Uczelnia Badawcza, kapitał żelazny i wdrażanie sztucznej inteligencji w Polsce to główne tematy poruszane przez przedstawicieli Uniwersytetu Warszawskiego podczas pierwszego dnia XXXV Forum Ekonomicznego w Karpaczu. 8 września odbyła się również uroczysta gala, w trakcie której rektor UW prof. Alojzy Z. Nowak wręczył nagrodę specjalną.
8 września w Karpaczu rozpoczęła się XXXV edycja Forum Ekonomicznego – jednego z największych i najważniejszych wydarzeń w Europie Środkowo-Wschodniej. Hasło tegorocznego spotkania to „Architektura nowego porządku – stabilność w czasach zmian”. Uniwersytet Warszawski jest partnerem akademickim Forum. W strefie uczelni odbywają się debaty dotyczące m.in. innowacji i wdrożeń, przywództwa w biznesie, kapitału żelaznego, rozwoju AI oraz racjonalnej debaty publicznej.
Nauka jako inwestycja strategiczna
Jaki jest najlepszy sposób finansowania nauki i szkolnictwa wyższego? O tym w Salonie „Rzeczpospolitej” debatowali rektorzy Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Politechniki Śląskiej i Politechniki Warszawskiej, a także prof. Maria Mrówczyńska, podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
– W ostatnim czasie bardzo blisko współpracujemy z Uniwersytetem Stanforda. Ma on około 18 tys. studentów i około 3 tys. słuchaczy na różnych studiach podyplomowych, a także 2,5 tys. nauczycieli akademickich. Budżet na Stanfordzie wynosi mniej więcej 9 mld dolarów plus kapitał żelazny. Na Uniwersytecie Warszawskim mamy około 43 tys. uczących się, zatrudniamy około 10 tys. osób. Budżet Uniwersytetu Warszawskiego to 2,5 mld zł. Mniej więcej 1,5 mld zł to subwencje, około 750 mln zł to pieniądze z grantów, a pozostała część to przychody z dydaktyki, ekspertyz dla biznesu etc. Jest też część inwestycyjna. W budżecie nie ma i nie będzie w dającej się przewidzieć przyszłości takich pieniędzy, które sfinansowałyby polskie uczelnie tak, aby mogły funkcjonować na poziomie najlepszych światowych. W związku z tym nie możemy czekać. I stąd propozycja stworzenia kapitału żelaznego, czyli środków, które byłyby inwestowane w bezpieczne instrumenty finansowe, które byłyby bezpieczne, czyli np. obligacje – prof. Alojzy Z. Nowak, rektor UW
– W tym roku podjęta została decyzja – oczywiście jeśli procedowanie zakończy się pomyślnie – o zwiększeniu środków finansowych na naukę, a za tym idzie wzrost subwencji, na co bardzo liczymy. To są środki, którymi musimy gospodarować racjonalnie i dzięki którym inwestujemy w naukę czy pozyskiwanie talentów. Na to nie ma bezpośredniego algorytmu. Subwencja jest wciąż podstawowym źródłem przychodów uczelni. Powinniśmy coraz bardziej zwracać się w kierunku innych. Inwestycja w naukę jest polisą ubezpieczeniową dla państwa – prof. Marek Pawełczyk, rektor Politechniki Śląskiej
– Subwencja powinna zabezpieczać koszty stałe uczelni, czyli gotowość do tego, żeby kształcić i prowadzić badania. Pojawia się pytanie, na ile jakość powinna wpływać na subwencję. Obecnie ta część jest stosunkowo mniejsza niż ta bazowa. Tym większa jest wartość systemów grantowych i innych projakościowych programów, które umożliwiłyby polski naukowcom prowadzenie badań na najwyższym poziomie – prof. Arkadiusz Wójs, rektor Politechniki Wrocławskiej
– Aplikujemy coraz więcej, ale success rate polskich uczelni jest ciągle niższy niż ten z innych europejskich uniwersytetów. Produktywność naszych pracowników musi z czasem ulec poprawie. Jeszcze sześć lat temu w Uniwersytecie Jagiellońskim 15% pracowników badawczych było aktywnych grantowo. Dziś to już jest 32% – prof. Piotr Jedynak, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego
– W Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego dbamy o to, by wszystkie konkursy były prowadzone w sposób rzetelny; aby odpowiadały za nie osoby, które mają do tego odpowiednie kwalifikacje, odpowiednie przygotowanie. Każda złotówka jest ważna, więc zależy nam na tym, by dofinansować te projekty, które są niezwykle istotne z punktu widzenia rozwoju uczelni, ale też z punktu widzenia społeczeństwa i państwa. Mogę tu powiedzieć chociażby o Projekcie Solaris, który jest niesamowitą infrastrukturą badawczą – prof. Maria Mrówczyńska, podsekretarz stanu w MNiSW
Innowacje, wdrożenia, wpływ społeczny
Spotkania w Strefie Uniwersytetu Warszawskiego zainaugurowała debata o Uczelni Badawczej – wdrożeniach, innowacjach i wpływie społecznym, którą poprowadził prof. Zygmunt Lalak, prorektor UW ds. badań. W dyskusji wzięli udział: prof. Anna Ajduk, prodziekan Wydziału Biologii UW ds. organizacji badań, prof. Renata Włoch z Wydziału Socjologii UW, dr inż. Robert Sot, dyrektor Interdyscyplinarnego Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego UW, prof. Agata Bareja-Starzyńska, dziekan Wydziału Kultur Azji i Afryki UW, oraz prof. Sławomir Sęk, dziekan Wydziału Chemii UW.
