Uniwersyteccy archeolodzy przebadali starożytne cmentarzysko

Trzy tygodnie trwały prace badawcze w obrębie nekropolii w warmińskiej wsi Samławki, w których uczestniczyli pracownicy i studenci Instytutu Archeologii UW. Archeolodzy eksplorowali kurhany pochodzące z wczesnej epoki żelaza.

W obrębie nekropoli w Samławkach znajduje się sześć, zbudowanych w konstrukcji kamienno-ziemnej, kopców o średnicy 10m i 1,5m wysokości. Cmentarzysko w Samławkach należało do ludności identyfikowanej z zachodnim odłamem Bałtów, zasiedlającej obszar Warmii, Mazur oraz Półwyspu Sambijskiego w czasach od VI do I w. p.n.e. Skąd wiemy, że to właśnie Bałtowie chowali zmarłych na tym terenie? – Do najważniejszych cech umożliwiających wyróżnienie tej jednostki kulturowej – określanej w klasyfikacji archeologicznej „kulturą kurhanów zachodniobałtyjskich” – należą: ciałopalny obrządek pogrzebowy, umieszczanie zmarłych wewnątrz kurhanów o złożonych, wewnętrznych konstrukcjach kamiennych (np. skrzynie, kręgi, mury) oraz lokowanie osiedli w miejscach naturalnie obronnych (np. wzgórza morenowe, cyple, wyspy) – tłumaczy kierująca wykopaliskami mgr Agnieszka Jaremek.

O cmentarzysku w warmińskiej wsi wiadomo od dawna. Już w 1901 r. archeolodzy przeprowadzali tu prace badawcze. Wznowienie wykopalisk przez pracowników i studentów Instytutu Archeologii UW miało na celu ponowne, metodyczne przebadanie naruszonych kurhanów oraz pozostałych, wcześniej nierozpoznanych. W sezonie 2012 badaniami objęto jeden kurhan, w którym po usunięciu wierzchniej warstwy nasypu odkryto dookolny, monumentalny krąg kamienny. – Wewnątrz kręgu znajdowała się komora grobowa zawierająca groby ciałopalne. Szczątki ludzkie zalegały w glinianych popielnicach, rozmieszczonych na prostokątnym bruku kamiennym przykrytym obstawą w formie kopuły – relacjonuje mgr Agnieszka Jaremek. – Stan zachowania pochówków (kopuła kamienna nie zawierała wewnątrz skrzyni, co spowodowało zmiażdżenie glinianych urn) pozwala na identyfikację co najmniej 6 grobów, a wstępna analiza materiałów zabytkowych i konstrukcji wewnętrznej, na datowanie kurhanu w przedziale pomiędzy V-IV wiekiem p.n.e. – dodaje badaczka. Szczegółowych informacji na temat liczby pochowanych zmarłych, ich wieku i płci dostarczą dalsze analizy antropologiczne, choć ciałopalenie w znaczny sposób utrudnia identyfikację.

Prace dokumentacyjne na cmentarzysku prowadzono z użyciem nowoczesnych technik – fotogrametrii i scaningu laserowego. Dzięki temu, po zakończeniu badań, będzie można wykonać trójwymiarową wizualizację konstrukcji oraz wnętrza kurhanu.

Prace wykopaliskowe na cmentarzysku w Samławkach są częścią projektu, w którym – w ramach porozumienia o współpracy naukowo-badawczej – uczestniczą Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Warmińsko-Mazurski. Celem nadrzędnym realizowanego wspólnie przedsięwzięcia są długofalowe prace badawcze, dokumentacyjne i edytorskie, zmierzające do pełnego opracowania źródeł archeologicznych, będących materialnym świadectwem dziedzictwa kulturowego Pojezierza Mrągowskiego – począwszy od wczesnej epoki żelaza do okresu średniowiecza. – Tak zdefiniowany zakres terytorialny i chronologiczny projektu jest wynikiem potrzeby kontynuacji badań nad jednym z najciekawszych i jednocześnie najistotniejszym – z punktu widzenia przemian kulturowych i tradycji osadniczych – regionem Pojezierza Warmińsko-Mazurskiego – mówi mgr Agnieszka Jaremek. W przyszłości planowane jest stworzenie na obszarze cmentarzyska dostępnego dla turystów parku archeologicznego, popularyzującego starożytne dziedzictwo regionu.

Więcej informacji o badaniach prowadzonych przez pracowników Instytutu Archeologii UW

Zdjęcie: www.lasypolskie.pl