enzymów, należy wziąć pod uwagę więcej czynników niż tylko samą sekwencję aminokwasów, w tym topologię i ewolucyjne pochodzenie – podsumowują autorzy badań.

„Stypendium na Start” to program finansowany w ramach Rektorskiego Funduszu Stypendialnego. Mogą się o nie ubiegać osoby, które w danym roku akademickim rozpoczęły kształcenie na studiach pierwszego lub drugiego stopnia, jednolitych magisterskich lub w szkole doktorskiej.

18 maja odbyła się uroczystość przyznania stypendiów w ich IV edycji. Łącznie otrzymało je 255 laureatów: 136 osób otrzymało „Stypendium na Start dla Olimpijczyków”, 61 „Stypendium na Start dla Sportowców”, 58 osób „Stypendium na Start dla Doktorantów”.

– Jesteśmy z Państwa dumni i cieszymy się, że możemy Państwu wręczyć dzisiaj dyplomy dla najlepszych stypendiów i doktorantów rozpoczynających kształcenie. Życzę Państwu rozwijania pasji naukowej i dalszej konsekwencji w dążeniu do wiedzy – mówił prof. Alojzy Z. Nowak, rektor UW, zwracając się do laureatów.

Program „Stypendium na Start” obejmuje trzy typy stypendiów:

• „Stypendium na Start dla Olimpijczyków” – przeznaczone dla studentów I roku studiów pierwszego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich, będących laureatami olimpiad przedmiotowych, którzy w postępowaniu rekrutacyjnym na studia uzyskali maksymalną liczbę punktów na podstawie posiadanego tytułu laureata olimpiady przedmiotowej;
• „Stypendium na Start dla Sportowców” – przeznaczone dla studentów I roku studiów pierwszego i drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich oraz doktorantów pierwszego roku kształcenia w szkole doktorskiej, będących wybitnymi sportowcami. Do uzyskania stypendium jest uprawniona osoba, która zajęła punktowane miejsce podczas Igrzysk Olimpijskich, Mistrzostw Świata, Mistrzostw Europy lub Mistrzostw Polski (jednak nie dalsze niż 10.), a także – w przypadku studentów – mająca prawo do uzyskania stypendium rektora w roku akademickim, w którym ubiega się o „Stypendium na Start”;
• „Stypendium na Start dla Doktorantów” – przeznaczone dla doktorantów I roku kształcenia w szkole doktorskiej, którzy w postępowaniu rekrutacyjnym osiągnęli wynik punktowy znajdujący się w 20% najwyższych wyników spośród osób przyjętych według stanu na 1 października roku akademickiego, w którym doktorant ubiega się o przyznanie stypendium, osobno dla: Międzydziedzinowej Szkoły Doktorskiej, Warszawskiej Szkoły Doktorskiej Matematyki i Informatyki, a w pozostałych przypadkach: osobno dla każdej szkoły doktorskiej w podziale na dyscypliny kształcenia.

Stypendium jest przyznawane na okres 12 miesięcy i wypłacane jednorazowo. Kwoty stypendium w roku akademickim 2025/2026 wynoszą:

• „Stypendium na Start dla Olimpijczyków” – 12 000 zł (netto);
• „Stypendium na Start dla Sportowców” – 12 000 zł (netto);
• „Stypendium na Start dla Doktorantów” – 18 000 zł (netto).

Po dramatycznych wydarzeniach sprzed roku wzmocniliśmy system bezpieczeństwa na uczelni: uruchomiliśmy Biuro ds. Bezpieczeństwa, podjęliśmy współpracę z Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji, a także Komendą Stołeczną Policji, przekonaliśmy te organy o konieczności zwiększenia wyposażenia i uprawnień strażników uczelnianych, organizujemy szkolenia. System ochrony uczelni bardzo się wzmocnił.

 

Bardzo się cieszymy z nominacji w plebiscycie o Nagrodę Architektoniczną Prezydenta m.st. Warszawy, jaką otrzymał budynek Wydziału Psychologii UW na Ochocie. Zależy nam na tym, by inwestycje na uczelni były przyjazne zarówno dla środowiska naturalnego, jak i społeczności akademickiej.

