Nubia

 Od lat największe sukcesy polskiej archeologii nierozerwalnie łączą się z obszarem Nubii. To tam w latach 60. XX wieku misja ratunkowa pod kierunkiem prof. Kazimierza Michałowskiego odkryła Wielką Katedrę w Faras ze wspaniałymi freskami. W Nubii wykopaliska prowadzi też dr Bogdan Żurawski, pracownik UW oraz PAN, który swoje wysiłki koncentruje głownie w Banganarti, na tzw. Wyspie Szarańczy. W tym roku do rejestru ważnych okryć nasi archeolodzy dopisali kolejne punkty.

Uczeni z Instytutu Archeologii UW pracujący w ramach misji Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej im. Kazimierza Michałowskiego badali w tym roku zabudowania Dongoli, miasta będącego w przeszłości stolicą królestwa Maukurii. Królestwo to istniało w okresie od V do XIV w. i - co ciekawe - przyjęło chrześcijaństwo kilkaset lat wcześniej niż Polska. W tym roku wysiłki archeologów skoncentrowane były na trzech stanowiskach: Cytadeli, w klasztorze oraz w meczecie - budowli, w której znajdowała się dawna sala tronowa królów Makurii. Prace prowadzone w Dongoli w lutym i marcu br. przez zespół kierowany przez profesorów Włodzimierza Godlewskiego i Adama Łajtara z Instytutu Archeologii UW, przyniosły bardzo ciekawe odkrycia.
Przede wszystkim w pałacu znajdującym się na Cytadeli odkryto - ku niemałemu zaskoczeniu - basen z doskonale zachowaną dekoracją rzeźbiarską.
- Jest to pierwszy tak dobry przykład rzeźby makuryckiej odkryty dotychczas w Dongoli - mówi prof. Godlewski. - Do tej pory przebadaliśmy tylko część basenu, który najprawdopodobniej był basenem kąpielowym. Dalsze fragmenty znajdują się prawdopodobnie pod posadzką w innych częściach pomieszczenia i będą eksplorowane w kolejnym sezonie - dodaje. Niemniej, już w tej chwili można stwierdzić, że znalezisko pochodzi sprzed VI w., choć prace nad jego dokładnym datowaniem nadal trwają.

W tym roku dalsze badania prowadzono też w klasztorze, w którym w latach 90. XX wieku prace rozpoczął zespół prof. Stefana Jakobielskiego. Już wtedy w odkrytych kryptach znaleziono pochówki 14 osób; w tym roku w poddano je dokładnym badaniom. Okazało się, że jedną z pochowanych osób był Georgios, arcybiskup Dongoli zmarły w 1113 r. - Kim są pozostałe osoby pochowane w kryptach, nie mamy pewności - mówi prof. Godlewski. - Mogą to być również biskupi dongolańscy, ale identyfikacja będzie możliwa dopiero po zbadaniu szat i krzyży zmarłych - tłumaczy.

Ściany krypty w której spoczywał Georigios pokrywają bogate inskrypcje greckie, koptyjskie i staronubijskie. Różnorodność tekstów pozwala stwierdzić nie tylko bogatą znajomość języków i literatury. - Możemy wnioskować, że biskup dysponował świetnie wyposażoną biblioteką prywatną lub klasztorną. Świadczą o tym fragmenty czterech Ewangelii, inwokacje, ale też obecność znaków magicznych - tłumaczy prof. Łajart, który wspólnie z prof. Jaquesem van der Vliet z Uniwersytetu w Lejdzie prowadził badania nad inskrypcjami.