Odnowienie doktoratu prof. Andrzeja Walickiego

- Dewiza Wydziału Polonistyki, uwieczniona na dziekańskim medalionie, brzmi "Prawda wypływa z głębi" i wiąże się z tradycjami dawnych wydziałów: Filologicznego i Humanistycznego Uniwersytetu Warszawskiego. A biografia i dorobek naukowy profesora Andrzeja Walickiego są doskonałym, intelektualnym wizerunkiem tej dewizy - powiedział prof. Stanisław Dubisz, dziekan Wydziału Polonistyki, podczas uroczystości odnowienia doktoratu wybitnego humanisty, która odbyła się 10 czerwca br.

Uchwałę o odnowieniu doktoratu Senat UW podjął w dniu 19 stycznia 2011 r. Promotorem dorobku naukowego jubilata został prof. Andrzej Mencwel z Instytutu Kultury Polskiej UW, a recenzentami profesorowie: Bronisław Łagowski z Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie, Grzegorz Przebinda z Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Ryszard Panasiuk z Uniwersytetu Łódzkiego.

Prof. Andrzej Walicki jest historykiem idei, wybitnym myślicielem drugiej połowy XX wieku i pierwszej dekady XXI stulecia. Wraz z Leszkiem Kołakowskim, Bronisławem Baczko, Jerzym Szackim współtworzył "warszawską szkołę historyków idei". - Profesor Walicki znany jest w kręgach akademickich krajowych i zagranicznych jako historyk idei podziwiany za rozległą erudycję, za trafność i precyzję analiz, za odkrywczość przejawiającą się w wydobywaniu nieznanych a rzeczywistych powiązań i uzależnień między nurtami ideowymi i systemami teoretycznymi - twierdzi prof. Bronisław Łagowski, recenzent dorobku jubilata. Od początku swojej pracy badawczej uczony zajmuje się analizą trzech bloków tematycznych dotyczących Polski, Rosji i marksizmu.

W swych studiach polonistycznych koncentruje się nad życiem duchowym Polaków. Głównym przedmiotem jego zainteresowań jest epoka romantyzmu. Zdaniem prof. Ryszarda Panasiuka w pracach badawczych prof. Walicki nie tylko odtwarza, ze znakomitą znajomością realiów epoki, idee filozoficzno-religijne i społeczne polskich pisarzy romantycznego okresu, ale także ukazuje wielorakie związki ich myśli z kulturą duchową Zachodu, jednocześnie wydobywając ich oryginalne treści i bogactwo myślowe.

Badania wybitnego humanisty nad dziejami duchowości rosyjskiej, sięgające drugiej połowy XVII wieku aż do I wojny światowej, są podstawowym źródłem wiedzy dla wszystkich tych, których interesuje historia życia duchowego Rosjan. - Walickiego sposób oglądu i opisu myśli rosyjskiej miał od samego początku wymiar antropocentryczny. (...) Dla uczonego liczyła się nie tylko wartościująca i broniąca wolności osoby w każdych warunkach podstawa światopoglądowa, lecz także skrupulatność filologiczna, szacunek dla badanego tekstu, znajomość historycznego i socjologicznego kontekstu opisywanych zjawisk ideowych - podkreśla w swej recenzji prof. Grzegorz Przebinda.

Prace prof. Andrzeja Walickiego z zakresu marksizmu są jednymi z najbardziej liczących się w świecie nauki dzieł o tej tematyce. Prof. Łagowski zauważa, że według jubilata marksizm był pierwotnie filozofią wolności, sformułowaną w opozycji do liberalizmu. Podmiotem wolności miała być grupa, ludzkość, a nie izolowane, przeciwstawione sobie, konkurujące jednostki. I dodaje, że Walicki z naciskiem twierdzi, że panowanie utopii, będącej gwałtem na umysłach było większym złem niż naga przemoc, która choć przynosi cierpienie, nie jest jednak sprzeczna z naturą realnego świata (...).

Początki kariery naukowej prof. Andrzeja Walickiego wiążą się z Uniwersytetem Warszawskim, gdzie w 1958 roku obronił doktorat, po czym wyjechał z kraju. Uczony pracował m.in. na Uniwersytecie Notre Dame w USA i Uniwersytecie w Canberze w Australii. Wykładał gościnnie na wielu zagranicznych, renomowanych uniwersytetach: Oxfordzkim, Kalifornijskim, Columbia czy Kioto. Jego skrupulatne prace badawcze stały się podstawą do napisania kilkudziesięciu książek i paruset artykułów, a jego wielkie dzieło zatytułowane "Zarys myśli rosyjskiej od oświecenia do renesansu religijno-filozoficznego" zdaniem prof. Przebindy na zawsze umiejscowiło autora w panteonie najwybitniejszych badaczy rosyjskiej myśli XIX i pierwszej dekady XX wieku - obok Thomasa Massaryka, Wasilija Zieńkowskiego, Giergija Fłorowskiego, Isaiaha Berlina.

Uznaniem wybitnych dokonań naukowych prof. Andrzeja Walickiego są liczne nagrody i wyróżnienia przyznawane my przez instytucje naukowo-badawcze. Otrzymał m.in. Nagrodę Bolano, uznawaną za Nobla w dziedzinie nauk humanistycznych, był też laureatem międzynarodowej nagrody Jurzykowskiego, otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego oraz został odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski.

Sama uroczystość była dla jubilata doskonałym momentem na przypomnienie jego związków z Uniwersytetem Warszawskim. Choć - jak sam podkreślił - wiele dobrego zawdzięcza również łódzkiemu czy krakowskiemu ośrodkowi nauki. Dodał też, że cieszy go fakt, iż główne kierunki jego prac badawczych znalazły w Polsce kontynuatorów.