Krzysztof Laskowski
Przewodniczący Komisji Zakładowej
NSZZ "Solidarność"
Uniwersytetu Warszawskiego

NSZZ "Solidarność" Uniwersytetu Warszawskiego 1980-2005

Był sierpień 1980 r., delegacja pracowników Uniwersytetu Warszawskiego odwiedzita strajkujących w Gdańsku stoczniowców. Wielu z nas przerwato urlopy, wróciliśmy do Warszawy zakładać nowe związki zawodowe. W tym pierwszym okresie, dyskusja w środowisku akademickim miata odpowiedzieć na pytanie: jakie związki? Czy będzie to związek branżowy, pracowników nauki, techniki, oświaty, czy będziemy ogniwem jednej, ogólnokrajowej "Solidarności".
Wybraliśmy "Solidarność", Komisja Zaktadowa Uniwersytetu Warszawskiego zostata zarejestrowana w Regionie Mazowsze z numerem 2 (po Ursusie). Spontanicznie powstają tymczasowe, wydziałowe władze związku, a wraz z rozpoczęciem nowego roku akademickiego przystąpiliśmy do wyborów oficjalnych wtadz NSZZ "Solidarność" UW.
Na moim wydziale (W. Geologii) zebranie wyborcze odbyto się 3 października 1980 r, do związku wstąpiło 248 osób (75 % wszystkich zatrudnionych). Delegaci wydziałowi na walne zebranie NSZZ "Solidarność" Uniwersytetu Warszawskiego spotkali się 20 grudnia 1980 r. Wtedy wybraliśmy pierwszą Komisję Zakładową oraz jej Prezydium. Przewodniczącym Komisji został Maciej Geller, a w jej prezydium znaleźli się: Janusz Grzelak, Waldemar Jakubiak, Aleksandra Jaworowska, Stanisław Krukowski, Stanisław Kulisz, Krzysztof Laskowski, Janusz Onyszkiewicz, Tomasz Stankiewicz, Tomasz Umiński i Jerzy Wocial. Później były wybory uzupełniające i skład Komisji został wzmocniony (o ile dobrze pamiętam) m.in. przez Elżbietę Bartochę, Macieja Jankowskiego. Komisja Zakładowa była duża, 40-osobowa, w jej składzie wielu, powszechnie szanowanych przez środowisko osób, zasłużonych dla Uniwersytetu Warszawskiego. W takim zestawieniu personalnym władze związkowe pracowały do 13 grudnia 1981 r.
To były "szalone czasy", uczyliśmy się demokracji, szukaliśmy swojego miejsca w życiu uczelni, organizowaliśmy związek, ale to, co najbardziej zapamiętałem - to długie, spontaniczne dyskusje i spory, prowadzone w taki sposób, który zbliżał nas do siebie, a nie dzielił (wtedy to było możliwe). Zajmowaliśmy się wszystkim, od wypracowania standardów naszej obecności w środowisku akademickim, poprzez sprawy socjalne, do organizowania różnorodnych protestów i strajków. Rektorem Uniwersytetu Warszawskiego był wtedy prof. dr hab. Henryk Samsonowicz, rozumiał nasze rozterki, potrafił otworzyć się na dyskusję z nami, angażował się w nasze problemy i starał się nam pomóc.
Kilka szczegółów z tamtego okresu. Ustawa o szkolnictwie wyższym, trzeba było ją zmienić, mieliśmy własny projekt (Janusz Grzelak, Teresa Dąbek-Wirgowa, Michał Nawrocki). Rozliczenie z przeszłością, ocena marca 1968 r., przywrócenie do pracy niesłusznie zwolnionych (Komisja Tomka Stankiewicza). Współpraca ze środowiskiem studenckim, wspólna sesja marcowa, wspólne akcje protestacyjne (Krzysztof Laskowski, Jerzy Wocial) i sprawy socjalne oraz organizacyjne, spoczywające na "barkach" Pań (Ola Jaworowska, Krysia Parowska), itd., itd. Było dużo protestów i strajków, a to w sprawie "wolnych sobót", przy rejestracji naszego związku, związku rolników indywidualnych, NZS-u, w sprawie bydgoskiej, WSI Radom, szkoły pożarnictwa, strajki studentów i wiele innych.
Te akcje w naszym imieniu i przy naszej pomocy organizowali Maciek Jankowski i Tomek Miński, wprowadzając związek w stan ciągłego pogotowia strajkowego.
Niedzielę 13 grudnia 1981 r. spędziłem na Krakowskim Przedmieściu. Nie będę opisywać myśli i nastrojów, które mi towarzyszyły tamtego dnia, spróbuję przypomnieć sobie co robiliśmy. Powołaliśmy komitet strajkowy (studenci też), zorganizowaliśmy biuro informacji, drukowaliśmy ulotki, rozmawialiśmy z Rektorem, wysłaliśmy "zwiad" do zakładów pracy, inną delegację do ks. Józefa Maja, chowaliśmy dokumentację Komisji Zakładowej. Pierwsza strata, ZOMO zabrało studenta z ulotkami, pamiętam nazwisko Kruk Roland z Wydziału Geografii. Kolejne spotkanie z Rektorem i decyzja o wiecu uniwersyteckim w poniedziałek. Pierwsza lista internowanych pracowników i studentów Uniwersytetu. Komitet Strajkowy ma zezwolenie na stały pobyt w Pałacu Kazimierzowskim, zostajemy na noc, robi się cicho, smutno, za ogrodzeniem ZOMO, a my "czyścimy" lokal związkowy, omawiamy struktury organizującego się tajnego związku. W pogotowiu strajkowym pozostajemy przez kilka dni, w końcu dostajemy informację, że Uniwersytet będzie pacyfikowany - idziemy do domów.

