„mUWi się. Podkasty Uniwersytetu Warszawskiego” to seria rozmów poświęconych życiu akademickiemu – nauce, dydaktyce, inwestycjom oraz sprawom ważnym dla uczelni. Gościnią Mateusza Szymkowiaka była prof. Aneta Gawkowska – socjolożka, profesor Uniwersytetu Warszawskiego i dziekan Wydziału Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji UW. W swoich badaniach zajmuje się m.in. teoriami socjologicznymi, filozofią społeczno-polityczną, problematyką wspólnotowości i indywidualizmu, a także pojednania oraz nowego feminizmu.

W pierwszym odcinku prof. Aneta Gawkowska opowiada o historii i specyfice Wydziału Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji, który powstał w 1990 roku. Tworzą go Instytut Stosowanych Nauk Społecznych oraz Instytut Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji. Jak podkreśla dziekan, tym, co szczególnie wyróżnia Wydział, jest różnorodność dyscyplin i interdyscyplinarny charakter badań oraz dydaktyki. Prof. Gawkowska przedstawia również ofertę dydaktyczną Wydziału, obejmującą m.in. socjologię stosowaną i antropologię społeczną, kryminologię, resocjalizację i penitencjarystykę oraz social design – profilaktykę i projektowanie usług społecznych.

W drugim odcinku rozmowa koncentruje się na działalności badawczej. Prof. Gawkowska przedstawia przykłady projektów prowadzonych przez pracowników Wydziału m.in. różnych nurtów feminizmu i równości płci, dostępności i zrównoważonego mieszkalnictwa, kryminologii, migracji czy zrównoważonej architektury. Wydział realizuje także międzynarodowe projekty finansowane w ramach programu Horyzont Europa. Dziekan mówi także o planach Wydziału.

Wszystko wskazuje na to, że odsłaniana przez archeologów monumentalna budowla była bogatą rezydencją. Jej powierzchnia przekracza już 3000 m². W tym sezonie odkryto kolejne baseny należące do zespołu łaźni, fragmenty tynków ozdobionych malowidłami oraz misternie wykonaną posadzkę z różnobarwnych cegiełek.

Naukowcy po raz pierwszy odsłonili też pozostałości późnoantycznej zabudowy związanej z obecnością Awarów. To niezwykle ważne odkrycie, które dostarcza nowych argumentów w dyskusji nad migracją tego ludu na południe od Dunaju.

Mitra, Priap i cesarz

Tegoroczny sezon zaowocował również odkryciem wyjątkowych zabytków. Wśród odkryć były m.in. głowa boga Mitry oraz fragment marmurowej głowy stanowiącej część oficjalnego portretu cesarskiego. Archeolodzy znaleźli także niezwykłe zwieńczenie budowli w kształcie szyszki piniowej – element rzadko spotykany nad Dolnym Dunajem.

Prawdziwą rzadkością jest jednak niewielka figurka z brązu przedstawiająca boga Priapa. Z obszaru Dolnego Dunaju znanych jest dotychczas zaledwie pięć podobnych zabytków.

– Do kolekcji wyjątkowych znalezisk dołączyły również fragment złotej oprawy pierścienia oraz dwa inskrybowane ołtarze. Jeden z nich zachował się w niemal nienaruszonym stanie, wraz z pełną inskrypcją.

Każdy z tych zabytków stanowi kolejny element układanki, pozwalającej lepiej poznać życie mieszkańców Novae oraz historię tego niezwykle ważnego rzymskiego ośrodka nad Dunajem – mówi prof. Piotr Dyczek, dyrektor Ośrodka Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej UW.

Novae przed kamerami

Tegoroczne wykopaliska przyciągnęły również uwagę zagranicznych filmowców. Novae odwiedziła francuska ekipa realizująca film poświęcony powstaniu i upadkowi Cesarstwa Rzymskiego.
 

Szczególne zainteresowanie wzbudziły dwie odkryte przez badaczy budowle: szpital wojskowy oraz monumentalna rezydencja.

Archeologia to nie tylko wykopaliska

Podczas tegorocznej kampanii kontynuowano również badania dawnego środowiska i klimatu, prowadzone w ramach kolejnego etapu programu Unii Europejskiej.

Niski poziom wody w Dunaju stworzył natomiast wyjątkową okazję do przeprowadzenia prospekcji. Archeolodzy dokumentowali odsłonięte obecnie antyczne elementy architektoniczne, fragmenty naczyń oraz dachówki.

Zebrane dane mogą pomóc w rozwiązaniu jednej z ważnych zagadek dotyczących Novae, czyli ustaleniu lokalizacji antycznego portu.

– Tegoroczny sezon po raz kolejny pokazał, jak wiele tajemnic wciąż kryje Novae. Każdy następny metr wykopu przynosi nowe informacje o mieszkańcach, architekturze i historii tego niezwykłego miasta nad Dunajem – dodaje prof. Dyczek.

Naukowy Think Tank PAP to stała platforma współpracy środowiska naukowego i mediów. Jego działalność będzie koncentrować się zarówno na wyzwaniach stojących przed nauką i szkolnictwem wyższym, jak i zagadnieniach istotnych dla państwa i społeczeństwa. Wśród głównych obszarów znajdą się sztuczna inteligencja i nowe technologie, bezpieczeństwo informacyjne, dezinformacja, zdrowie, gospodarka oraz przemiany społeczne.

15 września w siedzibie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego podpisano umowę inaugurującą działalność Naukowego Think Tanku PAP. W imieniu rektora UW prof. Alojzego Z. Nowaka dokument podpisał kanclerz Robert Grey.

– Jednym z najważniejszych wyzwań stojących przed Naukowym Think Tankiem PAP jest budowanie odporności informacyjnej społeczeństwa w epoce digitalizacji i sztucznej inteligencji. Nigdy wcześniej dostęp do wiedzy nie był tak łatwy, ale jednocześnie coraz trudniej odróżnić wiedzę od opinii, informację rzetelną od fałszywej, a treść stworzoną przez człowieka od tej wygenerowanej przez technologię. I właśnie tutaj spotykają się dwie szczególne odpowiedzialności: nauki, która wiedzę tworzy i weryfikuje, oraz mediów, które nadają jej społeczny zasięg. Wierzę, że efektem współpracy uczelni z Polską Agencją Prasową będą nie tylko diagnozy i debaty, ale również konkretne rozwiązania służące jakości informacji i budowaniu zaufania do wiedzy naukowej. Bo być może jednym z najważniejszych wyzwań najbliższych lat nie będzie już dostęp do informacji, ale umiejętność rozpoznania, której informacji możemy zaufać – podkreślił Robert Grey, kanclerz UW.

Uniwersytet Warszawski podczas wydarzenia reprezentowała również rzeczniczka prasowa UW dr Anna Modzelewska.

Nauka w debacie publicznej

Jednym z głównych założeń projektu jest wyjście z wiedzą naukową poza tradycyjny obieg ekspercki. Wyniki badań i analiz mają stanowić podstawę raportów, ale także materiałów informacyjnych, rozmów z naukowcami, debat, podkastów, materiałów wideo, infografik i treści przeznaczonych do mediów społecznościowych.

Wokół konkretnych zagadnień będą powstawały interdyscyplinarne zespoły wykorzystujące specjalizacje poszczególnych uczelni i ekspertów. Efektem ich prac mają być raporty i analizy, rekomendacje, komentarze eksperckie, debaty oraz projekty edukacyjne i popularyzatorskie.

Naukowy Think Tank PAP tworzą wraz z Polską Agencją Prasową: Uniwersytet Warszawski, Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Łódzki, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, Uniwersytet Wrocławski, Polska Akademia Nauk oraz Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich.

Partnerem instytucjonalnym projektu jest Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

W konkursie architektoniczno-urbanistycznym „Lider Dostępności” nagradzane są obiekty i przestrzenie publiczne najlepiej dostosowane do potrzeb wszystkich użytkowników, w tym osób z niepełnosprawnościami.

W XI edycji konkursu, w kategorii „Duży obiekt użyteczności publicznej” wygrał budynek Wydziału Psychologii UW.

Gala wręczenia nagród odbyła się 15 września w Pałacu Prezydenckim. W imieniu Uniwersytetu Warszawskiego nagrodę odebrał Robert Grey, kanclerz UW. W uroczystości uczestniczyła także dr Anna Modzelewska, rzeczniczka prasowa UW.

–  Bardzo dziękuję za to wyróżnienie. Przyjmuję je z ogromną satysfakcją w imieniu całej społeczności Uniwersytetu Warszawskiego. Dostępność nie może być jedynie dodatkiem do architektury, rozwiązaniem, które pojawia się przypadkowo. Musi być ona elementem procesu dobrego projektowania od samego początku. Wydział Psychologii UW jest bardzo dobrym przykładem takiej właśnie myśli – mówi Robert Grey, kanclerz UW.

Gmach Wydziału Psychologii UW, mieszczący się przy ul. Banacha, ma sześć kondygnacji naziemnych i dwie podziemne, a jego powierzchnia wynosi prawie 26,6 tys. m.². W budynku są m.in.: aula na ponad 380 osób, sale seminaryjne, wykładowe i komputerowe, pomieszczenia do pracy grupowej oraz laboratoria badawcze. Na dachu znajduje się ogród, dostępny jest też taras widokowy.

Oficjalne otwarcie budynku Uniwersytetu Warszawskiego na kampusie uczelni na Ochocie odbyło się 23 września 2025 roku. Korzysta z niego około 2 tys. osób – przede wszystkim studentów, doktorantów i pracowników Wydziału Psychologii UW. Nowoczesne przestrzenie umożliwiają rozwój dydaktyki i badań m.in. z dziedziny psychologii, kognitywistyki i psychofizjologii.

– Chcieliśmy stworzyć nowoczesny budynek, który będzie służył nie tylko badaniom i dydaktyce na najwyższym poziomie, ale będzie też dobrą przestrzenią dla ludzi – otwartą, przyjazną i dostępną dla każdego. UW bardzo się zmienia. Budujemy, modernizujemy, odnawiamy nasze kampusy. To wyróżnienie traktuję nie tylko jako dobrą ocenę tych prac, ale również jako zobowiązanie. Chciałbym podkreślić, że dostępność jest już dziś naszym standardem i będziemy go konsekwentnie podnosić w kolejnych inwestycjach UW – dodaje kanclerz UW.

Budynek dostępny dla wszystkich

Kapituła konkursu przyznając nagrodę główną w kategorii „Duży obiekt użyteczności publicznej” doceniła walory budynku Wydziału Psychologii UW, który jest przykładem nowoczesnej i inkluzyjnej przestrzeni akademickiej. W uzasadnieniu podkreślono połączenie wysokiego standardu dostępności z jakością rozwiązań architektonicznych.

Budynek jest dostępny dla wszystkich użytkowników. Zastosowano w nim rozwiązania dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnością ruchową, wzrokową i słuchową. Poruszanie się po obiekcie ułatwiają szerokie korytarze i bezprogowe przejścia. W budynku znajdują się cztery windy z zaprogramowaną informacją głosową. Klatki schodowe wyposażone są m.in. w obustronne poręcze i pasy kontrastowe.

Wszystkie pomieszczenia w budynku zawierają rozwiązania z zakresu dostępności architektonicznej. W głównej auli zapewniono m.in. mównicę z regulacją wysokości oraz pętlę indukcyjną wspomagającą słyszenie. Pętle indukcyjne znajdują się także w dwóch mniejszych salach wykładowych. Orientację przestrzenną ułatwia spójny system identyfikacji wizualnej. Wszystkie pomieszczenia są oznaczone tabliczkami przydrzwiowymi z informacją wizualną oraz oznaczeniem brajlowskim.

Inwestycja jest częścią Programu Wieloletniego „Uniwersytet Warszawski 2016–2027”.

Konkurs „Lider Dostępności”

Konkurs „Lider Dostępności” organizowany jest przez Stowarzyszenie Przyjaciół Integracji i Towarzystwo Urbanistów Polskich od 2016 roku. Od pierwszej edycji odbywa się pod Patronatem Honorowym Prezydenta RP.

Wyboru zwycięskich inwestycji dokonała kapituła złożona z urbanistów, architektów i specjalistów z zakresu dostępności architektonicznej i projektowania uniwersalnego oraz ekspertów zgłoszonych przez Kancelarię Prezydenta RP. Do finału zakwalifikowano 29 obiektów i przestrzeni. Zapis transmisji gali można obejrzeć na stronie Kancelarii Prezydenta RP.

W tegorocznym Global Ranking of Academic Subjects sklasyfikowano siedem dyscyplin naukowych prowadzonych na Uniwersytecie Warszawskim. W zależności od dyscypliny ranking obejmuje od 100 do 500 najlepszych uczelni na świecie.

Dyscypliny prowadzone na UW uwzględnione w rankingu:

• fizyka (101–150) – awans w porównaniu z 2025 rokiem, kiedy ta dyscyplina była klasyfikowana na miejscach 151–200;
• socjologia (151–200) – awans w porównaniu z 2025 rokiem (201–300);
• nauki o Ziemi (201–300);
• matematyka (201–300) – awans w porównaniu z 2025 rokiem (301–400);
• informatyka i inżynieria (301–400);
• ekonomia (401–500);
• psychologia (401–500).

Łącznie trzy dyscypliny UW – fizyka, socjologia i matematyka – poprawiły swoją pozycję w światowym zestawieniu w porównaniu z 2025 rokiem.

UW liderem w Polsce w czterech dyscyplinach

W odniesieniu do pozycji krajowej Uniwersytet Warszawski jest liderem w Polsce w czterech dyscyplinach: fizyce, socjologii, naukach o Ziemi oraz informatyce i inżynierii.

Szczególnie wyraźny awans odnotowała socjologia, która z 3. miejsca w Polsce w 2025 roku przesunęła się na 1. miejsce w 2026 roku. Fizyka poprawiła wynik z przedziału 1–2 i obecnie samodzielnie zajmuje 1. miejsce w kraju. Nauki o Ziemi oraz informatyka i inżynieria utrzymały pozycję krajowych liderów.

Ranking uwzględnia wskaźniki odnoszące się do działalności oraz oddziaływania naukowego uczelni, w tym m.in. jakość badań, publikacje, osiągnięcia naukowe i współpracę badawczą.

Więcej informacji o kryteriach oceny i metodologii rankingu znajduje się na stronie ShanghaiRanking: https://www.shanghairanking.com/rankings.

Międzynarodowy zespół badaczy z Holandii, Polski i Australii zbadał fizykochemiczne i strukturalne właściwości błony komórkowej syntetycznej komórki minimalnej JCVI-syn3A. Komórki minimalne, zawierające jedynie geny niezbędne do funkcjonowania, są modelami pozwalającymi poznawać podstawowe zasady rządzące życiem. Choć genom JCVI-syn3A został dobrze poznany, rola lipidów tworzących jej jedyną błonę komórkową oraz wymagania dotyczące ich składu pozostawały dotąd słabo scharakteryzowane.

Współautorką artykułu opublikowanego w czasopiśmie „Nature Communications” pt. The physicochemical design, structure and permeability of the JCVI-syn3A minimal cell membrane jest dr Joanna Juhaniewicz-Dębińska z Wydziału Chemii UW.

Stabilność i przepuszczalność

Badacze wykazali, że nietypowy skład błony JCVI-syn3A pozwala zachować równowagę między jej stabilnością a płynnością. Szczególną rolę odgrywa cholesterol, którego udział sięga 60%. Mimo tak dużej zawartości tego składnika błona pozostaje przepuszczalna dla wody oraz niewielkich cząsteczek, m.in. glicerolu i rybozy. Tempo ich pasywnego transportu jest wystarczające do wzrostu komórki.

Wyniki wskazują, że tak złożone funkcje mogą być realizowane przez stosunkowo prosty układ lipidowy, bez udziału wyspecjalizowanych białek transportowych. Funkcjonalna błona komórkowa nie wymaga więc jednego „idealnego” składnika, lecz odpowiedniego współdziałania lipidów o różnych, niekiedy przeciwstawnych właściwościach.

Badania pozwoliły określić zakres właściwości fizykochemicznych, który umożliwia jednoczesne zachowanie integralności błony i wymianę substancji z otoczeniem. Wyniki mogą pomóc w lepszym zrozumieniu ewolucji pierwszych komórek, a także w projektowaniu sztucznych układów komórkowych o precyzyjnie kontrolowanych właściwościach fizykochemicznych.

„mUWi się. Podkasty Uniwersytetu Warszawskiego” to seria rozmów poświęconych życiu akademickiemu – nauce, dydaktyce, inwestycjom oraz sprawom ważnym dla uczelni. Gościnią Mateusza Szymkowiaka była prof. Agata Bareja-Starzyńska, dziekan Wydziału Kultur Azji i Afryki UW. Jej zainteresowania badawcze obejmują kulturę, literaturę i buddyzm Mongolii i Tybetu. Jest autorką publikacji i przekładów poświęconych m.in. buddyzmowi mongolskiemu, mongolskim i tybetańskim źródłom oraz odrodzeniu buddyzmu w Mongolii po 1990 roku.

W pierwszym odcinku prof. Agata Bareja-Starzyńska opowiada o swojej drodze naukowej i początkach zainteresowania Mongolią. Badaczka mówi o znaczeniu znajomości języka w poznawaniu innych kultur. W rozmowie pojawiają się także wątki dotyczące buddyzmu w Mongolii i Tybecie, jego znaczenia dla tamtejszych społeczeństw oraz odrodzenia życia religijnego w Mongolii po 1990 roku.