Odwiedzając różne miejsca na świecie – różne uczelnie – znajdujemy wiele rozwiązań, w tym architektonicznych, które następnie wprowadzamy na naszej uczelni. Kiedy byłem jeszcze dziekanem Wydziału Zarządzania UW, z University of Illinois Urbana-Champaign zaczerpnąłem na przykład koncepcję sali sportowej. A Uniwersytet w Tartu zainspirował nas do zaprojektowania biblioteki.

 

prof. Alojzy Z. Nowak, rektor UW

Ogród na dachu

W 1999 roku Biblioteka Uniwersytecka z budynku na Kampusie Głównym przeniosła się na Powiśle, na ul. Dobrą. To największy gmach uczelni, jego powierzchnia wynosi 57 tys. m². Biblioteka gromadzi największy w Polsce księgozbiór akademicki. W środku znajduje się ponad 6 mln woluminów. To miejsce dla osób nie tylko poszukujących wiedzy na dany temat, ale również tych, które chcą odpocząć na świeżym powietrzu.

Wokół budynku jest 15 tys. m² zieleni. Dodatkowe 2 tys. porośnięte różnorodną roślinnością znajduje się 16 m nad ziemią, na bibliotecznym dachu. Ogród otwarto w 2002 roku. Od tego czasu od wiosny do późnej jesieni jest ogólnodostępny. Ogród na dachu BUW dzieli się na cztery części: złotą, srebrną, karminową i zieloną. W każdej z nich rosną kolorystycznie dobrane gatunki roślin. Z mostków i tarasu widokowego można podziwiać panoramę Warszawy: Stadion Narodowy, Most Świętokrzyski, Wisłę oraz znajdujący się po sąsiedzku ogród na dachu budynku UW przy ul. Dobrej 55.

26 maja w Gmachu Audytoryjnym na kampusie UW przy Krakowskim Przedmieściu odbędzie się „Zielony Dzień na Uniwersytecie Warszawskim 2026”.

Wydarzenie skierowane jest do całej społeczności akademickiej oraz mieszkańców Warszawy. Ma ono na celu popularyzację działań na rzecz ochrony środowiska, prezentację innowacyjnych rozwiązań proekologicznych oraz budowanie świadomości ekologicznej w otoczeniu społecznym.

Inicjatywa odbywa się po raz czwarty. Jest częścią programu „Inteligentny Zielony Uniwersytet”, odpowiadającego na wyzwania związane z kryzysem klimatyczno-ekologicznym. Założeniem programu jest m.in. uczynienie przestrzeni i infrastruktury uczelni bardziej dostępną i przyjazną dla społeczności akademickiej (w tym dla osób z niepełnosprawnościami) oraz bardziej proekologiczną. Ważnym aspektem programu jest także promowanie działań związanych z ochroną klimatu.

Zielony Dzień na UW potrwa od godz. 10.00 do 15.30. W programie przewidziano m.in. prelekcje, warsztaty, strefę wyprzedaży garażowej oraz strefę partnerów, w której swoje inicjatywy zaprezentują jednostki UW i partnerzy wydarzenia.

Spotkanie będzie okazją do rozmów o ekologicznych inicjatywach, wymiany doświadczeń i inspiracji związanych z działaniami na rzecz zrównoważonego rozwoju UW. Uczestnicy będą mieli możliwość wziąć udział w różnorodnych aktywnościach, m.in. w wyprzedaży garażowej, warsztatach z tworzenia lasów w słoikach oraz warsztatach tworzenia ekologicznej chemii domowej.

Transmisja wydarzenia dostępna będzie na kanale UW na YouTube.

Szczegółowe informacje na temat Zielonego Dnia na Uniwersytecie Warszawskim znajdują się na stronie wydarzenia na Facebooku: https://fb.me/e/4kNzP3h7P.

