Prof. Krzysztof Pachucki z Wydziału Fizyki UW otrzymał Nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej w obszarze nauk matematyczno-fizycznych i inżynierskich. Naukowiec został wyróżniony „za precyzyjne kwantowo-elektrodynamiczne obliczenia spektroskopowych parametrów lekkich atomów i cząsteczek”. Obliczenia są podstawą do wyznaczania fundamentalnych stałych fizycznych.

Fundacja na rzecz Nauki Polskiej co roku przyznaje swoje najważniejsze wyróżnienia uczonym, których badania doprowadziły do przełomowych osiągnięć naukowych. Nagrody przyznawane są w czterech dziedzinach: nauk o życiu i o Ziemi, nauk chemicznych i o materiałach, nauk matematyczno-fizycznych i inżynierskich oraz nauk humanistycznych i społecznych.

 

W tym roku nagrodę w obszarze nauk matematyczno-fizycznych i inżynierskich fundacja przyznała prof. Krzysztofowi Pachuckiemu z Instytutu Fizyki Teoretycznej Wydziału Fizyki UW. Uczony jest specjalistą w dziedzinie teorii atomowej i molekularnej spektroskopii. Naukowiec dokonał precyzyjnych obliczeń własności atomów i molekuł, które są podstawą do wyznaczania fundamentalnych stałych fizycznych – wielkości występujących we wzorach fizycznych, które mają niezmienne wartości i są podstawą opisów zjawisk fizycznych.

 

Naukowiec z UW jest ceniony przez badaczy z całego świata. Jest autorem lub współautorem wielu przełomowych prac teoretycznych z dziedziny fizyki, które są cytowane każdego roku około 500 razy. Napisał 180 artykułów naukowych, które cytowano łącznie ponad 5700 razy. Prof. Krzysztof Pachucki we współpracy z innymi naukowcami m.in. z noblistą, prof. Theodorem Hänschem, doprowadził do najbardziej precyzyjnego określenia podstawowych stałych natury. Rozwiązał też skomplikowane teoretyczne problemy związane z określeniem widm różnych jonów i cząsteczek. Steven Weinberg, który w 1979 roku otrzymał nagrodę Nobla za prace nad jednolitą teorią wzajemnego słabego i elektromagnetycznego oddziaływania cząsteczek elementarnych, uwzględnił naukowe osiągnięcia prof. Pachuckiego w swojej publikacji na temat kwantowej teorii pola.

 

Laureat tegorocznej Nagrody FNP już jako doktorant opracował nową metodę obliczania efektów elektrodynamki kwantowej wyższego rzędu poprzez nowatorski podział skal energii. Badacz dokonał również przełomu w teorii przesunięcia Lamba – niewielkiego rozszczepienia najniższego poziomu wzbudzonego atomu wodoru, mającego podstawowe znaczenie w rozwoju elektrodynamiki kwantowej (QED).

 

Prace badacza z UW zainspirowały fizyków na całym świecie do przeprowadzenia precyzyjnych pomiarów widm układów atomowych i zapewniły interpretację tych pomiarów. Powstały najbardziej precyzyjne testy elektrodynamiki kwantowej. Obliczenia prof. Pachuckiego pozwoliły także wyznaczyć promienie ładunkowych lekkich jąder atomowych, w tym promienia protonu, co jest obecnie jednym z najbardziej krytycznych testów uniwersalności oddziaływań fundamentalnych.

 

W fizyce znane są oddziaływania grawitacyjne, elektromagnetyczne, słabe i silne. Naukowcy od lat poszukują „piątej siły” natury – kolejnego oddziaywania podstawowego. Teoria prof. Krzysztofa Pachuckiego może w przyszłości prowadzić do odrzucenia lub potwierdzenia „piątej siły” w fizyce.

 

Oprócz badacza z UW, FNP nagrodziła także trzech innych uczonych:

 

  • Andrzeja Dziembowskiego z Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN w Warszawie w obszarze nauk o życiu i o Ziemi;
  • Andrzeja Gałęskiego z Centrum Badań Molekularnych i Makromolekularnych PAN w Łodzi obszarze nauk chemicznych i o materiałach;
  • Timothy’ego Snydera z Yale University w obszarze nauk humanistycznych i społecznych.

Uroczystość wręczenia nagród odbędzie się 5 grudnia na Zamku Królewskim w Warszawie.

 

Więcej informacji o nagrodzie znajduje się na stronie FNP.