Drugi odcinek poświęcony jest przede wszystkim Wydziałowi Kultur Azji i Afryki UW. Od października 2025 roku dawny Wydział Orientalistyczny działa pod nową nazwą – prof. Bareja-Starzyńska wyjaśnia, dlaczego zdecydowano się na tę zmianę. W rozmowie przedstawia też plany dalszego rozwoju Wydziału. Opowiada również o kształceniu studentów, współpracy międzynarodowej oraz różnorodnych projektach badawczych i przekładowych realizowanych przez pracowników Wydziału.

W trakcie festiwalu odbędzie się 410 spotkań, 11 wystaw i 635 lekcji przygotowanych przez 113 jednostek. W programie znajdują się wykłady, debaty, warsztaty, pokazy, gry edukacyjne, wycieczki naukowe, wystawy i zwiedzanie laboratoriów.

– Organizując Festiwal Nauki, staramy się co roku stworzyć atmosferę naukowego święta. Jesteśmy przekonani, że udział w tym wydarzeniu pomaga uczestnikom lepiej zrozumieć otaczający nas świat, a także pozwala dowiedzieć się, na jakie pytania nauka szuka odpowiedzi – mówi dr Zuzanna Toeplitz z Wydziału Psychologii UW, dyrektorka Festiwalu Nauki.

Debaty o wyzwaniach współczesności

Ważną częścią jubileuszowej edycji festiwalu będą debaty i wydarzenia specjalne, podczas których naukowcy i zaproszeni goście podejmą tematy związane ze współczesnymi przemianami technologicznymi i społecznymi, historią, kulturą, edukacją czy środowiskiem. Wśród zagadnień poruszanych w trakcie tegorocznych debat są m.in. wpływ sztucznej inteligencji na rynek pracy, oddziaływanie mediów społecznościowych na jednostki i społeczności, kryptowaluty, tworzywa sztuczne oraz przyszłość szkoły.

Wydarzenia na UW

Uniwersytet Warszawski przygotował w tym roku ponad 100 spotkań, wykładów i warsztatów. W Festiwal Nauki zaangażowane są wydziały: Archeologii; Biologii; Chemii; Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii; Filozofii; Fizyki; Geologii; Historii; Kultur Azji i Afryki; Lingwistyki Stosowanej; Matematyki, Informatyki i Mechaniki; Medyczny; Neofilologii; Prawa i Administracji; Psychologii; Socjologii, a także Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie, Centrum Nowych Technologii, Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej, Ogród Botaniczny, Ośrodek Studiów Amerykańskich i Środowiskowe Laboratorium Ciężkich Jonów.

Tegoroczny Festiwal zainauguruje debata pt. Jerzy Giedroyc i „Kultura” paryska: jak wymyślać polskość na nowo? Czy i na ile wizje polskości wypracowywane w „Kulturze” mogą być aktualnie i inspirujące dzisiaj?, która odbędzie się 18 września o godz. 18.00 w auli Starej Biblioteki na Kampusie Głównym.

Kolejne spotkania na UW będą dotyczyć m.in. wpływu AI na rynek pracy, społecznej historii budynku Szpitala św. Rocha czy polimerycznych tworzyw sztucznych.

20 września na Kampusie Ochota UW odbędzie się Dzień Nauki. Zaplanowano 55 wydarzeń przygotowanych przez wydziały i jednostki UW oraz inne instytucje naukowe.

Pełen program festiwalu jest dostępny na stronie Festiwalu Nauki – www.festiwalnauki.edu.pl >>

W konkursie MINIATURA Narodowego Centrum Nauki (NCN) mogą być zgłaszane wnioski na realizację działania naukowego w formie badań wstępnych, pilotażowych, kwerendy lub wyjazdu o charakterze naukowym. W czwartej finansowanie otrzymało 88 osób.

W ramach poprzednich list rankingowych konkursu MINIATURA 10 granty otrzymało pięcioro naukowców. Pełna lista laureatów konkursu znajduje się na stronie NCN.

]]> https://www.uw.edu.pl/kolejne-granty-miniatura-dla-uw/feed/ 0 https://www.uw.edu.pl/o-multilateralizmie-na-uw/ https://www.uw.edu.pl/o-multilateralizmie-na-uw/#respond Fri, 11 Sep 2026 08:12:21 +0000 Karolina Zylak https://www.uw.edu.pl/?p=152916

Odporność multilateralizmu w świecie rosnących napięć była tematem przewodnim szkoły letniej, która odbywała się od 2 do 5 września na WNPiSM UW. Podczas czterech dni spotkań doktoranci i badacze z ośrodków akademickich Sojuszu 4EU+ rozmawiali o najważniejszych wyzwaniach współpracy międzynarodowej.

Odporność multilateralizmu w świecie rosnących napięć była tematem przewodnim szkoły letniej, która odbywała się od 2 do 5 września na WNPiSM UW. Podczas czterech dni spotkań doktoranci i badacze z ośrodków akademickich Sojuszu 4EU+ rozmawiali o najważniejszych wyzwaniach współpracy międzynarodowej.

Hasłem przewodnim szkoły letniej było „The Resilience of Multilateralism in Times of Uncertainty”. Uczestnicy mieli okazję porozmawiać o przyszłości multilateralizmu w świecie rosnących napięć i globalnych wyzwań.

 

Wydarzenie odbywało się od 2 do 5 września na Uniwersytecie Warszawskim. Skierowane było do doktorantów i badaczy z ośrodków akademickich należących do Sojuszu 4EU+.

 

Szkołę letnią zainaugurowano 2 września na Wydziale Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych UW. Wzięli w niej udział m.in. prof. Adam Niewiadomski, prorektor UW ds. doktoranckich i prawnych, prof. Agnieszka Bieńczyk-Missala, prodziekan WNPiSM ds. współpracy międzynarodowej, prof. Dorota Heidrich z WNPiSM, prof. Morten Rasmussen z Uniwersytetu Kopenhaskiego, przewodniczący komitetu naukowego META United Nations.

 

Wykład główny „The Current Crisis of Multilateralism: A Global South Perspective” (pol. „Obecny kryzys multilateralizmu: perspektywa Globalnego Południa”) wygłosił prof. Bhupinder S. Chimni z O.P. Jindal Global University w Indiach.

 

W programie szkoły letniej znalazły się m.in. dyskusje poświęcone: współczesnemu kryzysowi multilateralizmu i przyszłości ONZ, historycznym źródłom i ewolucji współpracy wielostronnej, wpływowi wycofywania się państw z instytucji międzynarodowych, roli społeczeństwa obywatelskiego, organizacji pozarządowych i korporacji transnarodowych, interdyscyplinarnym podejściom łączącym historię, prawo i nauki polityczne.

 

Ważną częścią wydarzenia były również prezentacje projektów doktorskich oraz debata oksfordzka poświęcona tematyce organizacji międzynarodowych.

 

]]>

Zakończyła się XXXV edycja Forum Ekonomicznego – jednego z największych i najważniejszych wydarzeń w Europie Środkowo-Wschodniej. Hasłem tegorocznego spotkania była „Architektura nowego porządku – stabilność w czasach zmian”. Uniwersytet Warszawski był partnerem akademickim Forum.

Podczas trzech dni obrad wystąpiło ponad 6 tys. przedstawicieli polityki, nauki i biznesu. W Strefie Uniwersytetu Warszawskiego odbyły się debaty dotyczące m.in. innowacji i wdrożeń, przywództwa w biznesie, kapitału żelaznego, rozwoju AI oraz racjonalnej debaty publicznej.

Bezpieczeństwo łańcuchów dostaw

10 września zaprezentowano raport „Bezpieczeństwo łańcuchów dostaw w polskim przemyśle obronnym w czasie pokoju” przygotowany przez sześć czołowych polskich uczelni (w tym Uniwersytet Warszawski) we współpracy z resortami obrony, aktywów państwowych oraz rozwoju i technologii. W wydarzeniu wzięli udział m.in.: wicepremier i minister obrony narodowej dr Władysław Kosiniak-Kamysz, kanclerz UW Robert Grey, a także przedstawiciele uczelni, które przygotowały raport: Wojskowej Akademii Technicznej, Szkoły Głównej Handlowej, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Politechniki Krakowskiej i Akademii Górniczo-Hutniczej.

Więcej informacji na stronie forum-ekonomiczne.pl >>

Ostatniego dnia Forum odbyło się także śniadanie z udziałem m.in. ministra nauki i szkolnictwa wyższego dr. Marcina Kulaska oraz przedstawicieli władz uczelni.

Atom dla Polski i przełomy w nauce

W Strefie UW odbyła się debata dotycząca energetyki jądrowej. Omówiono kwestię bezpieczeństwa, gospodarki i technologii w nowym porządku energetycznym. W dyskusji wzięli udział: prof. Krzysztof Turzyński, prodziekan Wydziału Fizyki UW, prof. Krzysztof Tomaszewski z Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych UW, prof. Jakub Kupecki z Narodowego Centrum Badań Jądrowych, Grzegorz Maj z Polskich Elektrowni Jądrowych i Ewelina Pomianowska z Państwowej Agencji Atomistyki. Debatę moderował prof. Jarosław Majewski z Centrum Biznesu UW.

10 września kanclerz UW Robert Grey moderował także debatę z rektorami trzech polskich uczelni: prof. Piotrem Jedynakiem (Uniwersytet jagielloński), prof. Bogumiła Kaniewską (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) i prof. Jerzym Lisem (Akademia Górniczo-Hutnicza). Rozmowa dotyczyła przełomów w polskiej nauce, sposobów na zatrzymywanie talentów oraz budowania konkurencyjności opartej na wiedzy.

Ostatniego dnia Forum swoje wystąpienia mieli także reprezentanci innych jednostek UW, m.in.: prof. Jacek Czaputowicz (Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych), prof. Jacek Wasilewski (Wydział Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii), dr Paweł Usov (Studium Europy Wschodniej), prof. Przemysław Sadura (Wydział Socjologii), prof. Gertruda Uścińska (Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych), dr hab. Bartłomiej Biskup (Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych).

Współczesne uniwersytety, poza prowadzeniem badań naukowych i działalnością dydaktyczną, angażują się w coraz bardziej złożone przedsięwzięcia, m.in. związane z rozwojem nowych technologii i innowacji. Realizacja ambitnych projektów wymaga jednak dodatkowych i długoterminowych źródeł finansowania.

O znaczeniu takich rozwiązań mówił podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu prof. Alojzy Z. Nowak, rektor UW.

– W przeszłości uniwersytety zajmowały się w ujęciu humboldtowskim dwoma rzeczami: prowadzeniem badań naukowych oraz dydaktyką. Na tę działalność przeznaczane były odpowiednie kwoty najpierw ze strony władców, a następnie rządów czy ministerstw. Jednak od pewnego czasu uniwersytety stały się wielkimi konglomeratami zaangażowanymi w wielowymiarowe projekty wymagające dodatkowych źródeł finansowania – powiedział prof. Alojzy Z. Nowak, rektor UW.

Jednym z takich źródeł są kapitały żelazne, od lat rozwijane przez czołowe uczelnie zagraniczne. W tego rodzaju funduszach kapitał początkowy pozostaje nienaruszalny, a zyski z jego inwestowania mogą być przeznaczane na realizację określonych celów. Rozwiązanie to pozwala uczelniom zwiększać stabilność finansową oraz planować rozwój w dłuższej perspektywie.

Panel dotyczący kapitału żelaznego odbył się w Strefie Uniwersytetu Warszawskiego podczas XXXV Forum Ekonomicznego w Karpaczu. Dyskusję moderował Robert Grey, kanclerz UW. Wzięli w niej udział także Marcin Olechowski, partner zarządzający w Sołtysiński Kawecki & Szlęzak, Jan Sadecki, członek zarządu LFI Dom Maklerski, oraz Barbara Sobala, wiceprezes zarządu Banku Handlowego w Warszawie S.A.

Na festiwalowej scenie wystąpią pianiści z Polski i z zagranicy:

• 14.09 – Marek Drewnowski,
• 15.09 – Piotr Latoszyński,
• 16.09 – Mateusz Zubik,
• 17.09 – Nargiz Aliyarova,
• 18.09 – Jakub Kuszlik,
• 19.09 – Marc Laforet,
• 20.09 – Mateusz Dubiel.

Cykl koncertów odbywać się będzie od 14 do 20 września w sali im. Adama Mickiewicza Auditorium Maximum na kampusie UW przy Krakowskim Przedmieściu 26/28. Koncerty rozpoczną się o godz. 18.00. Wydarzenie będzie transmitowane online.

Festiwal przypomni o związkach Fryderyka Chopina z Uniwersytetem Warszawskim – o czasie, gdy wraz z rodziną mieszkał na uniwersyteckim kampusie, oraz o jego nauce w Szkole Głównej Muzyki, będącej częścią Wydziału Nauk i Sztuk Pięknych.

Organizatorem cyklu koncertów jest Fundacja „Universitatis Varsoviensis”, współorganizatorami Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Muzeum Uniwersytetu Warszawskiego.

Festiwal został objęty Honorowym Patronatem Rektora Uniwersytetu Warszawskiego, Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Prezydenta m.st. Warszawy oraz Ministra Aktywów Państwowych.

Więcej informacji znajduje się na stronie pod adresem: https://fundacjauv.org.pl.

Patronem wyróżnienia jest Tadeusz Kotarbiński – humanista, filozof, logik, etyk, wybitny uczony i nauczyciel, który był pierwszym rektorem Uniwersytetu Łódzkiego oraz profesorem Uniwersytetu Warszawskiego.

Wyróżnienie przyznawane jest za wybitną pracę naukową z zakresu nauk humanistycznych oraz społecznych.

Nominowane książki w XII edycji nagrody wybrano spośród 81 pozycji zgłoszonych przez uczelnie, instytuty naukowe i wydawnictwa z całej Polski. Jedną z pięciu publikacji zakwalifikowanych do finału konkursu jest „Socjologia cyfrowa. O uspołecznieniu technologii i technologiach uspołecznienia” prof. Renaty Włoch z Wydziału Socjologii UW, dyrektor naukowej DELab UW.

Książka prof. Renaty Włoch dotyczy socjologii cyfrowej oraz sposobów analizowania wpływu technologii na społeczeństwo w dobie postępującej cyfryzacji.

„Socjologia cyfrowa – bo innej już nie będzie – jawi się jako sztuka syntezy. Epistemiczny autorytet buduje na zdolności opowiadania historii osadzonych w różnorodnych źródłach danych, które nie tylko wyjaśniają i porządkują, ale przede wszystkim interpretują i tworzą sens. Nie poprzez abstrakcyjne modelowanie, lecz dzięki umiejętności łączenia obserwacji z wartościami, aktorów ze strukturami, danych ze znaczeniami. To nie moment odwrotu, lecz wezwanie: socjologia może – i powinna – wzmocnić swój głos w opowiadaniu o świecie poddanym radykalnej transformacji, który coraz wyraźniej potrzebuje rozumienia, a nie jedynie zarządzania” – czytamy w zakończeniu książki prof. Renaty Włoch.

Organizatorem konkursu jest Uniwersytet Łódzki. Werdykt zostanie ogłoszony 22 listopada podczas uroczystej gali w Filharmonii Łódzkiej.

Książkę prof. Renaty Włoch można pobrać w wersji cyfrowej na stronie DELab UW: https://delab.uw.edu.pl.

Laureaci z UW

Badacze z UW byli wielokrotnie nominowani do Nagrody im. prof. Tadeusza Kotarbińskiego. Dwukrotnie nagroda trafiła do badaczy z UW: dr hab. Doroty Sajewskiej z Instytutu Kultury Polskiej UW (III edycja, 2017) za książkę Nekroperformans. Kulturowa rekonstrukcja Teatru Wielkiej Wojny oraz dr. Jakuba Gałęziowskiego z Wydziału Nauk o Kulturze i Sztuce UW (IX edycja, 2023) za książkę Niedopowiedziane biografie. Polskie dzieci urodzone z powodu wojny.

Drugi dzień Forum rozpoczął się od sesji plenarnej pt. „Międzynarodowa współpraca cyfrowa wobec globalnych zagrożeń technologicznych”. W dyskusji z udziałem m.in. wicepremiera i ministra cyfryzacji dr. Krzysztofa Gawkowskiego wziął udział rektor Uniwersytetu Warszawskiego prof. Alojzy Z. Nowak. W dyskusji wicepremier zaznaczył, że suwerenność technologiczna Polski i Europy jest sprawą niezbędną. Rektor UW nawiązał do kwestii rozwoju talentów IT: – USA oczywiście posiada kapitał inwestycyjny, ale Europa z polską reprezentacją mają do zaoferowania kapitał ludzki i ogromny potencjał intelektualny. Do stworzenia jak najlepszych warunków dla studentów i absolwentów kierunków związanych z nowymi technologiami potrzebna jest współpraca systemowa między uczelniami i instytucjami rządowymi.

W rozmowie moderowanej przed red. Bogusława Chrabotę wzięli udział także: prezes zarządu polskiego operatora telekomunikacyjnego PLAY Kenneth Campbell, dyrektor ds. sztucznej inteligencji, danych i platform w Zalando SE Alejandro Saucedo i Peter Sund, fiński lider w dziedzinie cyberbezpieczeństwa.

Relacja z sesji jest dostępna na stronie Forum Ekonomicznego: forum-ekonomiczne.pl >>

9 września w Strefie Uniwersytetu Warszawskiego odbyło się Śniadanie Rektorów z udziałem przedstawicieli władz polskich uczelni oraz Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Wokół AI i inne debaty

Ważnym tematem drugiego dnia Forum w Strefie UW był rozwój sztucznej inteligencji. W panelu pt. „What’s Up (with) AI” wzięli udział: prof. Piotr Sankowski z Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki UW oraz dyrektor Instytutu Badawczego IDEAS, prof. Andrzej Dragan z Wydziału Fizyki UW, dr Bartosz Naskręcki z Politechniki Warszawskiej oraz Przemysław Dębiak, znany w świecie informatycznym jako Psyho. Dyskusję moderował Tomasz Bojęć z Instytutu Badawczego IDEAS.

