Akademicki Ośrodek Psychoterapii

Agnieszka Dębniak

W poprzednim, czerwcowym numerze pisma Uniwersytet Warszawski zostata zamieszczona krótka informacja na temat działalności Akademickiego Ośrodka Psychoterapii (AOP), który jest integralną częścią Katedry Psychopatologii i Psychoterapii Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. Intencją niniejszego tekstu jest przedstawienie czytelnikom bardziej szczegółowych danych na temat (1) celów realizowanych w AOP (2) osób, do jakich adresowana jest oferta AOP (3) podstawowych zasad i reguł funkcjonowania AOP.
Warto wspomnieć na wstępie, że AOP został założony w 1979 roku i już od początku swego istnienia realizował trzy podstawowe cele (za: Grzesiuk, w druku, 1):
(1) usługowy - prowadzenie psychoterapii dla wszystkich studentów uczelni warszawskich,
(2) dydaktyczny - nauka psychoterapii dla studentów Wydziału Psychologii, którzy wybrali specjalizację z Psychoterapii,
(3) badawczy.
Tak określone trzy funkcje Ośrodek pełni także obecnie. Można więc stwierdzić, że AOP od 26 lat prowadzi bezpłatną psychoterapię dla studentów, szkoli przyszłych psychologów a także gromadzi dane empiryczne związane z prowadzoną działalnością.
Ze względów praktycznych w bieżącym tekście skupię się przede wszystkim na przedstawieniu funkcji usługowej AOP. Psychoterapię w Ośrodku prowadzą w większości psychologowie z wieloletnią praktyką psychoterapeutyczną, posiadający certyfikaty wydane przez Polskie Towarzystwo Psychologiczne i/lub Polskie Towarzystwo Psychiatryczne (bądź inne znaczące w tym międzynarodowe instytucje) potwierdzające kompetencje niezbędne do prowadzenia psychoterapii. Zespół terapeutyczny AOP składa się z pięciu pracowników (w tym trzech zatrudnionych na pełnym etacie). Są to: mgr Alicja Kubiak pełniąca funkcję kierownika AOR mgr Krystyna Łukasik, mgr Piotr Pawłowski oraz mgr Agnieszka Dębniak. Piątym pracownikiem sprawującym konsultacyjny nadzór lekarski jest psychiatra - lek. med. Jolanta Berezowska, która posiada także certyfikat psy- choterapeuty. W działalność prowadzoną w AOP zaangażowanych jest także dodatkowo pięciu pracowników naukowo-dydaktycznych Katedry Psychopatologii i Psychoterapii. Są to: prof. dr hab. Lidia Grzesiuk, dr Mirosława Huflejt- Łukasik, dr Marek Jasiński, dr Jadwiga Rakowska, dr Katarzyna Walewska.
Pacjentami AOP są przede wszystkim studenci uczelni warszawskich. Z oferty AOP mogą korzystać zwłaszcza studenci, którzy:
- nie najlepiej radzą sobie ze stresem w życiu czy na uczelni,
- mają problemy związane z radzeniem sobie z wewnętrznymi trudnościami (np. stany lękowe, zaburzenia nastroju czy łaknienia, nieśmiałość, brak energii, nieumiejętność radzenia sobie w życiu), mają objawy nerwicowe, chcą lepiej radzić sobie w kontaktach z osobami bliskimi - z partnerem, przyjaciółmi czy rodziną,
- narzekają na nieumiejętność nawiązywania kontaktów z ludźmi,
- mają trudności w studiowaniu (np. z koncentracją uwagi, z zapamiętywaniem).
Należy w tym miejscu podkreślić, że AOP nie oferuje psychoterapii osobom uzależnionym oraz wymagającym stałej opieki psychiatrycznej. Osoby zgłaszające się z takimi problemami po wstępnej konsultacji kierowane są do innych, specjalistycznych ośrodków.
W ostatnim czasie poszerzony został zakres działalności AOP; mianowicie pracę zorganizowano tak, by pomoc psychoterapeutyczną w większym niż dotychczas zakresie uzyskiwali także pracownicy i doktoranci Uniwersytetu Warszawskiego.