Wszystkie dotychczas odnotowane i udokumentowane wykroczenia oraz przestępstwa, których dopuścili się protestujący członkowie OZZ Inicjatywa Pracownicza w trakcie protestu lub w związku z protestem przeciwko kolejnemu punktowi gastronomicznemu na uczelni, zostały zgłoszone Policji. Przekazano również zabezpieczone materiały z monitoringu wizyjnego, które mogą pomóc w ustaleniu tożsamości poszczególnych osób oraz ich roli w konkretnych aktach łamania prawa. Władze UW zapowiadają, że wszystkie podobne incydenty będą konsekwentnie zgłaszane organom ścigania.

Szczególny niepokój budzą informacje dotyczące uszczerbku na zdrowiu pracowników punktu gastronomicznego znajdującego się na terenie Biblioteki Uniwersyteckiej, w tym konieczność hospitalizacji jednej z osób poszkodowanych w wyniku działań protestujących.

Szkody powstałe na skutek aktów chuligaństwa są obecnie szacowane. Zostały one również zgłoszone ubezpieczycielowi, który po ustaleniu sprawców będzie mógł dochodzić od nich roszczeń regresowych.

Działania obejmujące zastraszanie innych osób, bezpodstawny hejt – także w internecie – zakłócanie funkcjonowania lokalu, wtargnięcie na jego teren i jego okupację, a także akty wandalizmu, w tym niszczenie mienia uniwersyteckiego i miejskiego, zwłaszcza zabytków objętych ochroną konserwatorską, są nieakceptowalne i stanowią naruszenie obowiązujących norm prawnych oraz zasad współżycia społecznego. Każdy przejaw takiego postępowania spotka się ze zdecydowaną reakcją władz uczelni.

Trudno nie dostrzegać związków pomiędzy opisanymi działaniami OZZ Inicjatywa Pracownicza a aktywnością osób reprezentujących określone środowiska polityczne. Instrumentalne wykorzystywanie Uniwersytetu do promowania postulatów stanowiących element bieżącej działalności politycznej należy uznać za szczególnie naganne. Uniwersytet Warszawski zawsze pozostawał z dala od działań realizowanych przez partie polityczne i – dla dobra całego środowiska akademickiego – tak powinno pozostać również w przyszłości.

Podczas spotkania, które odbyło się 15 maja w Sali Złotej Pałacu Kazimierzowskiego, rektor UW prof. Alojzy Nowak oraz dyrektor Tigray Tourism and Culture Bureau dr Astbha Gebreegziabher, podpisali Memorandum of Understanding pomiędzy obiema instytucjami.

W spotkaniu wzięli także udział m.in. prof. Agata Bareja-Starzyńska, dziekan Wydziału Kultur Azji i Afryki, badacze z WKAiA UW prof. Kamil Kuraszkiewicz i dr Zuzanna Augustyniak oraz przedstawiciele Tigray Tourism and Culture Bureau.

Tigray Tourism and Culture Bureau to instytucja rządowa odpowiedzialna za ochronę i promocję dziedzictwa kulturowego regionu Tigraj w północnej Etiopii oraz rozwój zrównoważonej turystyki.

Współpraca została zainicjowana w związku z prowadzonymi w Tigraju przez dr Zuzannę Augustyniak (Katedra Języków i Kultur Afryki) oraz prof. Kamila Kuraszkiewicza (Zakład Egiptologii) badaniami nad początkami islamu w Afryce (Projekt NeGaSh).

Konferencja poświęcona etiopskiej kulturze

Spotkanie było częścią szerszej wizyty na UW obejmującego konferencję „Seventy-Five Years of Ethiopian Studies: Voices Beyond Language, Cultures Beyond Borders”, zorganizowanej przez Katedrę Języków i Kultur Afryki WKAiA, która odbyła się w dniach 13-15 maja. Konferencję otworzył prof. Adam Niewiadomski, prorektor UW ds. doktoranckich i prawnych.

W wydarzeniu wzięli udział badacze z Etiopii, Niemiec, Francji, Włoch, Wielkiej Brytanii, Nigerii, RPA, Tanzanii i USA. W trakcie wydarzenia goście mieli okazje zapoznać się z tradycyjną etiopską ceremonią parzenia kawy, stanowiącą ważny element kultury Etopii. Konferencji towarzyszyła wystawa zdjęć Stefana Strelcyna i Wiesławy Bolimowskiej, prezentująca dorobek polskich badaczy związanych z etiopistyką.