Mamy obecnie do czynienia ze zmianą polegającą na tym, że nie chcemy już tworzyć tylko programów do wykonywania określonych zadań, lecz również programy do tworzenia programów. Chodzi o to, by efektywnie opracowywać nowe modele AI za pomocą tych już istniejących. A żeby to zrobić, powinniśmy rozszerzać umiejętność posługiwania się automatyką.

 

prof. Andrzej Dragan

 

Spotykam się czasem z poglądem, np. wśród matematyków, że powinniśmy stworzyć strefy wolne od sztucznej inteligencji i pracować tylko z kartką papieru. Tymczasem oznacza to skazanie siebie na brak udziału w postępie naukowym i ograniczenie dostępu do wiedzy matematycznej.

 

prof. Piotr Sankowski

Perspektywę rozwoju AI w kontekście psychologicznym przedstawili uczestnicy panelu pt. „Cyfrowe umysły – człowiek w maszynie. AI w psychologii: przyjaciel czy wróg?”: prof. Piotr Sankowski, Karolina Drożdż (doktorantka UW, Instytut Badawczy IDEAS) i dr Hubert Plisiecki (Instytut Badawczy IDEAS).

W Strefie UW odbyło się także spotkanie wokół książki RzeczpospolitAI autorstwa Artura Kurasińskiego i Krzysztofa Domaradzkiego, której jednym z bohaterów jest prof. Piotr Sankowski.

9 września w Strefie UW odbył się również panel pt. „Demokracja potrzebuje nauki – jak bronić racjonalnej debaty publicznej?”. W dyskusji moderowanej przez dr. Szymona Sikorskiego z Uniwersytetu Rolniczego im. Hugona Kołłątaja w Krakowie wzięli udział: dr Anna Modzelewska, rzeczniczka prasowa UW, prof. Antonin Cohen (Fundacja „Dom Nauk o Człowieku”), prof. Krzysztof Jóźwiak (dyrektor Narodowego Centrum Nauki), dr Piotr Bromber (Uniwersytet Zielonogórski), dr Dorota Olko (poseł na Sejm RP), prof. Marek Kisilowski (Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność”).

Rzeczniczka prasowa UW podczas dyskusji mówiła o odpowiedzialności uczelni za dostarczanie społeczeństwu rzetelnej, opartej na badaniach wiedzy, a także o znaczeniu komunikacji naukowej w warunkach narastającej dezinformacji. Zwróciła uwagę, że zadaniem uniwersytetu nie jest narzucanie gotowych odpowiedzi, lecz tworzenie warunków do samodzielnego, krytycznego myślenia – poprzez dostęp do wiarygodnej wiedzy, umiejętność weryfikowania źródeł i oceniania argumentów.

Uroczysta gala

Gala Forum Ekonomicznego była okazją do uhonorowania przedsiębiorstw, przedstawicieli nauki, administracji publicznej i biznesu, których działalność wpływa na rozwój gospodarczy, bezpieczeństwo państwa, innowacyjność oraz pozycję Polski w Europie.

Podczas wydarzenia wręczono m.in. nagrodę Firma Roku. Robert Grey, kanclerz Uniwersytetu Warszawskiego, podkreślił, że wyróżniona organizacja ma fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa i stabilności Polski, a dzięki rozwojowi nowoczesnego przemysłu przyczynia się do wzmacniania potencjału obronnego Sił Zbrojnych. Tytuł Firmy Roku otrzymała Polska Grupa Zbrojeniowa. Nagrodę w imieniu spółki odebrała Dyrektor Departamentu Zarządzania Korporacyjnego Magdalena Piłat.

Pełna relacja z gali znajduje się na stronie Forum Ekonomicznego: forum-ekonomiczne.pl >>

„mUWi się. Podkasty Uniwersytetu Warszawskiego” to seria rozmów poświęconych życiu akademickiemu – nauce, dydaktyce, inwestycjom oraz sprawom ważnym dla uczelni. Gościnią Mateusza Szymkowiaka była prof. Gabriela Grotkowska – ekonomistka, badaczka rynku pracy i ekonomii edukacji oraz dziekan Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego.

W pierwszym odcinku prof. Gabriela Grotkowska opowiada o swojej drodze akademickiej, wspomina wybór studiów ekonomicznych, znaczenie rodzinnych tradycji oraz osoby, które spotkała na uczelni i które wpłynęły na jej decyzję o pozostaniu w środowisku akademickim. Rozmowa dotyczy tego, czym właściwie zajmuje się ekonomia. Prof. Grotkowska zwraca uwagę, że sprowadzanie jej do nauki o pieniądzu, finansach czy gospodarce jest zbyt wąskim ujęciem. Tematem rozmowy była także wartość wyższego wykształcenia w kontekście zmian zachodzących na rynku pracy.

Drugi odcinek poświęcony jest przede wszystkim działalności Wydziału Nauk Ekonomicznych UW. Prof. Grotkowska opowiada o przemianach, jakie jednostka przeszła w ostatnich dekadach, oraz o budowaniu modelu opartego na nowoczesnych badaniach i obecności w międzynarodowym obiegu naukowym.

Rozpoczęta współpraca opiera się na bliskim partnerstwie oraz wsparciu merytorycznym dla uczelni. Wspólne działania z Google skupią się na rozwoju programu mentoringowego Szkoła Orłów (School of Eagles), skierowanego do wybitnie uzdolnionych studentów rozpoczynających  swoją karierę naukową. Partnerstwo umożliwi studentom również udział w międzynarodowych warsztatach i konferencjach. Ponadto inżynierowie i eksperci Google wezmą czynny udział w doradztwie programowym oraz poprowadzą specjalistyczne zajęcia i wykłady gościnne.

Strategiczne partnerstwo

– Od wielu lat na Wydziale MIM UW wierzymy, że prowadzenie studiów informatycznych oraz badań w informatyce wymaga bliskiej współpracy z sektorem  przedsiębiorstw, w szczególności innowacyjnymi firmami technologicznymi. Współpraca z Google przy kierunku Informatyka to realizacja tej wizji na większą niż dotąd skalę. Nasza współpraca umożliwi realizację programu stypendialnego dla studentów zainteresowanych pracą naukową, mentoringiem światowej klasy inżynierów pracujących w obszarach technologii chmurowych oraz sztucznej inteligencji, a także wiele innych działań związanych z kształceniem przyszłych informatyków – mówi prof. Łukasz Kowalik, dziekan Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki UW.

MIMUW to jeden z najlepszych wydziałów informatycznych na świecie, którego absolwenci odegrali kluczową rolę w rozwoju globalnego sektora technologicznego.

– Współpraca z Uniwersytetem Warszawskim trwa od wielu lat – nasi inżynierowie prowadzą na UW zajęcia z infrastruktury chmurowej, a absolwenci uczelni tworzą serce naszych zespołów badawczo-rozwojowych w Warszawie. Poprzez sformalizowanie tej współpracy dajemy młodym polskim naukowcom wsparcie, by mogli realizować przełomowe projekty w obszarze sztucznej inteligencji czy bezpieczeństwa bez konieczności opuszczania kraju – podkreśla Rafał Kuszneruk, lider projektu po stronie Google Poland.

Dodatkowo współpraca otworzy studentom drogę do pisania prac magisterskich i doktorskich inspirowanych realnymi wyzwaniami technologicznymi współczesnej inżynierii oprogramowania, pod bezpośrednią opieką mentorską inżynierów z Google.

Informacje dotyczące współpracy oraz dostępnych programów wsparcia będą publikowane na bieżąco w serwisach informacyjnych MIMUW.

Forum Bezpieczeństwa Polski jest cykliczną platformą dialogu łączącą przedstawicieli administracji publicznej, środowiska naukowego, biznesu oraz ekspertów zajmujących się bezpieczeństwem państwa. Cykl ma na celu jest stworzenie przestrzeni do dialogu eksperckiego oraz wypracowywanie rekomendacji dotyczących wzmacniania bezpieczeństwa i odporności Polski.

III Forum Bezpieczeństwa Polski odbyło się 2 września na Uniwersytecie Warszawskim w Pałacu Tyszkiewiczów-Potockich przy Krakowskim Przedmieściu 32.

– Uniwersytet Warszawski jest ważnym elementem szeroko rozumianego systemu bezpieczeństwa państwa. To tutaj tworzymy innowacyjne rozwiązania naukowe, a także kształcimy osoby, które w przyszłości będą mogły wykorzystać swoją wiedzę i kompetencje do budowania odporności i stabilności kraju. Jestem przekonany, że rozwiązania, doświadczenia i pomysły prezentowane podczas forum przyczynią się do dalszego wzmacniania bezpieczeństwa – mówi prof. Adam Niewiadomski, prorektor UW ds. doktoranckich i prawnych.

Program III Forum Bezpieczeństwa Polski obejmował trzy debaty eksperckie dotyczące obszarów kluczowych dla odporności państwa i rozwoju polskiej gospodarki: technologii dual-use i local content, bezpieczeństwa energetycznego i ochrony środowiska oraz znaczenia sektora rolno-spożywczego dla bezpieczeństwa Polski.

Częścią wydarzenia było wystąpienie ministra energii Miłosza Motyki. W debacie dotyczącej branży rolno-spożywczej wziął udział prof. Konrad Marciniuk z Wydziału Prawa i Administracji UW, Konsul Honorowy Republiki Singapuru w Polsce.

Organizatorem wydarzenia była Fundacja FAPA, współorganizatorami Fundacja Instytut Bezpieczeństwa Europejskiego i Fundacja im. XBW Ignacego Krasickiego, a partnerem instytucjonalnym Uniwersytet Warszawski.

To trzecie Forum Bezpieczeństwa Polski zorganizowane na UW. Pierwsze spotkanie, które odbyło się 26 czerwca, dotyczyło bezpieczeństwa energetycznego, stabilności gospodarki oraz odporności systemu finansowego. Drugie forum, które miało miejsce 14 lipca, poświęcone było bezpieczeństwu surowcowemu, niezależności energetycznej, rozwojowi krajowego przemysłu.

8 września w Karpaczu rozpoczęła się XXXV edycja Forum Ekonomicznego – jednego z największych i najważniejszych wydarzeń w Europie Środkowo-Wschodniej. Hasło tegorocznego spotkania to „Architektura nowego porządku – stabilność w czasach zmian”. Uniwersytet Warszawski jest partnerem akademickim Forum. W strefie uczelni odbywają się debaty dotyczące m.in. innowacji i wdrożeń, przywództwa w biznesie, kapitału żelaznego, rozwoju AI oraz racjonalnej debaty publicznej.

Nauka jako inwestycja strategiczna

Jaki jest najlepszy sposób finansowania nauki i szkolnictwa wyższego? O tym w Salonie „Rzeczpospolitej” debatowali rektorzy Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Politechniki Śląskiej i Politechniki Warszawskiej, a także prof. Maria Mrówczyńska, podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

– W ostatnim czasie bardzo blisko współpracujemy z Uniwersytetem Stanforda. Ma on około 18 tys. studentów i około 3 tys. słuchaczy na różnych studiach podyplomowych, a także 2,5 tys. nauczycieli akademickich. Budżet na Stanfordzie wynosi mniej więcej 9 mld dolarów plus kapitał żelazny. Na Uniwersytecie Warszawskim mamy około 43 tys. uczących się, zatrudniamy około 10 tys. osób. Budżet Uniwersytetu Warszawskiego to 2,5 mld zł. Mniej więcej 1,5 mld zł to subwencje, około 750 mln zł to pieniądze z grantów, a pozostała część to przychody z dydaktyki, ekspertyz dla biznesu etc. Jest też część inwestycyjna. W budżecie nie ma i nie będzie w dającej się przewidzieć przyszłości takich pieniędzy, które sfinansowałyby polskie uczelnie tak, aby mogły funkcjonować na poziomie najlepszych światowych. W związku z tym nie możemy czekać. I stąd propozycja stworzenia kapitału żelaznego, czyli środków, które byłyby inwestowane w bezpieczne instrumenty finansowe, które byłyby bezpieczne, czyli np. obligacje – prof. Alojzy Z. Nowak, rektor UW

– W tym roku podjęta została decyzja – oczywiście jeśli procedowanie zakończy się pomyślnie – o zwiększeniu środków finansowych na naukę, a za tym idzie wzrost subwencji, na co bardzo liczymy. To są środki, którymi musimy gospodarować racjonalnie i dzięki którym inwestujemy w naukę czy pozyskiwanie talentów. Na to nie ma bezpośredniego algorytmu. Subwencja jest wciąż podstawowym źródłem przychodów uczelni. Powinniśmy coraz bardziej zwracać się w kierunku innych. Inwestycja w naukę jest polisą ubezpieczeniową dla państwa – prof. Marek Pawełczyk, rektor Politechniki Śląskiej

– Subwencja powinna zabezpieczać koszty stałe uczelni, czyli gotowość do tego, żeby kształcić i prowadzić badania. Pojawia się pytanie, na ile jakość powinna wpływać na subwencję. Obecnie ta część jest stosunkowo mniejsza niż ta bazowa. Tym większa jest wartość systemów grantowych i innych projakościowych programów, które umożliwiłyby polski naukowcom prowadzenie badań na najwyższym poziomie – prof. Arkadiusz Wójs, rektor Politechniki Wrocławskiej

– Aplikujemy coraz więcej, ale success rate polskich uczelni jest ciągle niższy niż ten z innych europejskich uniwersytetów. Produktywność naszych pracowników musi z czasem ulec poprawie. Jeszcze sześć lat temu w Uniwersytecie Jagiellońskim 15% pracowników badawczych było aktywnych grantowo. Dziś to już jest 32% – prof. Piotr Jedynak, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego

– W Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego dbamy o to, by wszystkie konkursy były prowadzone w sposób rzetelny; aby odpowiadały za nie osoby, które mają do tego odpowiednie kwalifikacje, odpowiednie przygotowanie. Każda złotówka jest ważna, więc zależy nam na tym, by dofinansować te projekty, które są niezwykle istotne z punktu widzenia rozwoju uczelni, ale też z punktu widzenia społeczeństwa i państwa. Mogę tu powiedzieć chociażby o Projekcie Solaris, który jest niesamowitą infrastrukturą badawczą – prof. Maria Mrówczyńska, podsekretarz stanu w MNiSW

Innowacje, wdrożenia, wpływ społeczny

Spotkania w Strefie Uniwersytetu Warszawskiego zainaugurowała debata o Uczelni Badawczej – wdrożeniach, innowacjach i wpływie społecznym, którą poprowadził prof. Zygmunt Lalak, prorektor UW ds. badań. W dyskusji wzięli udział: prof. Anna Ajduk, prodziekan Wydziału Biologii UW ds. organizacji badań, prof. Renata Włoch z Wydziału Socjologii UW, dr inż. Robert Sot, dyrektor Interdyscyplinarnego Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego UW, prof. Agata Bareja-Starzyńska, dziekan Wydziału Kultur Azji i Afryki UW, oraz prof. Sławomir Sęk, dziekan Wydziału Chemii UW.

8 września w Strefie UW odbyła się również moderowana przez kanclerza UW Roberta Greya debata o tym, czego uczelnie mogą nauczyć się od firm rodzinnych w budowaniu kapitału żelaznego z udziałem prof. Alojzego Z. Nowaka, rektora UW, dr. Artura Chełstowskiego, zastępcy kanclerza UW ds. ekonomicznych, Marcina Olechowskiego (Sołtysiński Kawecki & Szlęzak), Barbary Sobali (Bank Handlowy w Warszawie S.A.) i Jana Sadeckiego (LFI Dom Maklerski).

Uczestnikami pierwszego dnia Forum byli też badacze z UW, m.in. prof. Jacek Czaputowicz (Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych), prof. Gertruda Uścińska (Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych), dr hab. Maciej Szymanowski (Studium Europy Wschodniej), dr Halszka Witkowska (Wydział „Artes Liberales”), dr hab. Bartłomiej Biskup (Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych), prof. Piotr Sankowski (Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki).

O Unii Europejskiej z perspektywy Europy Środkowej z Václavem Klausem, byłym Prezydentem Republiki Czeskiej, rozmawiał kanclerz UW Robert Grey.

Deklaracja o współpracy

Podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu podpisano deklarację współpracy w celu przygotowania raportu dotyczącego koniecznych zmian w zakresie zarządzania placówkami ochrony zdrowia.

Wśród sygnatariuszy jest prof. Alojzy Z. Nowak, rektor UW, a także marszałek województwa dolnośląskiego Paweł Gancarz, marszałek województwa małopolskiego Łukasz Smółka, wicemarszałek województwa podkarpackiego Piotr Pilch, rektor SGH prof. Piotr Wachowiak, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego prof. Piotr Jedynak, rektor Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego prof. Michał Markuszewski, prezes urzędu Zamówień Publicznych Agnieszka Olszewska, dyrektor naczelna Mazowieckiego Centrum Leczenia Chorób Płuc i Gruźlicy Anna Kamińska, dyrektor Wojskowego Instytutu Medycznego – Państwowego Instytutu Badawczego prof. Grzegorz Gielerak i Zygmunt Berdychowski, Fundacja Forum Ekonomiczne.

Publiczna ochrona zdrowia to fundament nowoczesnego państwa gwarantującego obywatelom bezpieczeństwo i równe prawa. Kolejne zmiany i reformy realizowane na przestrzeni ostatnich lat stale przyczyniały się do poprawy jakości świadczonych usług.