Psychoterapia prowadzona w AOP odbywa się w trybie ambulatoryjnym, co oznacza, że można w czasie jej trwania kontynuować naukę i/lub pracę. Osobom zainteresowanym podjęciem psychoterapii proponujemy na wstępie konsultację psychologiczną, której celem jest określenie źródeł i charakteru problemu, jak również wstępne sformułowanie celu psychoterapii. Od tej konsultacji uwarunkowana jest dalsza forma pomocy, z jakiej można skorzystać w AOP. Osobom podejmującym psychoterapię proponujemy: (1) terapię indywidualną lub (2) terapię grupową.
W większości przypadków spotkania indywidualne i grupowe odbywają się raz, maksymalnie dwa razy w tygodniu. Poniżej przedstawię kilka bardziej szczegółowych informacji na temat form psychoterapii (za: Grzesiuk, 1988; Grzesiuk, w druku, 1, 2; Huflejt- Łukasik, 1994; Pawłowski, 2005).
Psychoterapia studentów uczelni warszawskich prowadzona jest zazwyczaj w obecności i przy współudziale koterapeutów, będących studentami piątego roku psychologii specjalizacji Psychoterapia. Jest to podyktowane zarówno chęcią zwiększenia efektywności oddziaływań psychoterapeutycznych, podniesienia jakości oferowanych usług, jak również koniecznością realizacji drugiego podstawowego celu Ośrodka, jakim jest dydaktyka, czyli umożliwienia studentom psychologii próby podjęcia roli zawodowej psychologa klinicznego pod kontrolą kompetentnego psychoterapeuty. Studenci zgłaszający się do AOP już podczas pierwszego spotkania konsultacyjnego są informowani o tej zasadzie i większość z nich akceptuje ją. Dla osób, które z przyczyn osobistych nie chcą lub nie mogą podjąć współpracy z koterapeutami, proponujemy psychoterapię w innych ośrodkach lub niekiedy odstępujemy od tej zasady.
Terapia indywidualna studentów uczelni warszawskich prowadzona jest przez psychoterapeutę przy pomocy dwóch koterapeutów. Na pierwszym spotkaniu klient poznaje terapeutę i koterapetów i ustalana jest wzajemna forma ich współpracy, czyli zawierany jest tzw. kontrakt psychoterapeutyczny. Zazwyczaj w ramach kontraktu pacjentom oferowanych jest dziesięć spotkań terapeutycznych z możliwością przedłużenia czasu psychoterapii. Jeśli po pierwszych dziesięciu sesjach pacjent dalej potrzebuje psychoterapii to jest ona kontynuowana.
W terapii grupowej uczestniczy sześciu studentów, psychoterapeuta grupowy i trzech koterapeutów (łącznie 10 osób). Sesje odbywają się raz w tygodniu i trwają dwie i pół godziny. W trakcie całej psychoterapii (trwającej dwa semestry) każdy pacjent oprócz cotygodniowych spotkań grupowych spotyka się indywidualnie także ze współpracującym z nim jednym koterapeutą.

Psychoterapia studentów Wydziału Psychologii, doktorantów i pracowników Uniwersytetu Warszawskiego przebiegała dotychczas zawsze indywidualnie (bez obecności koterapeutów). Od bieżącego roku akademickiego 2005/2006 doktoranci oraz pracownicy naukowi będą mieli także możliwość uczestniczenia w zajęciach ukierunkowanych na rozwój osobowości, prowadzonych w AOP w ramach działania Klubu Pacjenta. Zajęcia te będą miały charakter grupowy, odbywać się będą raz w tygodniu. Chcielibyśmy stworzyć doktorantom oraz młodym pracownikom naukowym możliwość doskonalenia umiejętności takich jak: efektywna komunikacja, asertywność, radzenie sobie ze stresem, skuteczne rozwiązywanie problemów, a także stworzyć warunki sprzyjające lepszemu poznaniu siebie, rozwojowi osobistemu i doskonaleniu kontaktów z innymi ludźmi. Mamy nadzieję, że różnorodne działania podejmowane w ramach Klubu Pacjenta przyczynią się także do integracji środowiska młodej kadry naukowej.
Trzecią funkcją AOP jest działalność badawcza. Ośrodek prowadzi wśród wszystkich swoich pacjentów badania ankie- towe, których celem jest przede wszystkim poznanie efektywności prowadzonej w AOP psychoterapii. Badania dotyczące związków pomiędzy (1) powodem zgłoszenia się na psychoterapię, (2) przebiegiem psychoterapii oraz (3) efektami psychoterapii, przeprowadzono w AOP już trzykrotnie (Grzesiuk, w druku, 2). Do każdej osoby minimum rok po zakończeniu przez nią psychoterapii w AOP wysyłana jest pocztą ankieta. Informacje uzyskiwane od pacjentów w trakcie badań zbierane są przede wszystkim w celu lepszego zrozumienia, jakie okoliczności i działania były korzystne w pracy psychoterapeutów AOP a jakie nie spełniły oczekiwań osób w psychoterapii uczestniczących. Oczywiście do tych, jak również innych informacji dotyczących pacjentów do- stęp ma wyłącznie zespół psychoterapeutyczny Ośrodka. Zgodnie z regulaminem AOR zarówno pracujących tu psychoterapeutów, jak i koterapeutów uczestniczących w psychoterapii obowiązuje zasada nie ujawniania osobom postronnym żadnych informacji na temat osób uczestniczących w psychoterapii.
Na koniec pragnę jeszcze przypomnieć, że zgłoszenia wszystkich osób zainteresowanych pomocą psychoterapeutyczną i zapisy na wstępną rozmowę przyjmowane są telefonicznie w poniedziałki, wtorki, środy, czwartki oraz piątki w godzinach 11.00 - 13.00. Zgłaszający się do AOP nie muszą mieć skierowania na psychoterapię. Pożądane jest natomiast posiadanie legitymacji.

AKADEMICKI OŚRODEK PSYCHOTERAPII
Katedra Psychopatologii i Psychoterapii
Wydział Psychologii
Uniwersytet Warszawski
ul. Smyczkowa 11 A
tel. 853 76 72