Tytuł doktora honoris causa dla prof. Theodora Merona

- Tytuł doktora honoris causa jest tytułem, który może być nadawany jedynie przez uczelnie akademickie za szczególne zasługi dla społeczeństwa, nauki i kultury. W każdym z tych elementów zasługi profesora Theodora Merona są niewątpliwie wybitne. Swoją postawą życiową, dokonaniami naukowymi i zawodowymi pan profesor w pełni zasłużył na to wyróżnienie - tymi słowami prof. Maria Magdalena Kenig-Witkowska z Wydziału Prawa i Administracji UW rozpoczęła laudację promotorską, która została wygłoszona w dniu 14 stycznia 2011 r. podczas uroczystości nadania tytułu doktora honoris causa znakomitemu prawnikowi, profesorowi Theodorowi Meronowi. Ta najwyższa akademicka godność została przyznana mu na mocy uchwały Senatu Uniwersytetu Warszawskiego z dnia 13 października 2010 r. Recenzentami dorobku naukowego prof. Merona zostali profesorowie: Kazimierz Lankosz z UJ, Jerzy Menkes z SGH oraz Roman Wieruszewski z PAN.

Prof. Theodor Meron jest światowej sławy specjalistą zajmującym się międzynarodowym prawem humanitarnym, prawami człowieka oraz międzynarodowym prawem karnym. Na zainteresowanie tą tematyką badawczą miały niewątpliwy wpływ doświadczenia życiowe uczonego, który w latach młodzieńczych przetrwał gehennę częstochowskiego getta, obóz pracy przymusowej, a następnie emigrację do Palestyny. Dotkliwe przeżycia odcisnęły piętno na jego późniejszym sposobie postrzegania litery prawa. - W swojej działalności akademickiej, a następnie sędziowskiej, z jednej strony podkreślał konieczność zapewnienia ochrony ofiarom konfliktów, w tym także wewnętrznych, z drugiej zaś obowiązek konsekwentnego karania sprawców - pisze w swej recenzji prof. Roman Wieruszewski.

Prof. Meron studiował prawo na Uniwersytecie w Jerozolimie, a następnie na Uniwersytecie w Cambridge oraz Uniwersytecie Harvarda. Po ukończeniu studiów pracował w służbie dyplomatycznej Izraela, jednak po 20 latach wyemigrował do USA, gdzie objął posadę profesora prawa międzynarodowego na Uniwersytecie Nowojorskim. Swoją wiedzą i doświadczeniem chętnie dzieli się zarówno z młodymi adeptami prawa z całego świata, jak i doświadczonymi prawnikami. Wykładał w Haskiej Akademii Prawa Międzynarodowego, w Międzynarodowym Instytucie Praw Człowieka w Strasburgu, prowadził wykłady im. Herscha Lauterpachta na Uniwersytecie w Cambridge oraz kursy przeznaczone dla studentów, które organizowane są co roku w Warszawie pod nazwą "Warsaw Summer Schools of International Humanitarian Law".

Doceniając wiedzę i doświadczenie prof. Theodora Merona Zgromadzenie Ogólne ONZ wybrało go w 2001 r. na sędziego Izby Odwoławczej, wspólnej dla Międzynarodowego Trybunału Karnego do spraw byłej Jugosławii i Międzynarodowego Trybunału Karnego do spraw Rwandy, w latach 2003-2005 pełnił funkcję prezesa tego trybunału. Był również doradcą w amerykańskim Departamencie Stanu. - Dzięki niestrudzonym zabiegom profesora Theodora Merona, zarówno jako uczonego, jak i sędziego, podstawowe zasady praw człowieka stały się wartościami chronionymi i egzekwowanymi przez międzynarodowe prawo karne - podkreśla prof. Wieruszewski.

Uhonorowany prawnik jest autorem wielu znakomitych publikacji, w których często przedstawia swoją wizję współczesnego prawa międzynarodowego, opierającą się na poglądzie głoszącym, że interes państwa nie jest celem nadrzędnym, najistotniejsze jest przestrzeganie wartości decydujących o pełni człowieczeństwa. W dorobku naukowym prof. Theodora Merona znajdują się takie dzieła jak: The Humanization of International Law, Human Rights in International Law, Human Rights and Humanitarian Norms as Customary Law oraz The United Nations Secretariat. Przez wiele lat był jednym z redaktorów naczelnych prestiżowego czasopisma "American Journal of International Law", obecnie jest honorowym redaktorem tego periodyku.

Prof. Merona interesuje nie tylko prawo. Jego drugą pasją jest twórczość Williama Szekspira, której jest miłośnikiem oraz cenionym znawcą. W swej książce Henry's Wars and Shakespeare's Laws: Perspectives on the Law of War in the Later Middle Ages przedstawia wyniki badań literackiej spuścizny angielskiego pisarza i poety pod kątem prawa wojennego.

Prof. Theodor Meron był wielokrotnie nagradzany przez różne instytucje. Został odznaczony m.in. przez władze Republiki Francuskiej tytułem Oficera Legii Honorowej, zaś Amerykańskie Towarzystwo Prawa Międzynarodowego uhonorowało go medalem Manley O. Hudson.

- Honorujemy osobę wyjątkową - prawnika, uczonego, nauczyciela, eksperta i dyplomatę, a przede wszystkim Człowieka, który swoją postawą i działalnością udowodnił, co znaczy konsekwentne podążanie drogą wyznaczoną przez wartości humanitarne, które wyznaje. W działalności profesora Theodora Merona widzimy konsekwencję i wiarę, że jego wartości i czyny wywierają wpływ na życie innych ludzi, czynią ich życie lepszym - podsumował prof. Krzysztof Rączka, dziekan Wydziału Prawa i Administracji UW.

Sam odznaczony honorowym tytułem nie krył wzruszenia, dziękując za miłe słowa dziekana i pani promotor. Wyrażał również wdzięczność wszystkim tym, którzy umożliwili mu przyjazd do Polski, do kraju z którym czuje się silnie związany.