 

Jednocześnie zarówno decydenci, analitycy, lekarze i naukowcy, jak również osoby korzystające z publicznej ochrony zdrowia dostrzegają, jak wiele zmian jest jeszcze potrzebnych, aby system spełniał oczekiwania obywateli i gwarantował efektywne wykorzystanie środków publicznych.

 

fragment Deklaracji

Uroczysta gala

Pierwszy dzień Forum zakończyła uroczysta gala, podczas której głos zabrał m.in. wicepremier i minister cyfryzacji dr Krzysztof Gawkowski.

Wręczono również wyróżnienia. Rektor Szkoły Głównej Handlowej prof. Piotr Wachowiak oraz prorektor dr hab. Dorota Niedziółka wręczyli nagrodę Ryszardowi Florkowi (założycielowi i prezesowi firmy Fakro). Nagroda dla Firmy Europy Środkowo-Wschodniej trafiła do przedsiębiorstwa Agrofert, statuetkę wręczył były Prezydent RP Andrzej Duda, natomiast laudację wygłosił Marek Moczulski, członek Rady Programowej Forum Ekonomicznego.

Specjalne wyróżnienie dla Firmy Rodzinnej odebrał Mikołaj Konopka, prezes Dom Development.

Nagrodę z rąk Zygmunta Berdychowskiego, przewodniczącego Rady Programowej Forum Ekonomicznego, odebrał dr inż. Sławosz Uznański-Wiśniewski za wkład w rozwój nauk kosmicznych i rozbudzanie pasji wśród młodego pokolenia. Rektor Uniwersytetu Warszawskiego prof. Alojzy Z. Nowak wręczył Nagrodę Specjalną Dariuszowi Miłkowi, twórcy platformy Modivo.

Zwieńczeniem wieczoru było ogłoszenie Człowieka Roku. Nagrodę z rąk prof. Andrzeja Szaraty, rektora Politechniki Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki, odebrał minister infrastruktury Dariusz Klimczak.

EUROCRIM 2026 będzie nie tylko przestrzenią prezentacji najnowszych wyników badań, ale także miejscem międzynarodowej wymiany wiedzy, nawiązywania współpracy i dyskusji nad przyszłością kryminologii.

Konferencja potrwa od 9 do12 września na UW. Wydarzenie organizowane jest przez European Society of Criminology. Współorganizatorem konferencji jest Wydział Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji UW.

W wydarzeniu wezmą udział badacze, akademicy, praktycy i eksperci zajmujący się zagadnieniami związanymi z kryminologią, wymiarem sprawiedliwości oraz szeroko rozumianymi problemami przestępczości i kontroli społecznej.

Konferencja odbywa się pod hasłem „Frontiers of Criminology”. Jej tematyka koncentruje się wokół dynamicznych zmian zachodzących we współczesnych społeczeństwach i ich wpływu na przestępczość, wiktymologię oraz funkcjonowanie systemów wymiaru sprawiedliwości.

Program wydarzenia obejmuje m.in. wystąpienia indywidualne, panele, sesje posterowe, okrągłe stoły oraz spotkania „Author Meets Critics”.

Jednym z ważnych obszarów dyskusji będzie wpływ nowych technologii na przestępczość i zachowania społeczne – od zmieniających się wzorców przestępczości po nowe formy szkodliwych zachowań. Uczestnicy będą również rozmawiać o konsekwencjach zmian klimatycznych, mobilności i przemian społecznych dla kryminologii oraz o nowych wyzwaniach metodologicznych stojących przed badaczami. Istotne miejsce w programie zajmą także kwestie granic praw człowieka i człowieczeństwa, przemocy wobec grup marginalizowanych, migracji i funkcjonowania granic państwowych.

Konferencja będzie okazją do zwrócenia szczególnej uwagi na perspektywę Europy Środkowo-Wschodniej oraz pokazania, w jaki sposób doświadczenia tego regionu mogą wzbogacić współczesną refleksję kryminologiczną.

Przewodniczącą komitetu organizacyjnego konferencji jest prof. Dagmara Woźniakowska z Instytutu Polityki Społecznej i Resocjalizacji na Wydziale Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji UW. W prace nad konferencją zaangażowani są również pracownicy Wydziału Prawa i Administracji oraz Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych.

Więcej informacji o konferencji znajduje się na stronie: https://eurocrim2026.com/.

„mUWi się. Podkasty Uniwersytetu Warszawskiego” to seria rozmów poświęconych życiu akademickiemu – nauce, dydaktyce, inwestycjom oraz sprawom ważnym dla uczelni. Gościnią Mateusza Szymkowiaka była Marta M. Kacprzak z Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie – historyczka literatury i książki polskiej, zastępczyni kierownika Gabinetu Zbiorów XIX wieku BUW.

Badaczka zajmuje się m.in. recepcją literatury i kultury epok dawnych, XIX-wiecznym rozwojem edytorstwa oraz historią dziewiętnastowiecznego księgozbioru BUW.

W pierwszym odcinku dr Marta M. Kacprzak przybliża historię swoich studiów i pracy na UW. Opowiada o działalności Gabinetu Zbiorów XIX wieku BUW – wyjątkowej w skali kraju jednostki zajmującej się drukami z lat 1801–1918. Kolekcja liczy około 600 tys. woluminów i jest szczególnie ważna dla Uniwersytetu, ponieważ powstawała wraz z nim i odzwierciedla jego ponad dwustuletnią historię. Dr Kacprzak wyjaśnia także, dlaczego XIX-wieczne publikacje wymagają specjalnej ochrony i jakie znaczenie mają całe historyczne księgozbiory dla badań nad polską kulturą.

W drugim odcinku dr Marta M. Kacprzak opowiada o wybranych skarbach kolekcji, a także przybliża temat ochrony i digitalizacji zbiorów. Rozmowę zamyka refleksja nad rolą książki w XIX-wiecznej Polsce.

Badacze opracowali podejście, w którym sygnał pochodzący z zaabsorbowanego fotonu nie jest obserwowany bezpośrednio, lecz poprzez niezwykle subtelny odrzut nadany cząsteczce – jonowi CaOH⁺. Ten efekt jest następnie wzmacniany z użyciem nieklasycznego stanu ruchu układu dwóch współpułapkowanych jonów, tzw. stanu kota Schrödingera, czyli kwantowej superpozycji dwóch różnych stanów ruchu, wyjątkowo czułej na nawet najmniejsze zaburzenia. Informacja o absorpcji zostaje następnie przekształcona w zmianę stanu drugiego, atomowego jonu Ca⁺, pełniącego funkcję czułego detektora, i odczytana za pomocą fluorescencji laserowej.

Autorzy podkreślają, że jest to pierwsze zastosowanie tej metody do detekcji absorpcji pojedynczego fotonu w jonie molekularnym.

Eksperyment został zaprojektowany i wykonany przez zespół prof. Philippa Schindlera w Innsbrucku, podczas gdy naukowcy z UW rozwinęli dokładny teoretyczny opis właściwości badanego jonu molekularnego, niezbędny do analizy i interpretacji wyników doświadczalnych. Metodę wykorzystano do badania drgań rozciągających wiązanie O–H w pojedynczych jonach CaOH⁺ wzbudzanych impulsami femtosekundowymi w zakresie średniej podczerwieni.

Opublikowane wyniki stanowią ważny krok w kierunku nieniszczących pomiarów złożonych cząsteczek wieloatomowych oraz bardziej zaawansowanej kontroli ich stanów kwantowych. Otwiera to nowe perspektywy zarówno dla precyzyjnej spektroskopii molekularnej, jak i dla rozwoju molekularnych technologii kwantowych.

„Narodowa debata o bezpieczeństwie klimatycznym Polek i Polaków” to spotkanie poświęcone skutkom zmian klimatu oraz działaniom niezbędnym do ograniczania ich konsekwencji dla środowiska, społeczeństwa, gospodarki i bezpieczeństwa państwa.

W debacie wezmą udział badacze z UW: dr Magdalena Budziszewska, dr Aleksandra Kardaś, prof. Wiktor Kotowski, prof. Szymon Malinowski, prof. Marcin Napiórkowski, prof. Marta Szulkin.

Wydarzenie rozpocznie się 7 września o godz. 11.00 w Sali Kolumnowej Sejmu RP. Transmisję debaty można obejrzeć pod adresem: https://sejm.gov.pl.

Debata będzie przestrzenią do rozmowy przedstawicieli nauki, administracji publicznej, organizacji społecznych, biznesu i innych interesariuszy, którzy wspólnie zastanowią się, jak wspierać kształtowanie polityk publicznych na podstawie aktualnego stanu wiedzy. Inicjatywa ma na celu wskazanie kierunków działań, które pozwolą wzmocnić odporność państwa wobec skutków zmiany klimatu spowodowanej działalnością człowieka i zapewnić bezpieczeństwo ludziom, gospodarce i przyrodzie.

W trakcie trzech paneli zespoły eksperckie przedstawią krótkie analizy głównych wyzwań w obszarach:

• bezpieczeństwo środowiskowe (bioróżnorodność, bezpieczeństwo wodne, lasy, przyroda jako infrastruktura krytyczna, planowanie przestrzenne);
• odporność obywateli i gospodarki (zdrowie, żywność, ubezpieczenia i bezpieczeństwo finansowe, łańcuchy dostaw i bezpieczeństwo gospodarcze);
• bezpieczeństwo narodowe (dezinformacja i wojna kognitywna, zarządzanie kryzysowe, uwzględnianie klimatu i przyrody w strategii obronnej).

Wydarzenie organizowane jest przez Komitet ds. Kryzysu Klimatycznego PAN we współpracy z Pracownią na rzecz Wszystkich Istot, Koalicją Klimatyczną oraz Państwową Radą Ochrony Przyrody. Patronat nad debatą objęli Marszałek Sejmu RP oraz Prezes Polskiej Akademii Nauk.

Więcej informacji o debacie oraz szczegółowy program wydarzenia znajduje się na stronie: https://klimat.pan.pl.

NDHU jest państwowym uniwersytetem badawczym z siedzibą w Hualien na Tajwanie. 

Spotkanie z delegacją NDHU odbyło się 1 września w Pałacu Kazimierzowskim na kampusie UW przy Krakowskim Przedmieściu. Rozmowy dotyczyły możliwości wzmocnienia i rozszerzenia wspólnych działań obu uczelni.

Współpraca UW z NDHU obecnie koncentruje się na naukach humanistycznych i społecznych. Realizowana jest przede wszystkim na Wydziale Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych UW. W 2025 roku podpisano wydziałowe porozumienie o współpracy oraz umowę o wymianie studenckiej z College of Humanities and Social Sciences NDHU.

W spotkaniu na UW uczestniczyli m.in.: prof. Agnieszka Bieńczyk-Missala, prodziekan WNPiSM ds. współpracy międzynarodowej, prof. Łukasz Zamęcki, prodziekan WNPiSM ds. nauki, dr hab. Agnieszka Chmielewska, pełnomocnik dyrektora Centrum Europejskiego UW ds. jakości kształcenia oraz przedstawiciele Biura Współpracy z Zagranicą UW: dr Anna Sadecka, kierownik BWZ, Ireneusz Grejcz, zastępca kierownika BWZ oraz Dominika Frąk-Dudzińska z Sekcji Partnerstw Międzynarodowych.

Uniwersytet National Dong Hwa University reprezentowali: dr. Chin-Peng Chu, wiceprezydent NDHU, dr Ming-Chien Su, dziekan ds. spraw międzynarodowych Departamentu Zasobów Naturalnych i Studiów Środowiskowych oraz Li-Chi (Abby) Liu, pełniąca obowiązki dyrektor działu współpracy międzynarodowej.

Uczestnicy rozmów omówili podejmowane obecnie inicjatywy oraz możliwości rozszerzenia współpracy na inne dziedziny, w szczególności obszary związane ze sztuczną inteligencją (AI) oraz informatyką.

Program Horizon Europe WIDERA Twinning jest instrumentem Komisji Europejskiej wspierającym rozwój potencjału badawczego uczelni poprzez strategiczną współpracę z czołowymi europejskimi ośrodkami naukowymi, wymianę wiedzy oraz rozwój kompetencji badawczych i organizacyjnych.

W ramach ostatniego naboru wniosków dotyczących projektów partnerskich dofinansowanie otrzymały trzy projekty z UW: kierowany przez prof. Łukasza Drewniaka z Wydziału Biologii, kierowany przez prof. Dariusza Plewczyńskiego z Centrum Nowych Technologii oraz kierowany przez prof. Magdalenę Stobińską-Moretto z Centrum Hybrydowych Kwantowo-Klasycznych Technologii Informacyjnych QLAB. Wszystkie trzy projekty będą realizowane przez 36 miesięcy.

Projekty partnerskie w ramach programu HORIZON-WIDERA mają na celu wzmocnienie współpracy sieciowej między instytucjami badawczymi z krajów objętych programem Widening. Przedsięwzięcia realizowane są poprzez nawiązanie współpracy między co najmniej dwiema instytucjami badawczymi z dwóch różnych państw członkowskich lub krajów stowarzyszonych.

DynaMF-TWIN

Prof. Łukasz Drewniak z Instytutu Bioinżynierii Wydziału Biologii UW kieruje projektem DynaMF-TWIN: Twinning for Dynamic Microbial Fertilizers in Sustainable European Agriculture (pol. DynaMF-TWIN: Partnerstwo na rzecz dynamicznych nawozów mikrobiologicznych w zrównoważonym rolnictwie europejskim).

DynaMF-TWIN koncentruje się na rozwoju innowacyjnych produktów mikrobiologicznych dla zrównoważonego rolnictwa. Jednocześnie jego celem jest wzmocnienie międzynarodowego potencjału badawczego Wydziału Biologii i Uniwersytetu Warszawskiego poprzez ścisłą współpracę z europejskimi liderami w dziedzinach mikrobiologii, genomiki, chemii analitycznej oraz zarządzania
badaniami.

Liderem projektu jest Uniwersytet Warszawski, a partnerami konsorcjum są Universitat Autònoma de Barcelona (Hiszpania), KU Leuven (Belgia) oraz REDINN (Włochy). Całkowity budżet projektu wynosi 1,42 mln euro.

QTWIN

Prof. Magdalena Stobińska-Moretto z Centrum Hybrydowych Kwantowo-Klasycznych Technologii Informacyjnych QLAB kieruje projektem QTWIN: Quantum Twinning for Building Capacity in Hybrid Quantum-Classical Information Technologies (pol. QTWIN: Kwantowe partnerstwo (twinning) na rzecz budowania potencjału w zakresie hybrydowych kwantowo-klasycznych technologii informacyjnych).

Celem projektu QTWIN jest wzmocnienie potencjału utworzonego w styczniu 2026 roku Centrum Hybrydowych Kwantowo-Klasycznych Technologii Informacyjnych QLAB na Uniwersytecie Warszawskim. QTWIN uzupełnia działalność QLAB, zapewniając m.in. profesjonalne zarządzanie badaniami, zorganizowaną wymianę naukowców, rozwój międzynarodowej sieci współpracy oraz zaawansowane szkolenia.

Konsorcjum projektu tworzą: Uniwersytet Warszawski (jako koordynator) oraz trzy instytucje partnerskie – Uniwersytet Sorboński, ETH Zurich oraz Uniwersytet Padewski we Włoszech. Budżet całego projektu wynosi 1,94 mln euro.

SERENITY

Prof. Dariusz Plewczyński z Centrum Nowych Technologii UW kieruje projektem SERENITY: Twinning for Excellence in 3d Genome (De)regulation in Inflammation and Autoimmunity” (pol. SERENITY – partnerstwo na rzecz doskonałości w zakresie (de)regulacji genomu 3D w stanach zapalnych i autoimmunologicznych).

Głównym celem projektu SERENITY jest trwałe wzmocnienie doskonałości naukowej, zdolności innowacyjnej oraz pozycji europejskiej w obszarze regulacji trójwymiarowej organizacji genomu w zapaleniu o podłożu immunologicznym i chorobach autoimmunologicznych. Projekt nie zakłada budowania kompetencji od podstaw, ale przekształcenie istniejącego, wysokiej jakości potencjału EU – obejmującego biologię limfocytów T, regulację chromatyny, genetykę myszy, genomikę oraz model SATB1/BACH1 – w bardziej zintegrowane, rozpoznawalne i konkurencyjne europejskie środowisko badawczo-innowacyjne.

Koordynatorem projektu jest Wydział Biologii Uniwersytetu Kreteńskiego. W projekcie SERENITY, uczestniczą także czterej uzupełniający się partnerzy: Uniwersytet Warszawski, Istituto Europeo di Oncologia (IEO) w Mediolanie, CNRS-IGMM w Montpellier oraz GENODIS (Grecja). Budżet to 1,49 mln euro.

3 września dr Agnieszka Radziwinowiczówna otrzymała ERC Starting Grant na realizację projektu Redefinicja pojęcia reżimu deportacyjnego: Ponownie legitymizowane deportacje do krajów niebezpiecznych (akronim: REDIRECT) o wartości 1,5 mln euro.

Projekt rozpocznie się w lutym 2027 roku i potrwa do stycznia 2032 roku.

Deportacje a granice suwerenności

Projekt dotyczy powrotu deportacji do krajów, do których przez lata nie były one przeprowadzane ze względu na wojny lub inne zagrożenia. W ostatnich latach niektóre państwa ponownie decydują się na takie działania, przedstawiając je jako dowód odzyskiwania kontroli nad granicami i polityką migracyjną. Przykładami są deportacje do Afganistanu z Niemiec czy do Wenezueli ze Stanów Zjednoczonych.

