„Z iskry rozgorzał płomień ” - wspomnienie „Marca '68”

W 45. rocznicę pamiętnego wiecu na Uniwersytecie Warszawskim, przed tablicą upamiętniającą tragiczne dni marcowe, zebrali się bohaterowie tamtych wydarzeń, przedstawiciele władz uczelni, „Solidarności”, byli rektorzy, studenci, pracownicy i sympatycy UW.

Zgromadzeni - złożeniem kwiatów - w symboliczny sposób uczcili pamięć dramatycznych wydarzeń. Wydarzeń, które stały się zarzewiem wielkich przemian. Krótką uroczystość uświetnili swoją obecnością przedstawiciele prezydenta RP, premier Tadeusz Mazowiecki, Ludwika i Henryk Wujcowie, a także osoby bezpośrednio związane z „Marcem '68”, m.in. Adam Michnik, Mirosław Sawicki, Teresa Bogucka, Seweryn Blumsztajn, Maciej Geller i Włodzimierz Lengauer.

Rektor uczelni, prof. Marcin Pałys podkreślił, że Uniwersytet powinien być przede wszystkim miejscem dyskusji i wymiany poglądów. Niestety w marcu 1968 roku wizja uczelni jako enklawy wolnej myśli została zburzona.

- Dziś żyjemy w innej rzeczywistości. Studenci należą do pokolenia, dla którego oczywista jest wolność słowa, swoboda wypowiedzi, manifestowania swoich poglądów, organizowania się, słowem to, co stanowi wyróżnik liberalnej demokracji. Czy w takim razie można 1968 rok potraktować jako zamknięty rozdział historii? Czy raczej jako element niekończącego się cyklu, w którym pytania o rolę debaty uniwersyteckiej, co jakiś czas powracają? - mówił rektor UW. [całe przemówienie]

Prof. Henryk Samsonowicz, który brał udział w wydarzeniach marcowych, słowem i czynem wspomagał protestujących, przypomniał, że „Marzec '68” był początkiem fali zmian, która stopniowo objęła cały kraj.

To właśnie na Uniwersytecie Warszawskim, po raz pierwszy na skalę masową, Polacy wystąpili przeciwko represjom i próbom narzucenia jedynie słusznej ideologii. Pamiętny wiec był jak iskra, z której rozgorzał płomień. - Ta iskra padła właśnie tu, na dziedzińcu Uniwersytetu Warszawskiego, kiedy to studenci byli przeganiani, bici, kopani przez tak zwany aktyw robotniczy. Myślę, że tutaj zaczęły się wydarzenia, które pozwoliły nam dzisiaj żyć inaczej, które potwierdziły niestosowność i niesłuszność hasła ówczesnych rządzących: <<Pisarze do pióra, studenci do nauki!>>. Nie! Studenci są po to również, żeby pokazywać swoje pragnienia dotyczące lepszego systemu! - mówił były rektor naszej uczelni, prof. Henryk Samsonowicz.

- Pochylmy głowy przed tymi, którzy odważyli się występować przeciwko ówczesnym represjom, przeciwko ówczesnemu ustrojowi - powiedział do zgromadzonych prof. Samsonowicz.

***

fot. K. Wojciewski	fot. K. Wojciewski	fot. K. Wojciewski
fot. K. Wojciewski	fot. K. Wojciewski	fot. K. Wojciewski
Narodowe Archiwum Cyfrowe	Narodowe Archiwum Cyfrowe	ze zbiorów Muzeum UW