8 września w Strefie UW odbyła się również moderowana przez kanclerza UW Roberta Greya debata o tym, czego uczelnie mogą nauczyć się od firm rodzinnych w budowaniu kapitału żelaznego z udziałem prof. Alojzego Z. Nowaka, rektora UW, dr. Artura Chełstowskiego, zastępcy kanclerza UW ds. ekonomicznych, Marcina Olechowskiego (Sołtysiński Kawecki & Szlęzak), Barbary Sobali (Bank Handlowy w Warszawie S.A.) i Jana Sadeckiego (LFI Dom Maklerski).
Uczestnikami pierwszego dnia Forum byli też badacze z UW, m.in. prof. Jacek Czaputowicz (Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych), prof. Gertruda Uścińska (Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych), dr hab. Maciej Szymanowski (Studium Europy Wschodniej), dr Halszka Witkowska (Wydział „Artes Liberales”), dr hab. Bartłomiej Biskup (Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych), prof. Piotr Sankowski (Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki).
O Unii Europejskiej z perspektywy Europy Środkowej z Václavem Klausem, byłym Prezydentem Republiki Czeskiej, rozmawiał kanclerz UW Robert Grey.
Deklaracja o współpracy
Podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu podpisano deklarację współpracy w celu przygotowania raportu dotyczącego koniecznych zmian w zakresie zarządzania placówkami ochrony zdrowia. Wśród 10 sygnatariuszy jest prof. Alojzy Z. Nowak, rektor UW, a także marszałek województwa dolnośląskiego Paweł Gancarz, marszałek województwa małopolskiego Łukasz Smółka, wicemarszałek województwa podkarpackiego Piotr Pilch, rektor SGH prof. Piotr Wachowiak, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego prof. Piotr Jedynak, rektor Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego prof. Michał Markuszewski, prezes urzędu Zamówień Publicznych Agnieszka Olszewska, dyrektor naczelna Mazowieckiego Centrum Leczenia Chorób Płuc i Gruźlicy Anna Kamińska, dyrektor Wojskowego Instytutu Medycznego – Państwowego Instytutu Badawczego prof. Grzegorz Gielerak i Zygmunt Berdychowski, Fundacja Forum Ekonomiczne.
Uroczysta Gala
Pierwszy dzień Forum zakończyła uroczysta gala, podczas której głos zabrał m.in. wicepremier i minister cyfryzacji dr Krzysztof Gawkowski.
Wręczono również wyróżnienia. Rektor Szkoły Głównej Handlowej prof. Piotr Wachowiak oraz prorektor dr hab. Dorota Niedziółka wręczyli nagrodę Ryszardowi Florkowi (założycielowi i prezesowi firmy Fakro). Nagroda dla Firmy Europy Środkowo-Wschodniej trafiła do przedsiębiorstwa Agrofert, statuetkę wręczył były Prezydent RP Andrzej Duda, natomiast laudację wygłosił Marek Moczulski, członek Rady Programowej Forum Ekonomicznego.
Specjalne wyróżnienie dla Firmy Rodzinnej odebrał Mikołaj Konopka, prezes Dom Development.
Nagrodę z rąk Zygmunta Berdychowskiego, przewodniczącego Rady Programowej Forum Ekonomicznego, odebrał dr inż. Sławosz Uznański-Wiśniewski za wkład w rozwój nauk kosmicznych i rozbudzanie pasji wśród młodego pokolenia. Rektor Uniwersytetu Warszawskiego prof. Alojzy Z. Nowak wręczył Nagrodę Specjalną Dariuszowi Miłkowi, twórcy platformy Modivo.
Zwieńczeniem wieczoru było ogłoszenie Człowieka Roku. Nagrodę z rąk prof. Andrzeja Szaraty, rektora Politechniki Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki, odebrał minister infrastruktury Dariusz Klimczak.
