Tytuł doktora honoris causa dla prof. Richarda Pipesa

W dniu 30 czerwca 2010 r. w Sali Senatu w Pałacu Kazimierzowskim przy Krakowskim Przedmieściu 26/28, o godzinie 12.00 odbyło się uroczyste nadanie tytułu doktora honoris causa profesorowi Richardowi Pipesowi. Ta najwyższa akademicka godność została przyznana historykowi na mocy uchwały Senatu Uniwersytetu Warszawskiego z dnia 16 grudnia 2009 r. Promotorem dorobku naukowego prof. Pipesa został prof. Henryk Samsonowicz z Instytutu Historycznego UW, a recenzentami profesorowie Władysław Serczyk z Uniwersytetu Rzeszowskiego i Wojciech Materski z PAN oraz profesor Wiktoria Śliwowska z PAN.

Prof. Richard Pipes urodził się w 1923 r. w Cieszynie, w zasymilowanej rodzinie polsko-żydowskiej, silnie związanej z polską tradycją niepodległościową. Dzieciństwo i młodość spędził w Warszawie, gdzie zdał egzamin dojrzałości. W roku 1939 definitywnie opuścił kraj i wraz z rodziną wyjechał do Stanów Zjednoczonych. W Ameryce prof. Pipes podjął m.in. studia historyczne na Cornell University, a bezpośrednio po ich ukończeniu na długie lata związał się z Uniwersytetem Harvarda w Cambridge, gdzie w roku 1950 obronił doktorat, a następnie aż do roku 1996, kiedy przeszedł na emeryturę - prowadził wykłady z historii najnowszej i politologii, w szczególności z dziejów Rosji XIX i XX wieku oraz Europy Środkowo-Wschodniej po drugiej wojnie światowej.

Profesor Richard Pipes jest jednym z najwybitniejszych historyków i politologów; zajmuje się najnowszymi dziejami Rosji i Europy Wschodniej, a także problematyką bezpieczeństwa globalnego i jego ciągle aktualnymi zagrożeniami. – Nigdy nie dał się zwieść modzie, był jednym z pierwszych, którzy w systemie sowieckim dostrzegli cechy totalitarne, groźne zarówno dla własnego społeczeństwa jak i całego świata, a także państwo, w którym znaczna część podbitych narodów nie uległa asymilacji i nie utraciła swej tożsamości narodowej. Jednocześnie nigdy jako historyk, ani jako polityk – nie dał się ponieść rusofobii – stwierdziła prof. Wiktoria Śliwowska, recenzentka dorobku naukowego prof. Pipesa.

Naukowiec jest autorem monumentalnej trylogii: „Rosja carów”, „Rewolucja rosyjska” oraz „Rosja bolszewików”. Według prof. Wojciecha Materskiego bez znajomości tych dzieł trudno dziś kusić się o naukowe wytłumaczenie takich kwestii jak przyczyny upadku caratu czy odniesienie zwycięstwa przez partię bolszewicką. Ponadto prof. Pipes opublikował wiele liczących się książek i artykułów, które zgodnie z opinią recenzenta przyczyniły się do wzbogacenia w polskim społeczeństwie wiedzy o miejscu Polski w skomplikowanych procesach historycznych XX wieku.

Prof. Pipes odegrał też znaczącą rolę w świecie polityki. W latach 1980-1981 pełnił w Białym Domu funkcję dyrektora Departamentu Europy Wschodniej i Związku Sowieckiego w Radzie ds. Bezpieczeństwa Narodowego, stając się tym samym osobistym doradcą prezydenta Ronalda Reagana w sprawach dotyczących polityki zagranicznej.

– Istnieje wiele powodów do nadania profesorowi Pipesowi godności doktora honoris causa. Każdy z nich jest powodem wystarczającym. (…) Nie ulega wątpliwości, że profesor Richard Pipes ze wszech miar na ten tytuł zasłużył – podsumował prof. Władysław Serczyk.