Noc Muzeów odbywa się co roku. Jest okazją do obejrzenia zbiorów i przestrzeni warszawskich instytucji kultury, często takich, które zwykle są niedostępne. W tym roku na Uniwersytecie Warszawskim można było zwiedzać wnętrza zabytkowych budynków, wziąć udział w spacerach, wystawach, koncertach, spektaklach, pokazach, a także wykładach i grach terenowych.

Uczestnicy mogli również wziąć udział w wydarzeniach przygotowanych przez Chór Akademicki UW, Teatr Hybrydy UW oraz Teatr Tańca UW „Warszawianka”. Na Kampusie Głównym o oprawę muzyczną zadbało Akademickie Radio Kampus.

Józef Rotblat urodził się w 1908 roku w Warszawie, w ubogiej żydowskiej rodzinie. Dzięki dużej determinacji udało mu się zdobyć wykształcenie – kształcił się m.in. w Wolnej Wszechnicy Polskiej. W 1938 roku obronił doktorat na UW i wyjechał na stypendium do Liverpoolu. Na tamtejszym uniwersytecie pracował w zespole Jamesa Chadwicka, zajmował się m.in. konstrukcją cyklotronu. Pod koniec 1943 roku kierowana przez prof. Chadwicka delegacja brytyjskich uczonych, w tym Józef Rotblat, wyjechała do USA, by wziąć udział w amerykańskim programie budowy bomby atomowej pod kryptonimem „Manhattan”. Wycofał się z programu z pobudek etycznych, gdy stało się jasne, że nazistowskie Niemcy nie będą w stanie uprzedzić aliantów i skonstruować własnej bomby jądrowej.

W kolejnych latach zaangażował się w działalność na rzecz rozbrojenia. Był jednym z twórców konferencji Pugwash i działaczem na rzecz pokoju na świecie. W 1995 roku odebrał Pokojową Nagrodę Nobla.

Szczególny niepokój budzą informacje dotyczące uszczerbków na zdrowiu pracowników BUWBAR-u, w tym konieczności hospitalizacji jednej z osób poszkodowanych w wyniku działań protestujących. Tego rodzaju sytuacje pozostają w sprzeczności z wartościami, na których opiera się wspólnota akademicka.

Uniwersytet Warszawski pozostaje miejscem otwartym na debatę oraz dialog z różnymi środowiskami. Władze uczelni prowadzą stały dialog z demokratycznie wyłonionymi przedstawicielami studentów i doktorantów, w szczególności z samorządami studenckimi i doktoranckimi. Jednocześnie uczelnia wyraża sprzeciw wobec prób instrumentalnego wykorzystywania przestrzeni uniwersyteckiej do bieżących działań politycznych oraz działań prowadzących do podziałów w społeczności akademickiej.

Nie ma również zgody na akty wandalizmu, niszczenie mienia, zastraszanie pracowników ani mowę nienawiści. Wszystkie przypadki naruszenia prawa są dokumentowane i wraz z materiałem z monitoringu będą przekazywane odpowiednim służbom, tak by osoby łamiące prawo poniosły tego surowe konsekwencje.

30 kwietnia w ogólnodostępnym budynku Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie uruchomiona została nowa przestrzeń gastronomiczno-kulturalna – BUWBAR. Projekt powstał z myślą o społeczności akademickiej Uniwersytetu Warszawskiego, użytkownikach biblioteki oraz gościach odwiedzających kampus.

BUWBAR nie jest wyłącznie punktem gastronomicznym. To także miejsce spotkań, integracji, wydarzeń kulturalnych, koncertów i prezentacji twórczości studentów oraz doktorantów. Otwarcie przestrzeni poprzedziły konsultacje ze społecznością studencką i doktorancką UW, a zasady funkcjonowania lokalu zostały wypracowane z uwzględnieniem zgłaszanych oczekiwań i potrzeb.

Istotnym elementem działalności BUWBAR-u jest oferta skierowana do studentów i doktorantów. Zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami pełnowartościowy posiłek obiadowy dostępny jest w cenie 18–20 zł, a zupa w cenie 5–6 zł. Lokal oferuje również dodatkowe promocje i preferencyjne warunki dla społeczności akademickiej.