Celem REDIRECT jest wyjaśnienie, dlaczego i w jaki sposób takie deportacje stają się ponownie możliwe i politycznie legitymizowane. Badaczka przyjrzy się temu zjawisku w czterech wymiarach: prawnym, politycznym, dyskursywnym i społecznym. Analizy obejmą Polskę, Niemcy i Stany Zjednoczone oraz deportacje do Afganistanu, Syrii, Ukrainy i Wenezueli.

– Punktem wyjścia mojego projektu jest paradoks dotyczący deportacji i suwerenności. Chciałabym przekierować interpretację deportacji z założenia, że umacnia ona suwerenność, na założenie bardziej otwarte, że ta relacja nie musi być tak prosta, a wręcz, że w niektórych sytuacjach może stanowić zagrożenie dla suwerenności państwa deportującego – wyjaśnia dr Agnieszka Radziwinowiczówna.

Deportacja nie zależy bowiem wyłącznie od decyzji jednego państwa. Jej przeprowadzenie może wymagać negocjacji i współpracy z państwem pochodzenia lub państwami trzecimi, a także z organizacjami międzynarodowymi i innymi podmiotami. REDIRECT ma pokazać, jak te zależności wpływają na możliwość wykonywania przez państwa ich suwerennej władzy.

Trzy kraje, cztery kierunki deportacji

W ramach projektu zostaną przeprowadzone badania porównawcze w Polsce, Niemczech i Stanach Zjednoczonych. Zespół przeanalizuje skalę i zmiany w deportacjach oraz ich uwarunkowania prawne, polityczne i społeczne.

Badacze wykorzystają dane statystyczne, dokumenty prawne i archiwalne oraz materiały polityczne i medialne. Przeprowadzą również wywiady z przedstawicielami instytucji i organizacji zaangażowanych w proces deportacji oraz z osobami zagrożonymi wydaleniem. Część badań będzie prowadzona we współpracy z organizacjami migranckimi.

Istotnym elementem projektu będzie analiza dyskursu politycznego, medialnego i mediów społecznościowych, a także badania opinii publicznej w Polsce, Niemczech i USA.

– Pozwoli to sprawdzić, jak deportacje są przedstawiane i uzasadniane oraz jak zmienia się społeczne poparcie dla ich przeprowadzania – mówi badaczka.

Projekt połączy metody jakościowe i ilościowe. Zastosowane zostaną m.in.: analiza prawna i archiwalna, wywiady pogłębione, analiza dyskursu, process tracing oraz jakościowa analiza porównawcza (QCA). Zebrane dane pozwolą odtworzyć procesy prowadzące do ponownego legitymizowania deportacji oraz wskazać czynniki prawne, polityczne, społeczne i dyplomatyczne, które temu sprzyjają.

Nowe spojrzenie na reżim deportacyjny

Jednym z najważniejszych założeń REDIRECT jest zakwestionowanie przekonania, że deportacja stanowi przede wszystkim narzędzie wzmacniania suwerenności państwa. Projekt ujmuje ją jako proces transnarodowy i wielopoziomowy, zależny od relacji między państwami, instytucjami i innymi uczestnikami procesu deportacyjnego.

Badaczka proponuje także pojęcie „ponownie legitymizowanych deportacji”. Odnosi się ono do sytuacji, w których deportacje wcześniej wstrzymywane lub kwestionowane ze względu na niebezpieczeństwo w kraju docelowym znów zaczynają być przedstawiane jako dopuszczalne i uzasadnione.

REDIRECT ma pomóc ustalić, jakie zmiany prawne, polityczne i społeczne umożliwiają taki proces oraz jaką rolę w nim odgrywają m.in. zmieniające się podejście do praw człowieka i rosnące znaczenie populizmu.

– REDIRECT proponuje nowe, transnarodowe i wieloskalowe ujęcie, które pozwala umiejscowić deportacje w przecinających się geografiach władzy – podkreśla dr Agnieszka Radziwinowiczówna.

Prof. Michał Parniak z Wydziału Fizyki oraz Centrum Nowych Technologii UW otrzymał Starting Grant przyznany przez Europejską Radę ds. Badań Naukowych (ERC, European Research Council) na realizację projektu Quantum Rydberg Antenna Systems (QURA, pol. Kwantowe rydbergowskie systemy antenowe).

Naukowiec, wraz z zespołem, planuje zbudować przełomowe czujniki kwantowe do pomiaru pól elektromagnetycznych w zakresie mikrofal, fal milimetrowych i terahercowych. Projekt ma na celu przekroczenie fundamentalnych ograniczeń szumowych i czułościowych klasycznej elektroniki poprzez użycie metod optyki kwantowej i fizyki atomowej.

Wysokość finansowania w ramach grantu ERC wynosi 2 mln euro.

– Dotychczasowa elektronika oparta na klasycznych metalowych antenach zbliża się do swoich fizycznych limitów czułości i pasma. W projekcie QURA proponujemy zmianę paradygmatu: zamiast mierzyć fale za pomocą metalu, używamy atomów rydbergowskich, które pełnią rolę naturalnych i niezwykle czułych sensorów kwantowych. Pozwala to na bezpośredni pomiar pól elektromagnetycznych z niespotykaną precyzją oraz zliczanie pojedynczych fotonów mikrofalowych w temperaturze pokojowej. To otwiera drzwi do technologii przełomowych w komunikacji 6G, radarach oraz astronomii – mówi prof. Michał Parniak, laureat grantu ERC.

Anteny kwantowe

Badacze będą analizować oddziaływanie fal elektromagnetycznych z gazami atomowymi wzbudzonymi do stanów rydbergowskich o olbrzymich momentach dipolowych. Wykorzystają metody optyki kwantowej i laserowej, takie jak detekcja superheterodynowa, przezroczystość indukowana elektromagnetycznie (EIT) oraz bezpośrednie zliczanie fotonów mikrofalowych. Badania będą prowadzone równolegle na komórkach z gorącą parą atomową oraz na ultrazimnych atomach schwytanych w pułapkach optycznych.

– Innowacyjność projektu polega na odejściu od klasycznych metalowych elementów odbiorczych na rzecz „anten kwantowych” opartych na zbiorczych wzbudzeniach atomowych. Pozwala to na osiągnięcie czułości na poziomie pojedynczych fotonów mikrofalowych w temperaturze pokojowej, bez konieczności chłodzenia kriogenicznego – podkreśla prof. Michał Parniak.

Projekt dostarczy nowej wiedzy z zakresu metrologii kwantowej i fizyki układów atomowych. Badacze planują stworzenie mobilnego kwantowego radiometru do pomiarów nieba oraz demonstratorów kwantowych macierzy antenowych gotowych do testów aplikacyjnych.

Efekty projektu mogą mieć w przyszłości zastosowania wdrożeniowe, które obejmą m.in.: sieci bezprzewodowe 6G o wysokiej przepustowości, ultra-czułe i trudne do wykrycia pasywne systemy radarowe, radiometrię kosmiczną, w tym precyzyjne pomiary mikrofalowego promieniowania tła, oraz interfejsy kwantowe do łączności w sieciach kwantowych.

Projekt potrwa pięć lat. Jego rozpoczęcie planowane jest na początku 2027 roku.

Wystawa ukazuje przyszłego noblistę jako pracownika Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie. Egzemplarz The Waste Land T. S. Eliota, który był podstawą pierwszego przekładu, jakiego dokonał Czesław Miłosz, pochodził właśnie ze zbiorów biblioteki UW. Fascynujące dzieje jednego z najważniejszych poetyckich przekładów w historii polskiej literatury są tematem książki Pawła Bema. W trakcie spotkania O kolejnych przekładach i okolicznościach ich powstawania rozmawiać będą autor książki, prof. Piotr Mitzner oraz prof. Magdalena Heydel. Spotkanie poprowadzi Marek Zagańczyk.

W związku z zakończeniem działalności przez podmiot zewnętrzny – LIBER Sp. z o.o. – w lokalu przy ul. Krakowskie Przedmieście 24 oraz postępowaniem upadłościowym prowadzonym wobec spółki, Uniwersytet Warszawski podjął działania zmierzające do ponownego uruchomienia w tym miejscu księgarni uniwersyteckiej.

Celem przedsięwzięcia jest stworzenie miejsca, które zapewni społeczności akademickiej oraz wszystkim zainteresowanym dogodny dostęp do publikacji Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego, a także do podręczników i publikacji naukowych innych wydawców.

Enzymy to prawdziwe maszyny o wysokiej wydajności. Z niemal idealną precyzją i efektywnością przeprowadzają różnorodne reakcje chemiczne w organizmach. Podczas gdy syntetyczne procesy chemiczne często wymagają ekstremalnych temperatur lub ciśnień, enzymy działają energooszczędnie i w sposób zrównoważony w roztworach wodnych o temperaturze ciała.

Naukowcy z Niemiec, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii i Polski ustalili strukturę białka rubredoksyny z rozdzielczością 0,43 Ångströma – najwyższą, jaką kiedykolwiek osiągnięto.

Wyniki ich badań i zastosowana metodologia mogą, przy pomocy dokładnych danych dyfrakcji rentgenowskiej, umożliwić rutynowe stosowanie krystalografii kwantowej do badania makrocząsteczek biologicznych. Uzyskanie dogłębnego wglądu w reakcje katalizowane przez enzymy dzięki temu podejściu otwiera drzwi do opracowywania leków na choroby ludzkie oraz tworzenia enzymów projektowanych specjalnie do zastosowań w chemii i materiałoznawstwie. Zastosowanie wykracza daleko poza badania podstawowe.

Wyniki zostały opublikowane w czasopiśmie „Acta Crystallographica Section D, Structural Biology”.

Odkrywanie tajemnic

Aby zrozumieć niezwykłą wydajność enzymów, naukowcy muszą poznać nie tylko rozmieszczenie atomów, ale także rozkład elektronów w ich strukturze. Krystalografia rentgenowska o rozdzielczości lepszej niż 1,1 Å pozwala wyznaczać gęstość elektronową, a dzięki temu badać wiązania chemiczne i zjawiska kwantowe zachodzące w cząsteczce.

W szczegółach gęstości elektronowe ujawniają właściwości elektronowe i zjawiska mechaniki kwantowej. Te z kolei dostarczają informacji na temat stanu kwantowego miejsca aktywnego enzymu, substratów, produktów pośrednich i końcowych. – Ostatecznie ta kompleksowa obserwacja eksperymentalna umożliwi opracowanie leków dostosowanych do konkretnych chorób u ludzi, a także enzymów projektowanych specjalnie do katalizowania reakcji chemicznych – mówi prof. Ashwin Chari, kierownik grupy badawczej ds. biochemii strukturalnej i mechanizmów w Instytucie Nauk Multidyscyplinarnych im. Maxa Plancka w Getyndze (Niemcy). Jednak tak wysokie rozdzielczości wiążą się z ryzykiem: promieniowanie może uszkodzić struktury biologiczne, zmieniając szczegóły, które naukowcy mogą w nich dostrzec.

Rekordowa struktura rubredoksyny

Naukowcy – pod kierownictwem prof. Chari – Gleb Bourenkov z Europejskiego Laboratorium Biologii Molekularnej (Hamburg, Niemcy), prof. Clemens Schulze-Briese z DECTRIS (Baden-Daettwil, Szwajcaria), prof. Gérard Bricogne z Global Phasing (Cambridge, Wielka Brytania) oraz prof. Paulina Dominiak z Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych Uniwersytetu Warszawskiego znaleźli sposób na pokonanie dotychczasowych ograniczeń. Określili strukturę białka rubredoksyny pochodzącej z archeonów z rozdzielczością 0,43 Å.

– Zgodnie z naszą najlepszą wiedzą jest to struktura białka o najwyższej rozdzielczości, jaką dotychczas udało się określić – wyjaśnia prof. Chari i dodaje: – Było to możliwe dzięki szeregowi innowacji technicznych i usprawnionych procedur. Połączyliśmy najnowocześniejszą krystalografię rentgenowską z zaawansowanymi modelami kwantowo-chemicznymi, łącząc w ten sposób biologię strukturalną z fizyką kwantową.

Podstawą eksperymentu były wcześniejsze badania nad wpływem promieniowania na kryształy białek. Naukowcy wykazali, że zastosowanie dużych kryształów, małych dawek promieniowania, wiązki o równomiernym profilu oraz optymalizacji procesu zbierania danych pozwala ograniczyć uszkodzenia i uzyskiwać wiarygodne dane w skali poniżej jednego ångströma.

Asferyczny rozkład elektronów 

Pomiary przeprowadzono w ośrodku DESY w Hamburgu, wykorzystując źródło promieniowania PETRA III oraz linię P14 Europejskiego Laboratorium Biologii Molekularnej EMBL. Zastosowana tam wiązka rentgenowska typu top-hat ma równomierną intensywność i może być dopasowywana do wielkości badanego kryształu. Samo zbieranie i przetwarzanie danych odbywa się zgodnie z zaawansowanymi, dynamicznie tworzonymi protokołami oprogramowania firmy Global Phasing, indywidualnie dostosowanymi do każdej próbki. Pozwala to precyzyjnie kontrolować dawkę promieniowania i uzyskać dane o maksymalnej jakości.

Dane o rozdzielczości 0,43 Å umożliwiły określenie położenia atomów w strukturze rubredoksyny, w tym atomów wodoru. Naukowcy uzyskali również wyjątkowo dokładny obraz gęstości elektronowej, pozwalający dostrzec m.in. elektrony znajdujące się w obszarze wiązań chemicznych oraz cząstkowe ładunki atomów.

Jak podkreśla prof. Paulina Dominiak, tak dokładnych danych nie można już poprawnie opisywać za pomocą standardowych, „sferycznych” modeli rozpraszania promieniowania. Konieczne jest uwzględnienie bardziej realistycznego, asferycznego rozkładu elektronów.

W tym celu biblioteka oprogramowania DiSCaMB dostarczająca transferowalne asferycznemodele atomowe (TAAM) została połączona z oprogramowaniem BUSTER firmy Global Phasing, służącym do udokładniania modeli białkowych. Dzięki temu zespół był w stanie w zadowalający sposób udokładnić strukturę białka używając asferyczne gęstości elektronowe i opierając się o wyjątkowe dane dyfrakcyjne.

Od badań podstawowych do nowych leków

Autorzy przewidują, że przy odpowiednio dokładnych danych rentgenowskich krystalografia kwantowa może w przyszłości stać się rutynową metodą badania makrocząsteczek biologicznych. Pozwoliłaby nie tylko zobaczyć, gdzie znajdują się atomy, ale także analizować właściwości elektronowe odpowiedzialne za przebieg reakcji enzymatycznych. W dłuższej perspektywie może to ułatwić projektowanie nowych leków, katalizatorów i enzymów wykorzystywanych w chemii oraz materiałoznawstwie.

Badania były efektem współpracy naukowców z EMBL, Global Phasing, DECTRIS, Uniwersytetu Warszawskiego oraz Instytutu Nauk Multidyscyplinarnych im. Maxa Plancka. Prace sfinansowały Fundacja Volkswagena oraz Narodowe Centrum Nauki.

Od początku funkcjonowania programu w 2019 roku skorzystało z niego 55 naukowców. Ich praca pomaga budować obecność języka polskiego i polskiej kultury za granicą.

Kompetencje słowotwórcze dzieci

Projekt badawczy prof. Natalii Siudzińskiej, realizowany we współpracy z Uniwersytetem Wileńskim, dotyczy kompetencji słowotwórczych dzieci polskojęzycznych na Wileńszczyźnie, wychowujących się w warunkach dwujęzyczności polsko-litewskiej. Celem projektu jest analiza sposobów tworzenia i rozumienia nowych wyrazów przez dzieci w wieku 5–9 lat oraz wpływu środowiska wielojęzycznego na rozwój języka polskiego. Badanie dostarczy nowych danych na temat rozwoju języka polskiego w środowisku wielojęzycznym i pozwoli lepiej zrozumieć procesy językowe zachodzące wśród dzieci polskiego pochodzenia wychowujących się poza Polską.

Pejzaż językowy szkół sobotnich

Projekt badawczy prof. Piotra Romanowskiego, realizowany we współpracy z Uniwersytetem w Cambridge, koncentruje się na pejzażu językowym polskich szkół sobotnich w Anglii i jest osadzony w kontekście polityki językowej. Jego celem jest analiza widoczności języka polskiego w przestrzeniach edukacyjnych, tworzonych przez uczniów, nauczycieli i rodziców, odzwierciedlających intencje komunikacyjne i wartości kulturowe. Badanie pozwoli odpowiedzieć na pytania dotyczące wpływu widoczności języka na kształtowanie tożsamości, integrację społeczności i aktywności obywatelskiej polskich imigrantów.

Konferencja European Sociological Association miała miejsce w Warszawie w dniach 25–28 sierpnia pod hasłem „Strengthening Democracies: Social Action, Solidarity, and Sustainable Futures” – „Wzmacnianie demokracji: działanie społeczne, solidarność i zrównoważona przyszłość”.

Współorganizatorem konferencji był Wydział Socjologii UW. Udział w konferencji oraz badania 28 pracowników i pracowniczek, 20 doktorantów i doktorantek oraz 7 studentów i studentek z Wydziału Socjologii zostały sfinansowane w ramach programu Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza (IDUB).

Otwarcie ESA 2026 odbyło się 25 sierpnia w hali COS Torwar. Wzięli w nim udział badacze, przedstawiciele uczelni, reprezentanci stowarzyszeń socjologicznych, przedstawiciele władz samorządowych oraz studenci z całego świata.

