Honorowy doktorat UW dla prof. Szewacha Weissa

Prof. Szewach Weiss – były ambasador Izraela w Polsce, izraelski polityk, dyplomata i pracownik UW otrzymał tytuł doktora honoris causa naszej uczelni (30 listopada 2011 r.)

- Dzięki wam jestem dziś warszawiakiem - powiedział prof. Szewach Weiss, który otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego. Nie krył, że była to dla niego wzruszająca i znacząca chwila, bo jak sam podkreślił, tę najwyższą godność akademicką przyznała mu uczelnia, z którą czuje się blisko związany. - Tutaj mam wielu przyjaciół, tu są też moi studenci, którzy są bardzo zainteresowani relacjami Polaków i Żydów - stwierdził.

Promotorem dorobku naukowego prof. Weissa został prof. Marcin Kula z Instytutu Historycznego UW, a recenzentami prof. prof. Krzysztof Pilarczyk z Uniwersytetu Jagiellońskiego, Feliks Tych z Żydowskiego Instytutu Historycznego oraz Wojciech Wrzesiński z Uniwersytetu Wrocławskiego.

- Przyznając panu profesorowi doktorat honorowy, nasz uniwersytet daje wyraz uznania dla pana działań w zakresie zbliżania dwóch społeczności i dwóch państw. Uniwersytet zabiera też głos w toczących się w Polsce dyskusjach o tematyce żydowskiej. Zabiera wręcz głos w sprawie własnej przeszłości - powiedział w trakcie uroczystości prof. Marcin Kula.

W trakcie uroczystości wystąpiła także prof. Elżbieta Barbara Zybert, dziekan Wydziału Historycznego, która zwróciła uwagę, że honorowy doktorat przyznany prof. Weissowi jest docenieniem jego zaangażowania w krzewienie wartości humanistycznych oraz walki z antysemityzmem, a także uznaniem jego wkładu w podejmowanie trudnych rozmów między Polakami i Żydami.

Szewach Weiss urodził się w 1935 roku w Borysławiu (dzisiejsza Ukraina) jako Szejwach Weiss, syn Gitł i Meira Wolfa Weissa. Choć przez większą część życia mieszkał i pracował w Izraelu, to do swojego miejsca urodzenia ma szczególny stosunek:

Ryszard Ulicki: Co czujesz i co myślisz, kiedy mówię Borysław?
Szewach Weiss: Politycznie, historycznie i kulturowo to Izrael jest moją ojczyzną, ale ja się urodziłem w Borysławiu. Miejsce urodzenia to też jest ojczyzna...mentalna ¹ .

Szewach Weiss praktycznie nie miał prawdziwego dzieciństwa. Po wkroczeniu Niemców do Polski rodzina Weissów ukrywała się najpierw u Ukrainki Julii Lasotowej, a później u polskiego małżeństwa, Anny i Michała Górali. W kolejnych miesiącach pomagali im sąsiedzi, Maria Potężna z synem Tomaszem. Szewach Weiss tak wspomina ten okres:

Jako dziecko przeżyłem w Polsce trzy lata okupacji niemieckiej – najpierw w getcie, a po jego likwidacji wraz z rodzicami w ukryciu. Przez siedem miesięcy siedzieliśmy w zamkniętym pomieszczeniu – nie wolno nam było mówić, ruszać się. Potem musieliśmy przenieść się do ślepej piwnicy. Tam z kolei cały czas leżeliśmy, nie mogliśmy się wyprostować, chodziliśmy na czworakach. I milczeliśmy ² .

Kiedy w 1944 roku do Polski wkroczyły wojska radzieckie Weissowie ponownie zamieszkali w swoim domu, jednak po włączeniu Borysławia do Ukrainy wyjechali do Polski i przebywali kolejno w Gliwicach, Wałbrzychu i Głuszycy.

W 1946 roku rodzina Weissów podjęła decyzję o wyjeździe do Palestyny. Po przybyciu do Izraela Szejwach zmienił imię na Szewach, co po hebrajsku znaczy "chwała". Nie sposób wymienić i opisać wszystkich aktywności życiowych, którym poświęcił się Szewach Weiss. Do najważniejszych z pewnością należy zaliczyć sport (trenował lekkoatletykę i podnoszenie ciężarów). Poza tym tańczył w grupie artystycznej, jeździł na traktorze, a przez dwa lata służył w izraelskich siłach zbrojnych. Skończył Wydział Nauk Politycznych Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie (na tym samym Wydziale doktoryzował się) i Wydział Prawa w Tel-Awiwie. Tytuł profesora uzyskał w 1975 r. na Uniwersytecie w Hajfie. Przez wiele lat pracował jako wykładowca akademicki, dziennikarz radiowy; pisał m.in. książki dla dzieci. To od kariery dziennikarskiej zaczęła się kariera polityczna. Szewach Weiss był radnym w Hajfie, członkiem Partii Pracy i posłem do Knesetu. W latach 1992–1996 został wybrany na przewodniczącego Knesetu. Tak wspominał to wydarzenie:

Na mnie głosowała nie tylko moja partia, ale też partie religijne! Jedna z nich – Aguda – miała pięciu posłów w parlamencie. Ich lider, Awram Szapira, urodzony w Drohobyczu, bardzo mnie lubił, zawsze mówił do mnie w jidysz – Szejwach. I podczas tego posiedzenia parlamentu Awram Szapira wstał i powiedział: "Moja partia jest w opozycji i nigdy nie będziemy głosować na Partię Pracy, ale na Szejwacha zawsze!" ³ .

W latach 2000–2003 był ambasadorem Izraela w Polsce. Ówczesny premier Izraela i przyjaciel Weissa Ehud Barak proponował mu stanowisko w Niemczech albo w Rosji, ale polityk odmówił – wybrał Polskę. To nie był zwykły urząd, ale misja, która nosiła znamiona osobistego rozrachunku i pojednania z przeszłością. Szewach Weiss dzięki ogromnemu zaangażowaniu, przyświecającej mu filozofii zrozumienia, szacunku i ponadnarodowej solidarności przez te trzy lata zrobił więcej dla pojednania narodów polskiego i żydowskiego niż niejeden polityk przez dziesięciolecia.

Szewach Weiss ma niezwykle bogaty życiorys, pełnił wiele ról społecznych i zawodowych. Pytany, która z nich była mu najbliższa, odpowiada:

Rola ambasadora w Polsce! I jeszcze coś dodam – mówiąc tak szczerze między nami – mój ojciec umarł w 1992 roku, na dwa miesiące przed tym, jak zostałem wybrany przewodniczącym Knesetu. Jestem pewien, że gdyby żył, to byłby bardzo dumny. A moja mamusia żyła, zmarła cztery lata temu i ona doczekała tego mojego wielkiego wyróżnienia i zaszczytu, będąc mamą tego uratowanego dziecka – tego chłopca z piwnicy, ukrywającego się z rodziną w szczelinie między podwójną ścianą. Ale gdyby mama i ojciec żyli dzisiaj, to jestem pewien, że byliby najdumniejsi z tego, że ja, ich synek, wróciłem do Polski jako ambasador Izraela. Mogę z przekonaniem powiedzieć, że te trzy lata w Polsce to był najciekawszy czas w całej mojej karierze ⁴ .

ZOBACZ RELACJĘ VIDEO