Kurs terenowy z klimatostratygrafii czwartorzędu

Anna Mitura
Wydział Geologii UW

Studenci IV roku specjalizacji geologia czwartorzędu na Wydziale Geologii Uniwersytetu Warszawskiego odbywają obowiązkowy kurs terenowy z klimatostratygrafii czwartorzędu. Kurs ten stanowi uzupełnienie wykładu i ćwiczeń z klimatostratygrafii czwartorzędu prowadzonych w semestrze letnim przez prof. dr. hab. Leszka Lindnera i dr. hab. Jerzego Nitychoruka.
Dzięki uprzejmości doc. dr. hab. Jarosława Chomina - dziekana Wydziału Geografii Narodowego Uniwersytetu im. I. Franko we Lwowie od czterech lat część kursu odbywa się na terenie Ukrainy. Korzystamy wtedy z wiedzy i doświadczenia prof. Andrija Boguckiego, który podejmuje się roli przewodnika po ukraińskich odsłonięciach (profilach) geologicznych. Głównym celem wyjazdów jest zapoznanie się z ukraińskimi profilami lessowymi, które należą do najładniejszych i najlepiej wykształconych w Europie oraz korelacja ich z profilami polskimi. Co roku trasa wyjazdu jest inna, ale tak dobrana, abyśmy mogli zwiedzić Lwów.
Na ubiegłorocznym kursie, który odbył się w dniach 23 - 27 maja 2005 oprócz profili lessowych mieliśmy okazję zwiedzić Lwów z odnowionym Cmentarzem Orląt Lwowskich oraz zapoznać się z Karpatami Ukraińskimi, co najbardziej ucieszyło tych z nas, którzy piszą prace magisterskie o geologii polskich Karpat.
W drodze na Ukrainę zapoznaliśmy się z kilkoma czwartorzędowymi profilami polskimi, pośród których najważniejsze było stanowisko Nieledew koło Hrubieszowa. Jest to reperowy profil lessowy w Polsce. Znaleziono i opisano tu lessy rozdzielone kopalnymi glebami z okresu interglacjału lubelskiego - glebą typu Tomaszów (około 230 - 210 tyś. lat od dziś), interglacjału eemskiego i wczesnego Vistulianu - glebą typu Nietulisko I (około 130 - 90 tyś. lat od dziś) oraz holoceńskim (współczesnym) poziomem czarnoziemów.
Najciekawszy z oglądanych na Ukrainie profili lessowych był profil w okolicach Halicza nad Dniestrem. Znajduje się on na stoku wzgórza górującego nad miasteczkiem, na którego szczycie znajduje się malowniczy zamek. Sam profil rozpoczyna się osadami rzecznymi, na których leżą osady lessowe rozdzielone kopalnymi glebami: sokalską z interglacjału mazowieckiego (około 430 - 380 tyś. lat od dziś), łucką z interglacjału zbójnowskiego (około 360 - 330 tyś. lat od dziś), korszewską z interglacjału lubelskiego i gorochowską z interglacjału eemskiego. Gleby korszewska i gorochowska są korelowane z glebami typu Tomaszów i Nietulisko I znanymi z terenu Polski. Dodatkowo ciekawostką tego profilu są występujące tam dwa poziomy warstw kulturowych, w których można znaleźć artefakty archeologiczne.
Z pobytu w Karpatach najbardziej utkwił nam w pamięci wodospad na rzece Prut w Jaremczy i towarzysząca mu atrakcja turystyczna w postaci wiszącego mostu, którym część z nas się przeprawiała.
W drodze powrotnej do Warszawy zwiedziliśmy zamek w Krasiczynie, na terenie którego pisaliśmy kolokwium oraz oglądaliśmy wąwozy lessowe w rejonie Kazimierza Dolnego i zapoznaliśmy się z wpływem człowieka na ich rozwój.
Wszyscy pobyt na Ukrainie wspominamy bardzo miło. Mieliśmy okazję poznać nie tylko ciekawe odsłonięcia geologiczne i część historii dawnych ziem polskich, ale też studentów geomorfologii, z którymi wspólnie mieszkaliśmy w bazie noclegowej Uniwersytetu Lwowskiego w Jezupolu koło Iwano Frankowska (Stanisławowa).
W tym roku także część kursu terenowego ma odbyć się na terenie Ukrainy, a dodatkowo w wakacje organizowany jest wyjazd w rejon Czarnohory w ramach działalności Klubu Aktywnego Czwartorzędowca "GIGANT" działającego przy Zakładzie Geologii Czwartorzędu UW.
Korzystając z okazji chciałabym w imieniu swoim i kolegów podziękować doc. dr. hab. Jarosławowi Chominowi za umożliwianie nam odbywania kursu na terenie Ukrainy, a prof. Andrijowi Boguckiemu za podejmowanie się roli przewodnika po odsłonięciach.