BUWBAR stanowi uzupełnienie istniejącej infrastruktury gastronomicznej kampusu uniwersyteckiego, na którego terenie funkcjonuje ponad 20 punktów oferujących posiłki. W odległości około 300 metrów od BUWBAR-u działa również uniwersytecka stołówka, od lat dofinansowywana przez uczelnię i zapewniająca studentom posiłki w niskich cenach. Uniwersytet Warszawski pozostaje jedną z nielicznych uczelni w Polsce prowadzących własną stołówkę studencką.

Z okazji 50-lecia Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych UW w Europejskim Centrum Edukacji Geologicznej w Chęcinach odbyła się konferencja pt. „Bezpieczeństwo w nauce, dydaktyce i administracji”. Wydarzenie miało charakter praktyczny i było poświęcone budowaniu świadomości oraz wzmacnianiu kultury bezpieczeństwa w środowisku akademickim. Uczestnicy brali udział w szkoleniach dotyczących reagowania w sytuacjach kryzysowych, komunikacji pod presją czasu oraz cyberzagrożeń, takich jak phishing, dezinformacja czy ochrona danych.

W programie znalazły się również ćwiczenia symulacyjne przygotowane przez ekspertów zewnętrznych, umożliwiające uczestnikom analizę procedur działania i współpracy w warunkach zagrożenia.

– Bezpieczeństwo społeczności akademickiej wymaga dziś nie tylko odpowiednich procedur, ale także budowania świadomości i gotowości do reagowania na zagrożenia, tj. atak  terrorystyczny, cyberataki, dezinformację czy sytuacje kryzysowe – podkreślił prof. Maciej Raś, prorektor UW ds. studenckich i jakości kształcenia, który brał udział w zorganizowanym przez WNPiSM wydarzeniu.

O systemowych rozwiązaniach wdrażanych na poziomie całego Uniwersytetu Warszawskiego mówił także dyrektor Biura ds. Bezpieczeństwa UW Sławomir Obliński, podkreślając, jak dynamicznie zmienia się dziś podejście do bezpieczeństwa na uczelniach.

Konferencja była także okazją do podsumowania działań prowadzonych przez Wydziałowy zespół ds. bezpieczeństwa, powołany z inicjatywy dziekan WNPiSM UW prof. Katarzyny Kołodziejczyk. Działania zespołu obejmują m.in. rozwój rozwiązań organizacyjnych i infrastrukturalnych zwiększających poziom bezpieczeństwa społeczności wydziału. – Chcemy rozwijać kulturę bezpieczeństwa opartą na odpowiedzialności, współpracy i praktycznym przygotowaniu do działania w sytuacjach kryzysowych – zaznaczyła prof. Katarzyna Kołodziejczyk.

Organizatorzy zapowiadają kontynuację działań związanych z edukacją i doskonaleniem procedur bezpieczeństwa na Wydziale.

 Fundacja na rzecz Nauki Polskiej po raz 34. ogłosiła listę stu najzdolniejszych młodych polskich naukowców. Laureaci programu START otrzymają stypendium w wysokości 30 tys. zł.

Do tegorocznego konkursu zgłoszono 807 wniosków. Laureaci zostali wybrani w drodze wieloetapowego konkursu, w którym oceniano jakość ich dotychczasowego dorobku naukowego. Na czele rankingu instytucji, z których pochodzi największa liczba beneficjentów,  ponownie jest Uniwersytet Warszawski (20), a za nim Uniwersytet Jagielloński (13) oraz instytuty Polskiej Akademii Nauk (13).

FNP przyznaje również wyróżnienia osobom, których osiągnięcia badawcze zostały ocenione przez recenzentów konkursu jako wybitne. Stypendia tych osób zostaną podwyższone do kwoty 38 tys. zł. W tym roku wyróżnienie otrzymała m.in. Agnieszka Kasperska, doktorantka Międzydziedzinowej Szkoły Doktorskiej UW i pracowniczka Wydziału Nauk Ekonomicznych UW.