Konferencję otworzył m.in. prof. Zygmunt Lalak, prorektor UW ds. badań. W otwarciu wzięli udział także m.in. prof. Michał Zasada, rektor Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, prof. Kaja Gadowska, prezydent ESA w kadencji 2024–2026, Loukia Maria Fratsea, przewodnicząca 17. Konferencji ESA, prof. Mirosława Grabowska, przewodnicząca warszawskiego komitetu organizacyjnego ESA 2026 oraz prof. Geoffrey Pleyers z Université catholique de Louvain (UCLouvain), prezydent International Sociological Association.

Po części oficjalnej odbyła się pierwsza sesja plenarna 17. Konferencji ESA, poświęcona najważniejszym przemianom społecznym i wyzwaniom stojącym przed demokracją. Wystąpienia dotyczyły m.in. kryzysu demokracji liberalnej, współczesnych przemian społecznych oraz roli socjologii w świecie naznaczonym konfliktami, autorytaryzmem, dezinformacją i gwałtownym rozwojem technologii. W sesji tej wzięła udział prof. Anna Giza z Wydziału Socjologii UW, która mówiła m.in. o przenikaniu mechanizmów rynkowych do sfery konsumpcji, życia towarzyskiego i komunikacji w okresie transformacji ustrojowej. Wystąpienia wygłosili także prof. Grzegorz Ekiert z Harvard University oraz prof. Geoffrey Pleyers.

Otwarcie konferencji uświetnił koncert muzyki klasycznej w wykonaniu Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia.

Sesje naukowe na UW

W 17. edycji wydarzenia wzięło udział ponad 3 tys. badaczy z ponad 60 państw świata. 26 i 27 sierpnia spotkania odbyły się w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, a 28 sierpnia konferencja miała miejsce na Uniwersytecie Warszawskim.

Prof. Julia Kubisa, dziekana Wydziału Socjologii UW, pełniła funkcję wiceprzewodniczącej warszawskiego komitetu organizacyjnego wydarzenia. Sesje naukowe na Uniwersytecie Warszawskim odbyły się 28 sierpnia. Spotkania miały miejsce w budynku UW przy ul. Dobrej 55. Naukowcy z UW zaprezentowali wyniki swoich badań podczas ponad 60 wystąpień.

Podczas czterech dni obrad odbyło się kilkadziesiąt sekcji tematycznych i setki paneli dyskusyjnych. Tematyka konferencji związana była z zagadnieniami związanymi z wyzwaniami współczesnych społeczeństw.

Dyskusje dotyczyły m.in. demokracji i partycypacji politycznej, nierówności, migracji i granic, zmian klimatu, pracy i opieki, edukacji, zdrowia, przemian miast, nowych technologii oraz sztucznej inteligencji.

Podsumowanie konferencji oraz Walne Zgromadzenie ESA (ESA General Assembly) odbyło się w Auditorium Maximum na kampusie UW przy Krakowskim Przedmieściu.

Więcej informacji znajduje się oraz stronie Wydziału Socjologii UW: https://ws.uw.edu.pl oraz na stronie Europejskiego Stowarzyszenia Socjologicznego: https://www.europeansociology.org.

Projekt został częściowo sfinansowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Uroczyste otwarcie odbyło się 28 sierpnia na szczycie Pop Iwan w Ukrainie. Wzięli w nim udział Marcin Kulasek, minister nauki i szkolnictwa wyższego RP, oraz Andrii Butenko, minister edukacji i nauki Ukrainy. Obecni byli również rektorzy uczelni realizujących projekt – prof. Alojzy Z. Nowak, rektor Uniwersytetu Warszawskiego, oraz prof. Valentyna Yakubiv, rektorka Karpackiego Narodowego Uniwersytetu im. Wasyla Stefanyka.

Podczas spotkania ministrowie podpisali deklarację o współpracy dotyczącą rozwoju Karpat jako otwartej przestrzeni dla nauki i edukacji. Otwarto również Międzynarodowe Centrum Wspólnego Użytkowania Aparatury Naukowej. Zainstalowane w obserwatorium urządzenia będą mogły służyć nie tylko naukowcom obu partnerskich uczelni, ale także innym zespołom badawczym.

Nowy teleskop

Jednym z najważniejszych punktów uroczystości była prezentacja nowego teleskopu. Dokonał jej prof. Włodzimierz Trojański, dyrektor Astronomicznej Stacji Badawczej Międzynarodowego Centrum Naukowego „Obserwatorium”.

Teleskop został umieszczony pod specjalnie zaprojektowaną kopułą, przystosowaną do trudnych warunków atmosferycznych panujących na wysokości ponad 2 tys. metrów. W przyszłości urządzenie ma zostać wyposażone w zrobotyzowany system umożliwiający prowadzenie obserwacji i sterowanie nim na odległość.

Wyróżnienie dla rektora UW

Ważną częścią wydarzenia było uhonorowanie osób szczególnie zaangażowanych w rozwój współpracy akademickiej między Polską a Ukrainą. Certyfikaty Uznania Ministerstwa Edukacji i Nauki Ukrainy otrzymali prof. Alojzy Z. Nowak, rektor UW, prof. Jerzy Lis, rektor Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie, oraz Jan Malicki, dyrektor Studium Europy Wschodniej UW.

Wyróżnienia przyznano za znaczący wkład w rozwój polsko-ukraińskiej współpracy w dziedzinie nauki i edukacji oraz wspieranie kontaktów między środowiskami naukowymi obu państw.

Obserwatorium UW

Obserwatorium Astronomiczno-Meteorologiczne im. Marszałka Józefa Piłsudskiego, nazywane „Białym Słoniem”, powstało w latach 1936–1938 z inicjatywy Uniwersytetu Warszawskiego i Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. W momencie otwarcia należało do najnowocześniejszych placówek tego typu w Europie.

Działalność obserwatorium przerwał wybuch II wojny światowej. Prace nad jego odbudową rozpoczęły się w 2012 roku. Uniwersytet Warszawski i Karpacki Narodowy Uniwersytet im. Wasyla Stefanyka rozwijają na Pop Iwanie ośrodek polsko-ukraińskiej współpracy naukowej. Od 2017 roku działa tam również polsko-ukraińska stacja ratownictwa górskiego.

Uroczyste wręczenie tytułu odbyło się 26 sierpnia w Iwano-Frankiwsku w Ukrainie. Akt nadania doktoratu honoris causa wręczył prof. Alojzemu Z. Nowakowi prof. Ihor Cependa, były rektor, przewodniczący Senatu Karpackiego Narodowego Uniwersytetu im. Wasyla Stefanyka oraz wieloletni współpracownik Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego.

Tytuł doktora honoris causa otrzymał również prof. Jerzy Lis, rektor Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie.

Współpraca polsko-ukraińska

Doktor honoris causa jest najwyższym wyróżnieniem akademickim nadawanym przez uczelnie osobom szczególnie zasłużonym dla nauki i środowiska akademickiego. Senat Karpackiego Narodowego Uniwersytetu im. Wasyla Stefanyka zdecydował o nadaniu tego tytułu prof. Alojzemu Z. Nowakowi w uznaniu jego dorobku naukowego i działalności akademickiej, a także zaangażowania w rozwój relacji między środowiskami naukowymi Polski i Ukrainy.

Uczelnia z Iwano-Frankiwska zwróciła szczególną uwagę na działania rektora UW na rzecz solidarności akademickiej oraz wsparcia Ukrainy i ukraińskich uczelni w okresie rosyjskiej agresji. Nadanie tytułu jest jednocześnie wyrazem wieloletnich relacji łączących oba środowiska akademickie oraz znaczenia polsko-ukraińskiej współpracy naukowej i edukacyjnej.

Doktoraty honoris causa

To kolejny tytuł doktora honoris causa przyznany prof. Alojzemu Z. Nowakowi przez uczelnię zagraniczną. We wrześniu 2025 roku rektor UW otrzymał najwyższe wyróżnienie akademickie Katolickiego Uniwersytetu Santa María w Arequipie w Peru. Uhonorowano wówczas jego dorobek naukowy, działalność akademicką oraz zaangażowanie w rozwój współpracy międzynarodowej.

W 2022 roku prof. Alojzy Z. Nowak został doktorem honoris causa Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu. Tytuł przyznano mu za zasługi na rzecz rozwoju sportu akademickiego. Podczas uroczystości rektor UW wygłosił wykład „Czy sport może być elementem integrującym w deglobalizującym się świecie?”, poświęcony m.in. znaczeniu sportu dla budowania relacji między ludźmi, środowiskami i państwami.

Konferencja European Sociological Association odbywa się w Warszawie w dniach 25–28 sierpnia pod hasłem „Strengthening Democracies: Social Action, Solidarity, and Sustainable Futures” – „Wzmacnianie demokracji: działanie społeczne, solidarność i zrównoważona przyszłość”.

Współorganizatorem konferencji jest Wydział Socjologii UW. Udział w konferencji oraz badania 28 pracowników i pracowniczek, 20 doktorantów i doktorantek oraz 7 studentów i studentek z Wydziału Socjologii  zostały sfinansowane w ramach programu Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza (IDUB).

Otwarcie ESA 2026 odbyło się 25 sierpnia w hali COS Torwar. Wzięli w nim udział badacze, przedstawiciele uczelni, reprezentanci stowarzyszeń socjologicznych, przedstawiciele władz samorządowych oraz studenci z całego świata.

Konferencję otworzył m.in. prof. Zygmunt Lalak, prorektor UW ds. badań. W otwarciu wzięli udział także m.in. prof. Michał Zasada, rektor Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, prof. Kaja Gadowska, prezydent ESA w kadencji 2024–2026, Loukia Maria Fratsea, przewodnicząca 17. Konferencji ESA, prof. Mirosława Grabowska, przewodnicząca warszawskiego komitetu organizacyjnego ESA 2026 oraz prof. Geoffrey Pleyers z Université catholique de Louvain (UCLouvain), prezydent International Sociological Association.

Po części oficjalnej odbyła się pierwsza sesja plenarna 17. Konferencji ESA, poświęcona najważniejszym przemianom społecznym i wyzwaniom stojącym przed demokracją. Wystąpienia dotyczyły m.in. kryzysu demokracji liberalnej, współczesnych przemian społecznych oraz roli socjologii w świecie naznaczonym konfliktami, autorytaryzmem, dezinformacją i gwałtownym rozwojem technologii. W sesji tej wzięła udział prof. Anna Giza z Wydziału Socjologii UW, która mówiła m.in. o przenikaniu mechanizmów rynkowych do sfery konsumpcji, życia towarzyskiego i komunikacji w okresie transformacji ustrojowej. Wystawienia wygłosili także prof. Grzegorz Ekiert z Harvard University oraz prof. Geoffrey Pleyers.

Otwarcie konferencji uświetnił koncert muzyki klasycznej w wykonaniu Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia.

Sesje naukowe na UW

W 17. edycji wydarzenia bierze udział ponad 3 tys. badaczy z ponad 60 państw świata. 26 i 27 sierpnia spotkania odbędą się w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, a 28 sierpnia konferencja będzie miała miejsce na Uniwersytecie Warszawskim.

Prof. Julia Kubisa, dziekana Wydziału Socjologii UW, pełni funkcję wiceprzewodniczącej warszawskiego komitetu organizacyjnego wydarzenia. Sesje naukowe na Uniwersytecie Warszawskim odbędą się 28 sierpnia. Spotkania będą miały miejsce w budynku UW przy ul. Dobrej 55. Łącznie podczas konferencji naukowcy z UW zaprezentują wyniki swoich badań podczas ponad 60 wystąpień.

Podczas czterech dni obrad zaplanowano program naukowy podzielony na kilkadziesiąt sekcji tematycznych i setki paneli dyskusyjnych. Tematyka konferencji związana jest zagadnieniami związanych z wyzwaniami współczesnych społeczeństw. Dyskusje dotyczą m.in. demokracji i partycypacji politycznej, nierówności, migracji i granic, zmian klimatu, pracy i opieki, edukacji, zdrowia, przemian miast, nowych technologii oraz sztucznej inteligencji.

Podsumowanie konferencji oraz Walne Zgromadzenie ESA (ESA General Assembly) odbędzie się w Auditorium Maximum na kampusie UW przy Krakowskim Przedmieściu.

Więcej informacji znajduje się oraz stronie Wydziału Socjologii UW: https://ws.uw.edu.pl oraz na stronie Europejskiego Stowarzyszenia Socjologicznego: https://www.europeansociology.org.

Projekt został częściowo sfinansowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Konferencja European Sociological Association odbędzie się w Warszawie w dniach 25–28 sierpnia pod hasłem „Strengthening Democracies: Social Action, Solidarity, and Sustainable Futures” – „Wzmacnianie demokracji: działanie społeczne, solidarność i zrównoważona przyszłość”.

Konferencja jest jednym największych odbywających się cyklicznie europejskich wydarzeń poświęconych socjologii i naukom społecznym. W 17. edycji wydarzenia weźmie udział ponad 3 tys. badaczy z 68 państw świata.

ESA 2026 rozpocznie się 25 sierpnia w hali COS Torwar. 26 i 27 sierpnia spotkania odbędą się w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, a 28 sierpnia konferencja będzie miała miejsce na Uniwersytecie Warszawskim.

Podczas czterech dni obrad zaplanowano program naukowy podzielony na kilkadziesiąt sekcji tematycznych i setki paneli dyskusyjnych. Tematyka konferencji dotyczy zagadnień związanych z wyzwaniami współczesnych społeczeństw. Dyskusje będą dotyczyć m.in. demokracji i partycypacji politycznej, nierówności, migracji i granic, zmian klimatu, pracy i opieki, edukacji, zdrowia, przemian miast, nowych technologii oraz sztucznej inteligencji.

Spotkania na UW

Współorganizatorem konferencji jest Wydział Socjologii UW. Prof. Julia Kubisa, dziekana Wydziału Socjologii UW, pełni funkcję wiceprzewodniczącej warszawskiego komitetu organizacyjnego wydarzenia.

Sesje naukowe na Uniwersytecie Warszawskim odbędą się 28 sierpnia. Spotkania będą miały miejsce w budynku UW przy ul. Dobrej 55. Łącznie podczas konferencji naukowcy z UW zaprezentują wyniki swoich badań podczas ponad 60 wystąpień.

Podsumowanie konferencji oraz Walne Zgromadzenie ESA (ESA General Assembly) odbędzie się w Auditorium Maximum na kampusie UW przy Krakowskim Przedmieściu.

Więcej informacji znajduje się oraz stronie Wydziału Socjologii UW: https://ws.uw.edu.pl oraz na stronie Europejskiego Stowarzyszenia Socjologicznego: https://www.europeansociology.org.

Projekt został częściowo sfinansowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Nagroda NFF Book Prize in honor of Barbara Czarniawska została ustanowiona dwa lata temu przez Nordic Academy of Management po śmierci prof. Barbary Czarniawskiej. Jest przyznawana autorom książek naukowych z obszaru zarządzania i organizacji. Jej laureatów wybiera kapituła spośród kandydatur zgłaszanych przez członków Nordic Academy of Management oraz przedstawicieli kapituły.

Pierwszą laureatkę ogłoszono podczas tegorocznej konferencji Nordic Academy of Management, która odbyła się na Uniwersytecie w Aarhus w Danii pod hasłem „Global Challenges and Local Strategies”.

Książka University of Hope poświęcona jest współczesnemu uniwersytetowi i przemianom zachodzącym w środowisku akademickim. Prof. Monika Kostera analizuje w niej wpływ neoliberalizacji i menedżeryzacji na życie akademickie, a także znaczenie relacji, wspólnotowości, troski i kolegialności dla funkcjonowania uniwersytetu.

Kapituła określiła książkę jako publikację bogatą teoretycznie, opartą na materiale empirycznym i wyróżniającą się przystępnym sposobem prezentowania wyników badań. Doceniono również jej wkład w rozwój nurtu „pisania inaczej” w badaniach nad organizacją.

Laureatka Nagrody

Prof. Monika Kostera pracuje na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego. Jest profesorką wizytującą m.in. na Uniwersytecie Södertörn w Szwecji, Uniwersytecie Rennes we Francji oraz Uniwersytecie Paris-Nanterre.

Jej zainteresowania badawcze obejmują m.in. wyobraźnię organizacyjną, dezalienację pracy oraz etnografię organizacyjną. Wniosła znaczący wkład w rozwój jakościowych metod badań organizacji i zarządzania, w szczególności etnografii organizacyjnej. Jest autorką licznych publikacji naukowych i książek wydawanych przez międzynarodowe wydawnictwa, m.in. Oxford University Press, Edward Elgar i Blackwell.

Główną ideą projektu 4EU+ Eternity jest zachowanie ciągłości realizacji misji Sojuszu 4EU+, polegającej na tworzeniu kompleksowej oferty edukacyjnej i wspieraniu innowacyjności badawczej. Zgodnie z nazwą ma on na celu zapewnienie stabilnej kontynuacji aktywności rozpoczętych przez Sojusz w innych projektach, oraz wzmocnienie strategicznych działań poprzez komplementarne inicjatywy.

Jego realizacja trwa od 2024 roku, kiedy to Uniwersytet Warszawski otrzymał ponad 1,5 mln zł dofinansowania w ramach programu Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej „Wsparcie Uniwersytetów Europejskich” (pod skrzydłami Narodowego Centrum Badań i Rozwoju). Projekt zakończy się 30 września.

Tegoroczna edycja International Mathematics Competition (IMC) for University Students odbywała się na przełomie lipca i sierpnia w bułgarskim Błagojewgradzie. Jej organizatorami były University College London i American University w Bułgarii. Wzięło w niej udział 447 studentów z ponad 50 uczelni z całego świata. Wśród nich była drużyna reprezentująca Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki UW w składzie: Krzysztof Karwik, Michał Kaźmierczak, Łukasz Łopacki i Adam Naskręcki. Opiekunem zespołu był dr Rafał Martynek.

