|
[Drukuj]
Jego Magnificencja Rektor
ks. Wojciech Anzelm Szweykowski
Urodził się 17.04.1773 r. w Makowie Mazowieckim, w czasach niespokojnych, gdy
kraj tracił ziemie po pierwszym rozbiorze. Gdy przyszły rektor miał pół roku, powołano do
życia Komisję Edukacji Narodowej i zbiegiem okoliczności ta właśnie organizacja zaciąży na
życiu Szweykowskiego.
W 1789 r. wstąpił do zakonu pijarów w Łomży i tu się kształcił. Święcenia kapłańskie
przyjął siedem lat później i rozpoczął intensywne studiowanie teologii. Sam dzielił się
zdobytą wiedzą, nauczając w łomżyńskiej szkole.
Duże wrażenie na Szweykowskim wywarła podróż po krajach niemieckich odbyta po
1802 r. Nasz bohater jechał tam służbowo, by zdobyć doświadczenie przy organizacji
szkolnictwa. Ziemia łomżyńska należała bowiem do zaborcy pruskiego, który życzył sobie
edukacji na wzór niemiecki.
Po powrocie do kraju, w 1804 r. Szweykowski objął posadę nauczyciela w Płocku, ale
wojna Napoleona z IV koalicją sprawiła, że nie przebywał w tym mieście długo. Po
wskrzeszeniu Księstwa Warszawskiego objął stanowisko dyrektora Szkoły Departamentowej
w Sejnach, a w 1810 r. profesora Liceum Warszawskiego. Naukowe i pedagogiczne talenty
zostały dostrzeżone, gdyż o Szweykowskiego zaczęły zabiegać szacowne instytucje:
Towarzystwo Ksiąg Elementarnych i Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
Prawdziwym przełomem w życiu Szweykowskiego było powołanie w 1816 r.
Królewskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Według namalowanej przez A. Brodowskiego
sceny nadania aktu erekcyjnego uczelni, car Aleksander wręcza dyplom o ustanowieniu UW
pierwszemu rektorowi. Scena ta była jednak mitem, gdyż Szweykowski w dniu powołania
uczelni był jedynie profesorem teologii, katechetyki i homiletyki na Wydziale Teologicznym.
Rektorem został wybrany 2 marca 1818 roku, miesiąc wcześniej zostawszy dziekanem
Wydziału Teologicznego i doktorem teologii Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Pierwszy rektor był też członkiem Komisji Rządowej Wyznań Religijnych i Oświecenia
Publicznego, Deputacji do Spraw Ustalenia Prawideł Pisowni Polskiej i honorowym
profesorem Uniwersytetu Wileńskiego.
Karierę naukową przerwał wybuch Powstania Listopadowego. Uniwersytet
Warszawski zamienił się w koszary i o żadnej edukacji nie było mowy. Rektor nie podzielał
entuzjazmu młodzieży do walki z caratem, nie wierzył w skuteczność powstania. W lutym
1831 r. nowe wybory na stanowisko rektora wygrał Jerzy Skrodzki, a ks. Wojciech
Szweykowski usunął się w cień.
Zmarł w Warszawie 5.08.1838 roku, gdy jego uczelnia już nie istniała, rozwiązana
dekretem carskim w ramach "porządków" popowstaniowych.
Dziś, pamięć o Szweykowskim jest wciąż żywa, a uczelnia z wdzięcznością
wspomina swego pierwszego rektora, zwłaszcza podczas obchodów Święta Uniwersytetu.
Zapewne w sposób szczególny i osobisty pamięć o Szweykowskim czci profesor Jan Jakub
Milewski z Instytutu Krajów Rozwijających się, a to z tego powodu, że bohater niniejszego
artykułu jest... pra, pra, pradziadko-wujkiem wymienionego.
W następnym numerze "Uniwersytetu Warszawskiego" o JM Rektorze Jerzym Skrodzkim.
|