Stypendia START zostaną uroczyście wręczone 13 czerwca na Zamku Królewskim na Wawelu. Pełna lista stypendystów znajduje się na stronie internetowej Fundacji.

– To wielki dzień dla UW. Bardzo się cieszymy, że możemy dziś podziękować Panu Profesorowi za jego wybitny dorobek, uznawany w skali międzynarodowej, za jego szlachetność i znaczący wpływ na rozwój Uniwersytetu. Jest dla mnie honorem powiedzieć że Senat UW na wniosek Wydziału Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych przyznał prof. Adamowi Danielowi Rotfeldowi to najwyższe uniwersyteckie wyróżnienie jednogłośnie. Pan Profesor jest naukowcem, którego każdy uniwersytet w każdym miejscu na świecie chciałby mieć u siebie – powiedział prof. Alojzy Z. Nowak, rektor Uniwersytetu Warszawskiego

25 lutego 2026 roku Senat UW podjął uchwałę w sprawie nadania prof. Adamowi Danielowi Rotfeldowi tytułu doktora honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego. Uroczystość nadania tytułu odbyła się 14 maja w Sali Senatu na Kampusie Głównym. W wydarzeniu wzięli udział m.in. Radosław Sikorski, wiceprezes Rady Ministrów i minister spraw zagranicznych, prof. Andrzej Szeptycki, podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, recenzenci dorobku prof. Adama D. Rotfelda – prof. Marek Belka, prof. Andrzej Mania i prof. Hanna Suchocka – a także Michael Schudrich, naczelny rabin Polski.

Prof. Alojzy Z. Nowak, rektor UW, wręczył również prof. Adamowi D. Rotfeldowi Medal Uniwersytetu Warszawskiego.

W służbie pokoju

Prof. Adam Daniel Rotfeld jest ekspertem w zakresie współczesnego prawa międzynarodowego. Poza wkładem w rozwój badań nad stosunkami międzynarodowymi oraz pokojem przez lata był zaangażowany w służbę publiczną zarówno na szczeblu krajowym, jak i światowym. Był m.in. dyrektorem Sztokholmskiego Międzynarodowego Instytutu Badań nad Pokojem i członkiem Rady Konsultacyjnej Sekretarza Generalnego ONZ ds. Rozbrojenia. Współprzewodniczył Polsko-Rosyjskiej Grupie do Spraw Trudnych. Brał też udział w pracach Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie. Zasiadał w Radzie Bezpieczeństwa Narodowego. W 2005 roku był ministrem spraw zagranicznych. Jest autorem ponad 20 monografii, redaktorem naukowym i współautorem około 50 prac zbiorowych i 400 studiów oraz esejów w periodykach ogólnopolskich i światowych. Wykładał na uczelniach w Austrii, Japonii, Chinach Rosji, Niemczech, Norwegii, Szwajcarii, Szwecji, Finlandii, Nowej Zelandii, Australii, Ukrainie i Stanach Zjednoczonych. Pracuje na Wydziale „Artes Liberales” UW, pod którego auspicjami zainicjował konwersatoria pt. Spotkania na Dobrej. W ostatnich latach zajmuje się głównie problemami kształtowania się nowego porządku międzynarodowego.

Podczas uroczystości nadania tytułu doktora honoris causa laudację wygłosił promotor prof. Roman Kuźniar z Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych UW.

– Znajomość z prof. Rotfeldem jest doświadczeniem człowieczeństwa w najlepszym jego wydaniu. Doceniam honor i przywilej, którym obdarzył mnie mój macierzysty uniwersytet, powierzając mi rolę promotora prof. Adama Daniela Rotfelda, za co Senatowi UW bardzo dziękuję – powiedział prof. Kuźniar w trakcie swojego przemówienia.

– Mamy do czynienia z postacią wyjątkową, uczonym, który nie tylko analizował rzeczywistość międzynarodową, ale także miał realny wpływ na jej kształt. Jego wiedza i doświadczenie znajdowały bezpośrednie zastosowanie w praktyce stosunków międzynarodowych. Jako wiceminister spraw zagranicznych, a następnie minister spraw zagranicznych Rzeczpospolitej Polskiej Pan Profesor wniósł do polskiej dyplomacji kulturę dialogu, strategiczne myślenie oraz przekonanie, że polityka zagraniczna wymaga nie tylko skuteczności, ale również odpowiedzialności – dodała prof. Katarzyna Kołodziejczyk, dziekan Wydziału Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych.