Zadaniem uczestników było rozwiązanie 10 zadań w ciągu dwóch dni, za co maksymalnie przysługiwało 100 punktów. Reprezentanci UW przywieźli z zawodów łącznie trzy medale. Debiutujący w rozgrywkach Michał Kaźmierczak zdobył 75 punktów, co dało mu miejsce 13–15 (First Prize i nagroda rzeczowa). Adam Naskręcki i Krzysztof Karwik zdobyli srebrne medale (Second Prize) uzyskując odpowiednio 50 i 47 punktów. Tylko czterech punktów zabrakło Łukaszowi Łopackiemu do zdobycia medalu brązowego (wynik 30 punktów i Honorable Mention).

Wyróżnieni w Kalifornii

W lipcu w Irvine (Kalifornia, USA) odbyły się zawody RoboSub 2026, czyli rywalizacja konstruktorów autonomicznych pojazdów podwodnych. W tegorocznych rozgrywkach wzięło udział 58 drużyn z dziewięciu krajów: Bangladeszu, Brazylii, Kanady, Indii, Meksyku, Polski, Singapuru, Turcji i Stanów Zjednoczonych. Nasz kraj reprezentował zespół studentów z Uniwersytetu Warszawskiego i Politechniki Warszawskiej.

RoboSub to jedne z najbardziej prestiżowych zawodów dla młodych inżynierów. Zadaniem zespołów jest zaprojektowanie i zbudowanie autonomicznego robota podwodnego, który potrafi wykonywać misje inspirowane rzeczywistymi zadaniami przemysłu morskiego – od mapowania dna po wykrywanie i śledzenie podwodnych obiektów.

Drużyna z Polski – w tym studenci z Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki oraz Wydziału Fizyki działający w Kole Naukowym Systemów Pomiarowych i Automatyki UW – zaprezentowała autonomiczny pojazd podwodny (AUV) BlueSpark, który zbudowała od zera własnymi rękami. Sędziowie konkursu docenili projekt, przyznając mu Special Award for Research za innowacyjne wykorzystanie technologii Gaussian splatting do generowania modeli 3D.

Jako przewodnik wykorzystamy normę ISO 24495-1:2023, w której czytamy, że „autorzy powinni używać słów znanych czytelnikom” (pkt 5.3.2.), i polski dokument Prosty język – ustandaryzowane zasady dostępny na stronie Fundacji Języka Polskiego.

Precyzyjne i jednoznaczne

O języku można myśleć różnymi metaforami. Jedną z nich jest metafora sieci, zgodnie z którą słowa pozostają ze sobą w różnych relacjach, a tym samym tworzą różne sieci zależności. Jeśli słowa pozostają w relacji nadrzędności i podrzędności (np. zwierzę i pies), nazywamy je hiperonimami (zwierzę) i hiponimami (pies). Kiedy chcemy, żeby odbiorca szybko i bez problemów zrozumiał nasz tekst, musimy używać przede wszystkim tych drugich. Są one jednoznaczne i precyzyjne.

Precyzja pozwala zmniejszyć liczbę telefonów, e-maili i pytań, na które musimy odpowiadać, jeśli operujemy ogólnikami. Na jakie ogólniki musimy uważać? Pamiętajmy, że:

• dokumenty to: podanie, wniosek, zaświadczenie, oświadczenie, umowa;
• sprawa to: urlop dziekański, stypendium, praktyki, obrona pracy;
• jednostka to: dziekanat, Biuro Obsługi Studentów, Szkoła Doktorska;
• osoba właściwa to: prodziekan, kierownik studiów, koordynator praktyk;
• termin to: do 15 września, w ciągu 14 dni od otrzymania decyzji;
• system to: USOSweb, IRK, APD.

Spójność to podstawa

W sieci relacji leksykalnych poza hiperonimami i hiponimami znajdziemy także synonimy, czyli wyrazy bliskoznaczne. Są one bardzo ważne, ponieważ wzbogacają język i pozwalają nam wyrażać się bardziej precyzyjnie. Jeśli jednak używamy ich bezrefleksyjnie, nasz tekst przestanie być spójny. A to właśnie spójność twórcy normy ISO podają jako jeden z gwarantów zapewnienia zrozumiałości tekstu. I choć w wypadku leksyki zasada ta może pozornie stać w sprzeczności z wbijanymi nam od szkoły podstawowej radami, żeby używać jak najwięcej synonimów, w tekstach użytkowych warto się z nią zaprzyjaźnić.

Inne przykłady synonimii, która może utrudniać życie, to:

• kierownik jednostki organizacyjnej (KJO) = dziekan;
• kierownik jednostki dydaktycznej (KJD) = prodziekan ds. studenckich;
• akademik = dom studenta;
• wniosek = podanie;
• praca dyplomowa = praca licencjacka = praca magisterska.

Warto zauważyć, że przytoczone słowa i wyrażenia nie zawsze znaczą to samo. Trzeba więc używać ich z rozwagą i świadomie. Nie bójmy się powtórzeń – czasami pozwalają one zachować nie tylko spójność, lecz także precyzję.

Konkret, nie abstrakcja

Autorzy normy ISO radzą: „Wybieraj słowa, które wywołują w umyśle czytelników obraz”. Słowa możemy podzielić na konkretne i abstrakcyjne. Prof. Magdalena Zawisławska w jednym z odcinków podkastu o dobrej komunikacji Możemy prościej podkreśla, że najlepiej rozumiemy rzeczowniki. To one sprawiają, że przed naszymi oczami pojawia się konkretny obraz rzeczy, zwierzęcia lub osoby. Kiedy czytamy lub słyszymy słowo stół, wyobrażamy sobie konkretny mebel. Jest on oczywiście inny w zależności od naszych doświadczeń życiowych, do stworzenia obrazu nie potrzebujemy jednak niczego więcej niż tego rzeczownika.

Kolejne na liście słów lepiej zrozumiałych są przymiotniki. Kiedy słyszymy słowo drewniany, nie generujemy wprawdzie konkretnego obrazu, jednak dość szybko wyobrażamy sobie jakąś drewnianą rzecz, np. stół, dom, kredens.

Co ciekawe, o wiele trudniej jest nam generować obrazy czasowników, choć z perspektywy prostego języka są one bardzo pożądane. Kiedy czytamy: biegnie, stoi, kocha – zawsze pojawi się nam pytanie „kto?”. I dopiero na tej podstawie jesteśmy w stanie stworzyć obraz.

Najtrudniejsze do rozumienia są jednak słowa, które łączą dwa przeciwstawne bieguny – rzeczowniki i czasowniki, czyli tzw. rzeczowniki odczasownikowe (gerundia), np. stanie, bieganie, kochanie oraz rzeczowniki abstrakcyjne (np. rejestracja). Żeby przerobić je na obraz, nasz mózg musi wykonać wiele skomplikowanych operacji.

Z tej zasady płyną dwa proste wnioski. Po pierwsze, piszmy o konkretach i podawajmy przykłady sytuacji, zamiast opierać się na ogólnikach.

Po drugie zaś – unikajmy rzeczowników odczasownikowych i zastępujmy je czasownikami osobowymi. Te ostatnie w większości wypadków wymagają użycia podmiotu (czyli rzeczownika albo zaimka), a od niego już tylko krok do konkretu.

Centrum Współpracy i Dialogu Uniwersytetu Warszawskiego organizuje ogólnopolski konkurs foto-wideo „Your Experience Story – YES! Erasmus+”, finansowany ze środków Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. To rywalizacja przygotowana dla studentów lub doktorantów polskich uczelni, którzy brali udział w programach mobilności akademickiej w latach 2024/2025 lub 2025/2026. Zgodnie z nowymi zasadami w konkursie mogą wziąć udział także studentki i studentów, którzy staną się częścią Erasmusa w roku akademickim 2026/2027. Do wygrania jest czterodniowy wyjazd studyjny do siedzib Parlamentu Europejskiego.

Każdy uczestnik może zgłosić maksymalnie jedną pracę w każdej kategorii. Nie może ona być wygenerowana przez AI ani być fotomanipulacją, a użyte utwory, w szczególności muzyka, efekty dźwiękowe, filmowe czy grafiki, muszą pochodzić z ogólnodostępnych źródeł lub uczestnik musi posiadać prawa czy licencje do ich wykorzystania. Uczestnik konkursu musi pamiętać o posiadaniu zgód na dysponowanie wizerunkiem widocznych w pracy osób.

Nagrodą dla autorów najlepszych prac jest wizyta studyjna w siedzibach Parlamentu Europejskiego w Brukseli i Strasburgu, połączona ze zwiedzaniem miast, planowana na listopad. Organizator zapewnia transport, noclegi, wyżywienie oraz ubezpieczenie. Dodatkowo 12 najlepszych zdjęć trafi do limitowanego kalendarza promocyjnego na 2027 rok.

Głównym celem wizyty był rozwój współpracy pomiędzy Uniwersytetem Warszawskim a Państwowym Uniwersytetem Mongolskim oraz innymi uczelniami i instytucjami naukowymi w Ułan Bator.

Międzynarodowy Kongres Mongolistyczny

10 sierpnia delegacja z UW wzięła udział w otwarciu XIII Międzynarodowego Kongresu Mongolistycznego. Wydarzenie było okazją do spotkań z naukowcami reprezentującymi różne ośrodki badawcze i prowadzącymi interdyscyplinarne studia nad Mongolią. Rozmowy dotyczyły zarówno aktualnych kierunków badań mongolistycznych, jak i przyszłych wyzwań oraz możliwości rozwoju międzynarodowej współpracy naukowej.

Prorektor wraz z delegacją UW oraz innymi uczestnikami Kongresu wzięła także udział w przyjęciu wydanym przez Prezydenta Mongolii.

Umowa o wymianie

W drugim dniu wizyty w Ułan Bator delegacja UW pod przewodnictwem prorektor prof. Ewy Krogulec wzięła udział w spotkaniu z prof. Bayanjargalynem Ochirkhuyagem, rektorem Państwowego Uniwersytetu Mongolskiego, prof. Gombosurenem Munkhbayarem, dziekanem Wydziału Nauk Przyrodniczych PUM, oraz z prof. Erdene-Ochirem, kierownikiem Instytutu Studiów Mongolistycznych PUM. Tematem rozmów były rozwój i poszerzanie współpracy w ramach zawartej umowy, nie tylko w zakresie studiów mongolistycznych, ale również innych dyscyplin naukowych – archeologii, geologii czy nauk przyrodniczych. Sporo uwagi poświęcono wymianie doświadczeń i współpracy kadry naukowej czy studentów, a także realizacji wspólnych projektów naukowych i współpracy z mongolskimi partnerami przy aplikacji niektórych osiągnięć badaczy z UW w Mongolii. Uznano również, że ważnym impulsem do rozwoju wielokierunkowej i interdyscyplinarnej współpracy naukowej będzie utworzenie wspólnej stacji badawczej UW na Państwowym Uniwersytecie Mongolskim.

Strona mongolska podkreślała swoją wdzięczność władzom UW za wsparcie dla rozwoju studiów mongolistycznych na UW i również wyraziła swoją gotowość do rozszerzania współpracy o nowe obszary i wspólne projekty. Rektor Ochirkhuyag wskazał na wymianę pracowników naukowych i studentów jako ważny element konstytuujący możliwość realizacji tego wyzwania. W celu nadania tej współpracy ram prawnych i realnych możliwości doszło do podpisania umowy o wymianie studentów i pracowników naukowych między UW a PUM. W imieniu UW umowę podpisała prof. Ewa Krogulec, prorektor UW ds. rozwoju.

11 sierpnia delegacja UW odwiedziła klasztor buddyjski Gandan, gdzie została przyjęta na audiencji u jego przeora i najwyższego duchownego buddyzmu tybetańskiego w Mongolii Khamby Lamy Javzandorjego oraz rektora Mongolskiego Uniwersytetu Buddyjskiego im. Öndöra Gegeena Dzanabadzara w Ułan Bator dr. Lkhagvademchiga Jadamby. Rozmowy dotyczyły możliwości realizacji postanowień porozumienia zawartego między uczelniami w pierwszej połowie 2025 roku. Ustalono, że kolejnym etapem będzie zaproponowanie konkretnych projektów i kierunków działań, które pozwolą przełożyć zawarte porozumienie na rzeczywistą współpracę naukową.

Biznes i dyplomacja

Kolejny dzień wizyty upłynął pod znakiem spotkań i rozmów z przedstawicielami świata nauki, biznesu oraz polskiej dyplomacji. Odbyło się spotkanie z Baatarjavem Lkhagvajavem, prezesem Mongolskiej Izby Handlowo-Przemysłowej. Podczas rozmowy poruszono wiele zagadnień związanych ze współpracą nauki i biznesu. Szczególną uwagę zwrócono na możliwości transferu technologii opracowywanych na uniwersytetach do gospodarki oraz na rolę współpracy środowisk naukowych i gospodarczych w rozwiązywaniu konkretnych problemów rozwojowych.

Rozmawiano o obszarach i dyscyplinach, w których współpraca pomiędzy polskimi i mongolskimi uczelniami mogłaby wspierać zrównoważony rozwój, a jednocześnie przyczyniać się do pogłębiania wzajemnych relacji gospodarczych.

Przedstawiciele jednostek Uniwersytetu Warszawskiego zaprezentowali kilka propozycji współpracy dotyczących aplikacyjnych nauk biologiczno-chemicznych, geologii złóż, hydrogeologii, rekultywacji terenów oraz szeroko rozumianej ochrony środowiska.

Tego samego dnia prof. Ewa Krogulec wraz z delegacją została zaproszona na spotkanie z chargé d’affaires a.i. Krzysztofem Świderkiem, najwyższej rangi przedstawicielem dyplomatycznym Polski w Mongolii. Rozmowy dotyczyły planów rozwoju współpracy Uniwersytetu Warszawskiego z partnerami mongolskimi, możliwości wsparcia działalności polskich naukowców prowadzących badania w Mongolii, a także współpracy pomiędzy Ambasadą RP i UW na rzecz budowania rozpoznawalności i dobrej marki polskiej nauki w Mongolii.

Po południu delegacja w składzie prof. Ewa Krogulec, prof. Ewa Falkowska, dr Konrad Zawadzki oraz dr Jan Rogala wzięła udział w spotkaniu z przedstawicielami Państwowego Uniwersytetu Mongolskiego, w tym dyrektorem Parku Naukowo-Technologicznego, przedstawicielem Wydziału Nauk Ścisłych oraz Dziekan Wydziału Chemii. Reprezentanci UW przedstawili potencjał naukowy Uniwersytetu Warszawskiego oraz propozycje projektów, wokół których możliwe byłoby rozwijanie współpracy z partnerami mongolskimi. Ustalono wspólny plan dalszego działania, którego realizacja ma rozpocząć się jesienią 2026 roku.

Archeologia i geologia

Podczas wizyty odbył się także m.in. rekonesans archeologiczny w środkowej Mongolii, w którym wzięli udział prof. Radosław Karasiewicz-Szczypiorski i dr hab. Mariusz Gwiazda. Odwiedzono ponad 20 stanowisk archeologicznych, oceniając ich potencjał badawczy oraz możliwy zakres przyszłych prac. Zebrane informacje stanowią podstawę do dalszych rozmów dotyczących uruchomienia wspólnych polsko-mongolskich badań archeologicznych. Obie strony wyraziły zainteresowanie przygotowaniem projektów obejmujących prace na wybranych stanowiskach.

Jednym z istotnych elementów programu było również spotkanie przedstawicielek geologii Uniwersytetu Warszawskiego – prorektor prof. Ewy Krogulec oraz dziekan Wydziału Geologii prof. Ewy Falkowskiej – w Research Center of Geology and Mineral Resources Państwowego Uniwersytetu Mongolskiego. Spotkanie dotyczyło możliwości rozwoju współpracy naukowej między UW a Państwowym Uniwersytetem Mongolskim, ze szczególnym uwzględnieniem badań geologicznych prowadzonych w powiązaniu z innymi dyscyplinami naukowymi. Potencjalne obszary wspólnych badań obejmują m.in. zasoby mineralne, hydrogeologię, geofizykę, petrologię, tektonikę, ochronę środowiska, a także wykorzystanie nowoczesnych metod modelowania i analiz przestrzennych.

Podkreślono m.in., że Mongolia stanowi wyjątkowy obszar dla prowadzenia badań geologicznych, oferujący bardzo szerokie, a w wielu przypadkach nadal niewystarczająco rozpoznane możliwości badań terenowych. Zróżnicowanie budowy geologicznej kraju, występowanie zasobów mineralnych, specyfika zachodzących procesów geologicznych oraz związki pomiędzy budową geologiczną, zasobami wód, środowiskiem i zmianami klimatu tworzą szczególnie interesujące warunki do prowadzenia badań interdyscyplinarnych.

Istotnym elementem rozmów była również mobilność studentów i młodych naukowców. Rozważano organizację wymiany studentów pomiędzy Uniwersytetem Warszawskim i Państwowym Uniwersytetem Mongolskim, a także tworzenie wspólnych form kształcenia terenowego. Szczególnie interesującą możliwością jest organizowanie szkół letnich, warsztatów i kursów terenowych, które pozwalałyby studentom obu uczelni wspólnie pracować w wyjątkowych pod względem geologicznym obszarach Mongolii.

