"Refleksje świadka stulecia" - wykład prof. Władysława Bartoszewskiego (23.10.2007r.)

23 października w Auditorium Maximum Uniwersytetu Warszawskiego odbył się wykład profesora Władysława Bartoszewskiego zatytułowany "Refleksje świadka stulecia". Był to pierwszy w tym roku akademickim wykład z cyklu "8 Wykładów na Nowe Tysiąclecie".

Treścią wykładu, jak określił autor, były "refleksje człowieka, który w 86. roku życia zastanawia się po co żyje". Odpowiedzią na pytanie o sens egzystencji, której udzielił sam profesor, jest dawanie świadectwa. Na osobach będących uczestnikami bądź obserwatorami ważnych wydarzeń ciąży bowiem, według niego, obowiązek uwzględniania swych doświadczeń w refleksji, jednak nie po to żeby kogokolwiek straszyć, lecz aby ochronić innych przed popełnieniem błędów. Swoje słowa profesor kierował do ponad tysiąca studentów szczelnie wypełniających aulę.

Profesor Bartoszewski, urodzony w 1922r., był świadkiem a często też aktywnym uczestnikiem najważniejszych wydarzeń w XX-wiecznej historii nie tylko Polski, ale też Europy i całego świata. W trakcie wykładu wspomniał pokrótce najważniejsze z nich. Profesor dorastał w niezwykle niespokojnym politycznie okresie międzywojennym- patrzył na rozpad porządku wersalskiego, dojście Hitlera do władzy, śmierć Józefa Piłsudskiego. Jako młody człowiek doświadczył potworności drugiej wojny światowej. Był jednym z pierwszych więźniów Oświęcimia. Po wyjściu na wolność działał w konspiracji. Walczył w Powstaniu Warszawskim. Po wojnie ponad 6 lat spędził w komunistycznych więzieniach. W okresie PRL-u był aktywnym publicystą i wykładowcą. Po przełomie roku '89 dwukrotnie pełnił funkcję Ministra Spraw Zagranicznych.

Wspomniane przez profesora przejścia ukształtowały go jako człowieka i wpłynęły na jego sposób myślenia oraz postrzegania rzeczywistości. Już w rodzinnym domu wpojono mu wiarę w podstawowe wartości, takie jak uczciwość, przyzwoitość oraz odpowiedzialność, które przez całe życie były dla niego wskazówką przy podejmowaniu ważnych decyzji. Doświadczenia z okresu wojny, a szczególnie widok okrucieństwa, do jakiego zdolny jest człowiek wobec swego bliźniego, uświadomiły mu, że w przypadku tragicznych wydarzeń, nie wystarczy mówić o konieczności pomocy potrzebującym. Obowiązkiem każdego powinno być aktywne przeciwdziałanie krzywdzie i nieszczęściu innych. W niezwykle barwnej i bogatej biografii profesora można odszukać liczne przykłady realizacji głoszonych przez niego idei, jak chociażby pomoc Żydom z getta warszawskiego w ramach działalności "Żegoty" (Rady Pomocy Żydom).

W trakcie wykładu profesor odniósł się nie tylko do wydarzeń z przeszłości. Oceniając aktualną sytuację w kraju, profesor zachęcił Polaków do przeżywania "radości bycia w państwie suwerennym". Przypomniał, że Polska jest od 1989r. krajem, który ma wielkie osiągnięcia i sukcesy. Dzięki członkostwu w NATO oraz Unii Europejskiej żyjemy w państwie bezpiecznym i stabilnym, co przez większość XX wieku nie było Polakom dane.

Odpowiadając na postawione przez siebie pytanie "co wiek XX nam przyniósł i zostawił" profesor nazwał minione stulecie "dobą infernalnego zła, ale zarazem dobą wielu heroicznych wartości, obrony tych wartości. Wiek Stalina i Hitlera jest także wiekiem Edith Stein i Kolbego, męczenników i bohaterów gett i obozów na Wschodzie i na Zachodzie, i męczenników Katynia, i męczenników Oświęcimia (...) i wielu, wielu miejsc nazwanych i nienazwanych. To jest wiek ogromnej próby. Ale to jest wiek, który dał też ludzkości Jana Pawła II, dał ludzkości takie niezwykłe wydarzenia jak sobór watykański II, który dał ludzkości próbę pojednania starszych braci w wierze z chrześcijanami (...). To jest wiek, który dał nam wielkich twórców Unii Europejskiej, dał nam Deklarację Praw Człowieka." Podsumowując profesor ocenił, że wiek XX -jeśli chodzi o intensywność doznań- był jednym z najtrudniejszych stuleci w dziejach świata.

• Tekst wykładu prof. Władysława Bartoszewskiego [więcej]
• Film z wykładem profesora Władysława Bartoszewskiego dostępny jest na stronie tvn24.pl [więcej]