Tytuł doktora honoris causa dla prof. Stanisława Waltosia

– Mamy do czynienia z wybitnym uczonym, wielkim pedagogiem, człowiekiem renesansu – mówił prof. Krzysztof Rączka, dziekan Wydziału Prawa i Administracji UW, podczas uroczystości nadania tytułu doktora honoris causa prof. Stanisławowi Waltosiowi z Uniwersytetu Jagielońskiego. – Profesor jest przedstawicielem – ginącego już dziś niestety – gatunku prawdziwych humanistów – dodał. Najwyższa akademicka godność została przyznana uczonemu na mocy uchwały Senatu Uniwersytetu Warszawskiego z dnia 16 marca 2011 r., na wniosek Rady Wydziału WPiA. Uzasadniając tą decyzję, prof. Rączka podkreślił, że wydział kierował się nie tylko działalnością naukową i dydaktyczną prof. Waltosia. – Powodem była też troska profesora o jakość prawa polskiego – podkreślał dziekan. – Ważny był też wkład pana profesora w życie społeczne kraju – dodał.

Promotorem dorobku naukowego prof. Waltosia został prof. Piotr Kruszyński z WPiA UW, a recenzentami profesorowie: Andrzej Bulsiewicz z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Zofia Świda z Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Tomasz Grzegorczyk z Uniwersytetu Łódzkiego.

Prof. Stanisław Waltoś jest jednym z najwybitniejszych polskich prawników, specjalistą z zakresu prawa karnego procesowego. Od początku swej kariery naukowej jest związany z krakowską uczelnią. W 1954 r. ukończył studia prawnicze, dziesięć lat później doktoryzował się, a w 1968 r. uzyskał habilitację. Pracował w Katedrze Postępowania Karnego UJ najpierw jako asystent, zaś z biegiem lat zdobywał kolejne stopnie i tytuły naukowe i tak w 1974 r. został kierownikiem katedry. Funkcję tę piastował aż do przejścia na emeryturę w 2002 r. Uczony jest także członkiem Polskiej Akademii Umiejętności oraz Polskiej Akademii Nauk.

Wśród licznych zainteresowań badawczych uhonorowanego prawnika znajdują się m.in. organizacja prokuratury i rządzących nią zasad, nadzór prokuratorski i wymóg bezstronności tego organu, instytucja świadka koronnego i jego ochrona w procesie karnym, wymóg zapewnienia swobody wypowiedzi osobie przesłuchiwanej i dopuszczalność stosowania wariografu, problem konwalidacji i nieważności czynności procesowych, a także kasacja jako nadzwyczajny środek zaskarżenia. Prof. Waltoś odegrał ważną rolę w kształtowaniu przepisów karnoprocesowych i ich zmiany, m.in. jako członek komisji ds. reformy prawa karnego i zespołu prawa karnego procesowego, przygotowującego projekt Kodeksu postępowania karnego z 1997 r. i towarzyszącej mu ustawy o świadku koronnym. Uczony w znaczącym stopniu przyczynił się do znalezienia nowych rozwiązań dotyczących świadka anonimowego i koronnego, porozumień procesowych, uproszczeń procedury i poszerzenia uprawnień stron procesu karnego. Kilka lat później kierował komisją zajmującą się nowelizacją tego kodeksu. A za zasługi dokonane na polu legislacyjnym został uhonorowany przez ministra sprawiedliwości Medalem Lex Veritas Iustitia. Krakowski prawnik był również członkiem Rady Legislacyjnej w latach 2000–2002 oraz przewodniczącym Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego.

Profesor aktywnie działa również na gruncie międzynarodowym, był m.in. ekspertem naukowym w Radzie Europy oraz ekspertem rządu łotewskiego ds. kodyfikacji karnej. Jest także członkiem Akademie der Wissenschaft in Nordheim – Westphalen w Niemczech. Niejednokrotnie wykładał na uniwersytetach zagranicznych w USA, Wielkiej Brytanii, Niemczech, Szwecji i na Węgrzech.

Prof. Stanisław Waltoś jest autorem bądź współautorem pond 350 publikacji, w tym licznych monografii, podręczników z zakresu prawa i procesu karnego, skryptów, opracowań dydaktycznych, blisko 200 artykułów oraz 40 glos do orzeczeń sądowych. – Na jego opracowaniach wykształciło się kilka pokoleń polskich prawników, a do dziś są one przywoływane w piśmiennictwie i orzecznictwie sądowym. Pod redakcją profesora i z jego publikacjami ukazało się też kilkanaście prac zbiorowych, które stały się trwałym elementem dorobku nauki procesu karnego – stwierdził prof. Tomasz Grzegorczyk, recenzent dorobku naukowego wyśmienitego prawnika. Do najważniejszych publikacji jego autorstwa należą m.in.: "Postępowanie szczególe w procesie karnym", "Model postępowania przygotowawczego na tle prawnoporównawczym", "Akt oskarżenia w procesie karnym", "Proces karny zarys systemu", a także "Świadek w procesie sądowym".

Prof. Stanisław Waltoś jest również wybitnym znawcą historii prawa, historii sztuki oraz muzealnictwa. Już od ponad 40 lat trwa jego "przygoda muzealna", która zaczęła się w 1969 r. od udziału w tworzeniu Muzeum Młodej Polski "Rydlówka". W 1976 r. uczony przejął po prof. Karolu Estreicherze kierownictwo muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego. – Jest to nowoczesny, bogaty w zbiory ośrodek muzealny uzupełniany z inicjatywy profesora przez dokonanie zakupów cennych nabytków w kraju i zagranicą – pisze w swej recenzji prof. Andrzej Bulsiewicz. Dzięki staraniom prof. Waltosia powstał także rocznik muzealniczy "Opuscula Musealia" oraz publikacje o charakterze historycznym, np. "Na tropach doktora Fausta i inne szkice", gdzie opisał historię Uniwersytetu Jagiellońskiego – rozprawiając się z mitami i legendami, ukazując ich prawdziwe oblicze. Za tę działalność uczony został uhonorowany m.in. odznaką "Zasłużony działacz kultury", nagrodą im. Aleksandra Gieysztora i złotym medalem "Zasłużony Kulturze Gloria Artis".

– Prof. Stanisław Waltoś to bezsprzecznie wybitny, czołowy, polski prawnik i humanista, o niedającym się przecenić wkładzie w rozwój polskiej i europejskiej nauki procesu karnego, cieszący się wielkim autorytetem zarówno w kraju, jak i zagranicą. (...) Z pełnym przekonaniem popieram wniosek o nadanie mu tytułu doktora honoris causa jakże cenionej Warszawskiej Alma Mater – stwierdził prof. Grzegorczyk.