Polska niezbędna dla Europy

Prof. Rotfeld wygłosił podczas uroczystości wykład, w którym odniósł się do bieżących spraw międzynarodowych. Zdaniem profesora mamy do czynienia ze schyłkiem układu sił ukształtowanego po II wojnie światowej. Badacz poruszył także kwestie związane z tradycją dyplomacji i przywództwa światowego oraz  roli Polski na mapie Europy i świata.

 – Dla państw należących do europejskich wspólnot – Unii Europejskiej, Rady Europy, OBWE, a w szczególności Paktu Północnoatlantyckiego (NATO) – sprawą priorytetową staje się wypracowanie wspólnej strategii, w której wartości będą zajmować równie ważne miejsce, jak siła, czyli potencjały i interesy narodowe. Zagrożone są bowiem nie tylko dobra materialne, ale takie egzystencjalne fundamenty, jak wartości duchowe, do których należy poczucie tożsamości, kultura i styl życia (…). Poszukiwanie nowych rozwiązań powinno być adekwatne do ryzyka i zagrożeń. Polską racją stanu jest to, by przekonać na nowo Polaków, że nasz interes narodowy wymaga w obliczu nowych zagrożeń przezwyciężenia wewnętrznej partyjnej polaryzacji. Wymaga takiego wzmocnienia bezpieczeństwa gospodarczego i militarnego, by Polska stała się państwem niezbędnym dla Europy i całej społeczności międzynarodowej.

12 maja w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie gościli minister spraw zagranicznych Ukrainy Andrij Sybiha wraz z delegacją oraz ambasador Ukrainy w Rzeczypospolitej Polskiej Wasyl Bodnar.

W spotkaniu wzięli udział m.in. prof. Alojzy Z. Nowak, rektor UW, oraz dr Krzysztof Nierzwicki, dyrektor BUW.

Podczas wizyty goście obejrzeli kolekcję zbiorów historycznych. Spotkanie było okazją do prezentacji obiektów szczególnie ważnych dla wspólnego dziedzictwa kulturowego Polski i Ukrainy oraz historii piśmiennictwa i sztuki książki.

Przedstawiciele BUW zaprezentowali m.in. obiekty pochodzące z królewskiego Gabinetu Rycin, zakupione od spadkobierców króla Stanisława Augusta dla nowo powstałego w 1816 roku Uniwersytetu, a także cenne przykłady XVIII-wiecznych druków istotnych dla rozwoju piśmiennictwa ukraińskiego, przygotowane przez Gabinet Starych Druków.

W Gabinecie Zbiorów XIX Wieku przedstawiono natomiast bogato zdobione ewangeliarze oraz inne zabytki kultury książki, ukazujące wysoki poziom dawnego rzemiosła introligatorskiego i typograficznego.

Goście mieli okazję zapoznać się także ze zbiorami Gabinetu Rycin, m.in. z artystycznym woluminem zawierającym rysunki i akwarele Johanna Heinricha Müntza, powstałe podczas jego podróży przez ziemie Rzeczypospolitej w latach 1780–1784. Unikatowy zbiór dokumentuje pejzaże, architekturę i codzienne życie epoki, stanowiąc niezwykle cenne świadectwo historii i kultury dawnej Europy Środkowo-Wschodniej.

Spotkanie w BUW było częścią wizyty delegacji z Ukrainy na Uniwersytecie Warszawskim.

Bartosz Adamski jest studentem II roku dziennikarstwa na Wydziale Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii Uniwersytetu Warszawskiego. Udziela się w Samorządzie Studentów UW, w ramach telewizji studenckiej Uniwerek.TV. Był prowadzącym Juwenaliów UW w 2025 i 2026 roku.

Od października 2025 roku Bartosz Adamski pełni funkcję zastępcy redaktor naczelnej uczelnianej telewizji Uniwerek.TV.