W tym kontekście rozmawiano również o możliwości wykorzystania potencjału europejskich centrów i ośrodków badań geologicznych oraz infrastruktury naukowej dostępnej na Uniwersytecie Warszawskim do organizacji warsztatów, szkół letnich i innych przedsięwzięć wspierających współpracę pomiędzy zespołami mongolskimi i europejskimi.

Osobne spotkania dotyczące dalszej współpracy odbyli także archeolodzy z CAŚ UW. Rozmawiano o możliwościach współpracy, wymiany doświadczeń, organizacji warsztatów i wizyt eksperckich, a także o potencjalnych tematach wspólnych projektów i badań.

Prof. Agata Bareja-Starzyńska wzięła udział w seminarium towarzyszącym otwarciu wystawy w Muzeum Bogdo-Chana. Dr Jan Rogala uczestniczył natomiast w warsztatach skierowanych do kierowników i przedstawicieli światowych ośrodków zajmujących się studiami mongolistycznymi. Podczas wystąpienia przedstawił historię warszawskiej mongolistyki, jej główne kierunki badań i ofertę dydaktyczną, a także propozycje nowych projektów badawczych i inicjatyw współpracy międzynarodowej.

Odkrycie jest wynikiem badań na terenie Narodowego Parku Archeologicznego Machu Picchu, przeprowadzonych z wykorzystaniem technologii teledetekcji LiDAR – narzędzia, które pozwala uzyskać szczegółowe informacje o terenie i wykryć obiekty ukryte pod gęstą roślinnością.

Prace terenowe zrealizowane na przełomie lipca i sierpnia 2026 roku przez polsko-peruwiańską ekipę pozwoliły na identyfikację ponad 2,5 km dróg prekolumbijskich, dotychczas zupełnie nieznanych, bo pokrytych gęstym lasem tropikalnym. Drogi te prowadzą do platform i tarasów na obszarze sąsiadującym z tzw. „Murem Mandor” (Muralla de Mandor), dokładnie naprzeciw słynnego stanowiska Machu Picchu, po przeciwnej w stosunku do jego położenia, prawej stronie doliny Urubamba.

– To odkrycie uzupełnia i znacząco modyfikuje hipotezy dotyczące funkcjonowania całego kompleksu – mówi prof. Mariusz Ziółkowski, dyrektor Centrum Badań Andyjskich UW, i dodaje: – Na terenie Parku Narodowego Machu Picchu znajduje się ponad 60 stanowisk archeologicznych powiązanych sieciami dróg. Stanowiska te pełniły różne funkcje satelitarne wobec głównego zespołu, zwanego Llaqta de Machu Picchu. Są one położone głównie po lewej stronie rzeki i wydawało się, że tam właśnie Inkowie skoncentrowali swe wysiłki urbanistyczne. Drogi, które odkryliśmy, zmieniają ten obraz – okazuje się bowiem, że  również druga strona rzeki była poddana znaczącym kulturowym przekształceniom w czasach inkaskich.

Co dalej?

Obecnie trwają ustalenia z Dirección Desconcentrada de Cultura, czyli lokalną delegaturą Ministerstwa Kultury Peru, dotyczące ram współpracy badawczej na najbliższe kilka lat.

– W przyszłorocznej kampanii chcielibyśmy przede wszystkim dokończyć prospekcję teledetekcyjną. Na jej podstawie planujemy realizację prac naziemnych, z przynajmniej częściowym odsłonięciem tych dróg i związanych z nimi obiektów. Na razie zarówno nasza ekipa, jak i strona peruwiańska zachowują wstrzemięźliwość, jeśli chodzi o publiczne ujawnienie dokładnej lokalizacji tych znalezisk. Powód jest prosty – obawa przed nieposkromioną i, niestety, często szkodliwą w konsekwencjach ciekawością różnych „domorosłych poszukiwaczy” – podsumowuje prof. Ziółkowski.

Współpraca międzynarodowa

Odkrycie było możliwe dzięki długoletniej, bo zapoczątkowanej w 2008 roku, współpracy naukowej między Centrum Badań Andyjskich Uniwersytetu Warszawskiego a Regionalną Dyrekcją Kultury w Cuzco (DDC Cusco) i Narodowym Parkiem Archeologicznym Sanktuarium  Machu Picchu.

Tegoroczne badania i rejestrację prowadziła ekipa, w skład której weszli archeolog dr Jan Kłaput z Centrum Badań Andyjskich UW, dr Bartłomiej Ćmielewski z Politechniki Wrocławskiej, nadzorujący sam proces skanowania LiDAR-em z użyciem dronu, oraz dr Paweł Dąbek z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu i peruwiański archeolog Jeff Rocky Contreras Soto z Apu Space.

Nadzór nad pracami terenowymi sprawował dr Nino del Solar Velarde, kierownik Koordynacji Badań Archeologicznych Machu Picchu w Regionalnej Dyrekcji Kultury w Cuzco (DDC Cusco), a badania zostały sfinansowane przez Uniwersytet Warszawski.

ARWU to międzynarodowy ranking najlepszych uczelni świata, publikowany od 2003 roku. Tegoroczne zestawienie ShanghaiRanking Consultancy zostało opublikowane 15 sierpnia.

Oceniono w nim ponad 2,5 tys. uczelni z całego świata, a do opublikowanego zestawienia trafiło 1000 najwyżej sklasyfikowanych.

Wśród polskich uczelni najwyższe miejsce zajmuje Uniwersytet Warszawski, który sklasyfikowano w przedziale 401–500. UW jest jedyną polską uczelnią znajdującą się w pierwszej 500-setce.

Na podium zestawienia są amerykańskie szkoły wyższe, kolejno: Uniwersytet Harvarda, Uniwersytet Stanforda i Massachusetts Institute of Technology.

Pełen ranking ARWU 2026 znajduje się pod adresem: www.shanghairanking.com.

Zróżnicowanie przyrody dostrzegamy na każdym kroku. Inaczej wyglądają rośliny wodne, inaczej te rosnące na pustyni. Jedne gatunki żyją krótko – tak krótko, że dla nas to tylko chwila. Dla innych życie ludzkie to zaledwie mgnienie. Wszystko to stanowi efekt zróżnicowania warunków, jakie panują na naszym globie, relacji z innymi organizmami, a także pokrewieństwa. Każdy gatunek ma w tym skomplikowanym świecie swoje miejsce, określane przez ekologów jako nisza ekologiczna. Każdy nieco inaczej wykorzystuje miejsce, w którym przyszło mu żyć. Porównanie organizmów posiadających odmienne strategie życiowe czasem może okazać się zaskakujące.

Maleństwa i olbrzymy

Pewne różnice można dostrzec już na pierwszy rzut oka. To, co najłatwiej zauważyć, to oczywiście rozmiar. Przyjrzyjmy się jednorodnej, jeżeli chodzi o pochodzenie, grupie, jaką stanowią rośliny kwiatowe. Najmniejsza z nich, wolffia bezkorzeniowa (Wolffia arrhiza) jest tak mała, że w filiżance do herbaty można zgromadzić kilkaset osobników tego gatunku! Cała roślina ma nie więcej niż 1,5 mm wielkości – licząca kilka milimetrów rzęsa drobna (Lemna minor) to przy niej w zasadzie olbrzym. Wolffia jest rośliną wodną, bliską krewniaczką wspomnianej rzęsy wodnej, porasta powierzchnię niewielkich zbiorników słodkowodnych – stawów i jeziorek. Dla kontrastu osobniki niektórych figowców (Ficus), dzięki swoim korzeniom powietrznym i wytwarzanym przez nie kolejnym pniom, mogą tworzyć małe zagajniki o powierzchni setek metrów kwadratowych. Ich najbardziej znany przedstawiciel – figowiec pospolity (Ficus carica) – jest w zasadzie karzełkiem, jeżeli chodzi o rozmiary. Podobnie jak wszystkie rośliny kwiatowe, wolffia zakwita, choć jej kwiat ma zaledwie ułamek milimetra wielkości i trzeba go oglądać pod lupą! I jak tu porównać to maleństwo z inną kwiatową rekordzistką – bukietnicą Arnolda (Rafflesia arnoldii), której kwiaty mogą osiągać ponad 1 m średnicy? Roślina ta jest wyspecjalizowanym pasożytem malajskiej liany z rodzaju Tetrastigma, spokrewnionej z winoroślą. Jednak rośliny wodne to nie zawsze organizmy o małych rozmiarach – przykładem może tu być rodzaj Victoria. Choć nie ma tak monstrualnych kwiatów jak bukietnica (do najmniejszych jednak też nie należą – są podobne do kwiatów grzybienia wodnego), to odznacza się jednak ogromnymi pływającymi liśćmi, których średnica może przekraczać 100 cm. Liść taki ma podwinięte do góry brzegi, co ułatwia unoszenie się na wodzie i podobno może unieść małe dziecko (autor niestety jest już za duży, żeby spróbować pływania na takim wiktoriowym „statku”).

Wśród roślin lądowych takie duże liście nie są zbyt częste, jednak rekordzistkami pod tym względem są niewątpliwie palmy, ponieważ ich blaszki mogą dorastać nawet do kilku metrów długości (w odróżnieniu od wiktorii mają jednak podzieloną blaszkę liściową). Nie bez powodu ogonków liściowych niektórych gatunków (np. palmy kokosowej) używa się do stawiania płotów. Wśród gatunków drzewiastych, które można uprawiać w Polsce, największe liście ma kłęk amerykański (Gymnocladus diocus) – drzewo spotykane niekiedy w parkach. Jego podwójnie pierzasto złożone liście mogą osiągać do 1 m długości. Nie jest to jednak rekord, jeśli pod uwagę weźmiemy rośliny zielne – spotykane w Polsce coraz częściej azjatyckie barszcze (Heracleum mantegazzianum i Heracleum sosnowskyi) mogą mieć jeszcze większe liście – do tego niebezpieczne, bo powodujące oparzenia. Podobne, a nawet większe rozmiary, do 3 m, osiągają liście pochodzącego z Ameryki Południowej parzeplinu (Gunnera) sadzonego niekiedy w ogrodach botanicznych. Roślina ta ma również duże kwiatostany, jednak nie może konkurować z dziwidłem olbrzymim (Amorphophallus titanum), którego kwiatostan osiąga ponad 2 m wysokości. Oczywiście istnieją także gatunki o kwiatostanach wyższych, np. niektóre agawy czy palmy, jednak robi wrażenie fakt, że kwiatostan dziwidła wytwarzany jest przez ogromną bulwę w momencie, kiedy roślina nie ma liści, bazuje zatem wyłącznie na zasobach zgromadzonych w tym podziemnym organie.

Nie tak wielkie, ale za to bardzo ciężkie są kwiatostany drzewa chlebowego (Artocarpus), po zawiązaniu owoców mogą osiągać masę kilkunastu kilogramów. Nie jest to jednak rekord – znacznie cięższe mogą być pojedyncze owoce dyni olbrzymiej (Cucurbita maxima) – zdarzają się takie, które ważą 100 kg; jednym owocem może więc najeść się cała, wcale niemała, wioska! Dobrze, że rosną na ziemi, strach bowiem pomyśleć, co by się stało, gdyby taka „drobinka” spadła np. na samochód…

Na drugim końcu tej owocowej kategorii  znajdują się storczyki. Pojedynczy owoc zawiera tysiące maleńkich nasion, z których każde osiąga zaledwie od 0,5 do kilku milimetrów długości. Są one tak lekkie, że przenoszone wiatrem mogą przebywać nawet ponad 100 km – milion nasion ma masę zaledwie kilku gramów.

Jak podaje Polska Akademia Nauk, Międzynarodowy Instytut Chemii Analitycznej (MIChA) powstał w odpowiedzi na rosnące znaczenie chemii analitycznej – jednej z kluczowych dyscyplin współczesnej nauki, odgrywającej istotną rolę w rozwoju medycyny, farmacji, biotechnologii, ochrony środowiska, bezpieczeństwa żywności oraz inżynierii materiałowej. Opiniowaniem strategicznych kierunków badań, wspieraniem rozwoju naukowego Instytutu i wzmacnianiem jego umiędzynarodowienia będzie się zajmowała Rada Naukowa, złożona z uznanych ekspertów z Polski i zagranicy. W jej skład wchodzi m.in. reprezentantka Uniwersytetu Warszawskiego – prof. Ewa Bulska.

Pełny skład Rady Naukowej MIChA PAN znajduje się na stronie michapan.pl >>

Czesław Miłosz w 1932 roku studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego, naukę kontynuował jednak w Wilnie. Podczas II wojny światowej pracował na UW jako woźny.

Do 30 września w holu katalogowym BUW można oglądać wystawę, która prezentuje wycinek życia Noblisty z lat 1941–1944 oraz rolę, jaką w tym okresie odegrała w jego historii Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie. Całość ekspozycji składa się z sześciu części obejmujących wybór cytatów z utworów Czesława Miłosza oraz kopii materiałów archiwalnych. Większość prezentowanego materiału pochodzi ze zbiorów BUW i po raz pierwszy ujrzała światło dzienne w tak ciekawym kontekście. Całości dopełnia zgromadzony na biurku wybór książek ze zbiorów Biblioteki: zarówno autorstwa Czesława Miłosza, jak i publikacje o nim samym, z różnych lat i w różnych językach.

Status zaufanego repozytorium (Trustworthy Digital Repository) jest przyznawany serwisom, które pozytywnie przeszły proces oceny koordynowany przez Radę ds. Standardów i Certyfikacji CoreTrustSeal (CoreTrustSeal Standards and Certification Board). CoreTrustSeal to międzynarodowa organizacja pozarządowa promująca wiarygodne infrastruktury danych badawczych. W ramach certyfikacji repozytorium oceniany jest stopień zgodności z 16 wymogami obejmującymi m.in. standardy bezpieczeństwa i interoperacyjność serwisu.

Uzyskanie certyfikatu CoreTrustSeal to istotny krok w rozwoju infrastruktury badawczej Uniwersytetu Warszawskiego oraz ułatwienie dla naukowców prowadzących badania w obrębie wszystkich dyscyplin reprezentowanych na uczelni. Wiele międzynarodowych i krajowych instytucji finansujących badania, w tym Komisja Europejska i Narodowe Centrum Nauki, wymaga obecnie publikowania danych badawczych w zaufanych repozytoriach. Zobowiązanie do udostępniania rezultatów badań w sposób otwarty wynika również z Polityki Otwartej Nauki Uniwersytetu Warszawskiego.

10 sierpnia prof. Ewa Krogulec wzięła udział w otwarciu XIII Międzynarodowego Kongresu Mongolistycznego, podczas którego wystąpiło czworo reprezentantów UW z Zakładu Turkologii, Mongolistyki i Tybetologii. Wydarzenie było okazją do wymiany doświadczeń z licznymi naukowcami zajmującymi się różnorodnymi interdyscyplinarnymi studiami nad Mongolią, jak również do rozmowy o przyszłych kierunkach i wyzwaniach stojących przed m.in. mongolistami. 10 sierpnia prorektor UW wraz z delegacją uczelni i innymi uczestnikami Kongresu wzięła udział w przyjęciu wydanym przez Prezydenta Mongolii.

W drugim dniu wizyty w Ułan Bator delegacja UW pod przewodnictwem prorektor prof. Ewy Krogulec wzięła udział w spotkaniu z prof. Bayanjargalynem Ochirkhuyagem, rektorem Państwowego Uniwersytetu Mongolskiego, prof. Gombosurenem Munkhbayarem, dziekanem Wydziału Nauk Przyrodniczych PUM, oraz z prof. Erdene-Ochirem, kierownikiem Instytutu Studiów Mongolistycznych PUM. Tematem rozmów były rozwój i poszerzanie współpracy w ramach zawartej umowy, nie tylko w zakresie studiów mongolistycznych, ale również innych dyscyplin naukowych – archeologii, geologii czy nauk przyrodniczych. Sporo uwagi poświęcono wymianie doświadczeń i współpracy kadry naukowej czy studentów, a także realizacji wspólnych projektów naukowych i współpracy z mongolskimi partnerami przy aplikacji niektórych osiągnięć badaczy z UW w Mongolii. Uznano również, że ważnym impulsem do rozwoju wielokierunkowej i interdyscyplinarnej współpracy naukowej będzie utworzenie wspólnej stacji badawczej UW na Państwowym Uniwersytecie Mongolskim.

Strona mongolska podkreślała swoją wdzięczność władzom UW za wsparcie dla rozwoju studiów mongolistycznych na UW i również wyraziła swoją gotowość do rozszerzania współpracy o nowe obszary i wspólne projekty. Rektor Ochirkhuyag wskazał na wymianę pracowników naukowych i studentów jako ważny element konstytuujący możliwość realizacji tego wyzwania. W celu nadania tej współpracy ram prawnych i realnych możliwości doszło do podpisania umowy o wymianie studentów i pracowników naukowych między UW a PUM. W imieniu UW umowę podpisała prof. Ewa Krogulec, prorektor UW ds. rozwoju.

11 sierpnia delegacja UW odwiedziła klasztor buddyjski Gandan, gdzie została przyjęta na audiencji u jego przeora i najwyższego duchownego buddyzmu tybetańskiego w Mongolii Khamby Lamy Javzandorjego oraz rektora Mongolskiego Uniwersytetu Buddyjskiego im. Öndöra Gegeena Dzanabadzara w Ułan Bator dr. Lkhagvademchiga Jadamby. Rozmowy dotyczyły możliwości realizacji postanowień porozumienia zawartego między uczelniami w pierwszej połowie 2025 roku.

Podczas wizyty delegacja Uniwersytetu Warszawskiego spotkała się także m.in. z chargé d’affaires a.i. Ambasady RP w Ułan Bator Krzysztofem Świderkiem.