Jak skutecznie mówić o nauce w świecie fake newsów, social mediów i coraz krótszej uwagi odbiorców? O tym rozmawiali uczestnicy V edycji konferencji poświęconej komunikacji naukowej i popularyzacji wiedzy organizowanej przez Centrum Współpracy i Dialogu UW.
Jubileuszowa V edycja wydarzenia zgromadziła naukowców, dziennikarzy, popularyzatorów nauki oraz osoby zawodowo zajmujące się komunikacją wiedzy. Konferencja była przestrzenią swobodnej wymiany doświadczeń i rozmowy o wyzwaniach współczesnej komunikacji naukowej – od teorii spiskowych i dezinformacji po obecność nauki w mediach i internecie. Wydarzenie jest częścią projektu Nauka Sprawdza prowadzonego przez CWiD UW i finansowanego ze środków Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Znaczenie popularyzacji nauki podkreślała podczas otwarcia wydarzenia prorektor UW ds. rozwoju prof. Ewa Krogulec: – Nasze dokonania badawcze i wyniki badań naukowych powinny być prezentowane, komunikowane i stanowić inspirację dla kolejnych działań naukowych. Powinny być podstawą rozwoju wiedzy i nauki całego społeczeństwa. To nasz obowiązek, aby wyniki badań, rezultaty z laboratoriów docierały do całego społeczeństwa.
Do znaczącej roli komunikacji naukowej odniósł się również Robert Grey, zwracając uwagę na wyzwania związane z tempem obiegu informacji i dezinformacją: – Żyjemy dziś w rzeczywistości ogromnego przyspieszenia informacji, opinii i emocji. Coraz częściej szybki przekaz dociera do ludzi szybciej niż spokojna analiza ekspertów. Dlatego komunikacja nauki przestaje być dziś dodatkiem do działalności uniwersytetu, staje się jednym z jego najważniejszych zadań. Sama wiedza już nie wystarczy, trzeba jeszcze umieć przekazać ją ludziom w sposób zrozumiały i wiarygodny. Wyjątkowo cenne jest więc to, że dzisiejsza konferencja łączy różne perspektywy, środowisko akademickie, media, obszar bezpieczeństwa cyfrowego oraz praktyków popularyzacji nauki.
Podkreślano również szczególny charakter tegorocznej edycji konferencji, odbywającej się w Roku Popularyzacji Nauki 2026. Jak zaznaczyła dyrektor Departamentu Analiz Strategicznych i Popularyzacji Nauki MNiSW Barbara Szelewa-Kropiwnicka, tegoroczna odsłona wydarzenia w dużej mierze poświęcona była problemowi dezinformacji i sposobom przeciwdziałania jej skutkom: – Chciałam powiedzieć kilka słów na temat roku popularyzacji nauki. To jest inicjatywa Pani minister Karoliny Zioło-Pużuk. W ministerstwie już od jakiegoś czasu wiedzieliśmy, że popularyzacja nauki jest bardzo ważna, ale niedoceniana. W związku z tym ogłosiliśmy rok 2026 Rokiem Popularyzacji Nauki i staramy się wzmacniać środowisko popularyzatorów nauki – zarówno naukowców, jak i zawodowych popularyzatorów, którzy docierają do bardzo różnych grup odbiorców.
Program konferencji obejmował wystąpienia ekspertów reprezentujących środowiska akademickie, media oraz inicjatywy popularyzujące naukę. Dr Michał Kosakowski mówił o mechanizmach stojących za wiarą w teorie spiskowe i sposobach przeciwdziałania dezinformacji. Z kolei red. Piotr Cieśliński z „Gazety Wyborczej” opowiedział o wyzwaniach we współpracy dziennikarzy z naukowcami i procesie autoryzacji materiałów prasowych. Temat widoczności kobiet i stereotypów w komunikacji nauki poruszyła dr inż. Natalia Schmidt-Polończyk. O krótkich i angażujących formach popularyzacji wiedzy opowiedzieli prowadzący profil „Uważne Głowy” Maja Kamińska i Damian Paradowski, pokazując, jak mówić o nauce rzetelnie, ale jednocześnie przystępnie i atrakcyjnie dla odbiorców.
W drugiej części konferencji dr Natalia Gruenpeter z NASK mówiła o wiarygodności źródeł i komunikacji naukowej w obliczu dezinformacji. Red. Dorota Romanowska zwróciła uwagę na rolę mediów opinii w przekazywaniu informacji naukowych, a dr Dawid Myśliwiec opowiedział o odpowiedzialności i autentyczności w popularyzacji nauki.
W wydarzeniu udział wzięli pracownicy uczelni, przedstawiciele instytucji kultury, dziennikarze naukowi, popularyzatorzy wiedzy oraz osoby zainteresowane skuteczną komunikacją nauki. Rosnące zainteresowanie konferencją pokazuje, jak ważnym tematem staje się dziś odpowiedzialne i angażujące mówienie o nauce.