Oswoić przemijanie

Powieść Érica-Emmanuela Schmitta Oskar i pani Róża to jedna z najbardziej poruszających współczesnych historii o dojrzewaniu, chorobie i oswajaniu przemijania.

– To książka, która z jednej strony jest bardzo smutna, ale z drugiej daje dużo ciepła i nadziei. Pokazuje, że życie nawet w najtrudniejszej sytuacji może być pełne ważnych emocji, relacji i pięknych doświadczeń – mówi Bartosz Adamski.

Oskar i pani Róża to historia dziesięcioletniego chłopca chorego na białaczkę. Oskar przebywa w szpitalu i stopniowo zaczyna rozumieć, że leczenie nie przynosi efektów. Czuje się samotny i zagubiony, ponieważ dorośli wokół niego unikają szczerych rozmów o chorobie i śmierci.

Przełomem okazuje się znajomość z panią Różą – wolontariuszką odwiedzającą dzieci w szpitalu. Kobieta proponuje Oskarowi niezwykłą grę: każdy kolejny dzień ma oznaczać dziesięć lat życia. Dzięki temu chłopiec w ciągu kilkunastu dni symbolicznie przeżywa całe życie – od dzieciństwa, przez młodość i dorosłość, aż po starość.

– To bardzo prosty, ale jednocześnie niezwykle mądry pomysł. Dzięki tej grze Oskar zaczyna inaczej patrzeć na swoje życie i bardziej docenia każdą chwilę – podkreśla Bartosz Adamski.

Listy do Boga

Pani Róża zachęca chłopca także do pisania listów do Boga. W listach Oskar opisuje swoje emocje, codzienne wydarzenia, relacje z rodzicami i innymi dziećmi ze szpitala. Pisze o strachu, złości, ale też o radości, zakochaniu i poczuciu humoru. To właśnie dzięki tym listom zaczyna oswajać własne emocje i mówić otwarcie o tym, czego wcześniej nie potrafił wyrazić.

Powieść Érica-Emmanuela Schmitta porusza trudne tematy choroby, cierpienia i przemijania, ale jednocześnie jest opowieścią o przyjaźni, empatii i potrzebie obecności drugiego człowieka. Autor pokazuje świat z perspektywy dziecka, dzięki czemu historia staje się bardzo autentyczna i emocjonalna.

– Ta relacja bardzo mnie porusza. Pani Róża nie próbuje okłamywać Oskara ani pocieszać na siłę, tylko naprawdę go słucha i traktuje poważnie. Myślę, że właśnie dlatego ta historia jest tak prawdziwa – mówi Bartosz Adamski.

Książka pokazuje również, jak ważna jest szczerość w relacjach z bliskimi. Rodzice Oskara nie potrafią rozmawiać z synem o jego stanie zdrowia, ponieważ sami nie radzą sobie z lękiem i cierpieniem. Dopiero dzięki pani Róży chłopiec odzyskuje poczucie spokoju i bezpieczeństwa.

– Oskar i pani Róża przypomina, że czasami najważniejsze są zwykłe gesty: rozmowa, obecność, wspólnie spędzony czas. To książka, która uczy wrażliwości i zostaje z czytelnikiem na długo – mówi Bartosz Adamski i dodaje: – Nie bójmy się żyć. Celebrujmy każdą chwilę jakby miała być tą ostatnią. Życzę wszystkim, żebyśmy mogli wielokrotnie przy wielu momentach w naszym życiu rzec, parafrazując Goethego: Chwilo trwaj, jesteś piękna!

Éric-Emmanuel Schmitt urodził się 28 marca 1960 roku we Francji. Jest pisarzem, dramaturgiem i filozofem, autorem wielu bestsellerowych powieści oraz sztuk teatralnych. Oskar i pani Róża, wydany w 2002 roku, należy do „Cyklu Niewidzialnego” – serii książek poświęconych duchowości i najważniejszym pytaniom dotyczącym ludzkiego życia.

Książka Érica-Emmanuela Schmitta Oskar i pani Róża znajduje się w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie w dziale Język. Literatura P-Q.