Stan wojenny nie przerwał pracy związku, powstały tajne komisje, zorganizowaliśmy sieć łączności i kolportażu, zbieraliśmy składki, wypłacaliśmy zapomogi, organizowaliśmy różnego typu akcje sprzeciwu. Wiemy, z pracy Joanny Mantel-Niećko (1991) pt. "Uniwersytet - próba sił" (Wydawnictwa UW), że około 450 studentów i pracowników naszej uczelni było obiektem represyjnych działań władz stanu wojennego. Internowania, areszty, kolegia, rewizje i przesłuchania - to było nasze doświadczenie z tego okresu. Wiedza o tym co zrobiliśmy do dzisiaj jest małą - udział naszych pracowników w grupach oporu MRKS-u, Visa czy Woli, organizowanie pierwszego radia "Solidarność" (audycja na Rakowieckiej), podziemne wydawnictwa - tam wszędzie byli nasi koledzy.
I przyszedł rok 1989, okazało się, że wysiłek ten zaowocował "okrągłym stotem", sejmem kontraktowym, a w końcu demokracją i wolnością - i to nie tylko naszą.
W czerwcu 1989 r. NSZZ "Solidarność" powróciła do jawnej działalności. Nie wszyscy powrócili do nas. W zmienionych realiach politycznych i spoteczno-gospodarczych pojawiły się nowe problemy: bezrobocie, społeczne koszty przekształceń, system finansowania nauki i szkolnictwa wyższego, otwarcie uczelni na uczących się, itp. Komisja Zakładowa NSZZ "Solidarność" Uniwersytetu Warszawskiego podjęła nowe wyzwanie, w działaniu kierując się starymi zasadami, opartymi na jawności związku, na właściwym nam wszystkim poszanowaniu prawdy, na działaniach wynikających z solidaryzmu społecznego. Tego przestrzegali kolejni przewodniczący: Henryk Woźniakowski, Krzysztof Zboiński, Krzysztof Laskowski.
Obecnie w związku mamy około 900 członków, reprezentantów wszystkich funkcji uniwersyteckich, od profesorów do pracowników personelu pomocniczego i administracji. Mamy świadomość, że jesteśmy jedną z największych organizacji społecznych w strukturach Uniwersytetu.
My, związkowcy NSZZ "Solidarność" jesteśmy dumni z tego co zrobiliśmy, mamy poczucie "służby w dobrej sprawie", być może wynika to z pytania, na które nie mamy odpowiedzi; ale wiemy, że warto je zadać: gdzie byśmy dzisiaj byli, gdyby nie "Solidarność"?
Ostatnio o związku najczęściej publicznie mówią Ci, którzy z nami nie wytrwali, lub tacy, którzy nas nie lubią, tworząc często jego zafałszowany wizerunek, by być bliżej prawdy wystarczy przyjąć za pewnik, że priorytetem w naszej działalności jest człowiek, a nasze stanowiska są wypracowane demokratycznie. Przeciętny działacz związkowy w Komisji Zakładowej poświęca na nasze problemy około 300 godzin rocznie, a przez 25 lat - 7,5 tysiąca godzin. To warto wiedzieć.
Nasza Komisja Zakładowa ma szczęście. Działamy w środowisku, które przez całe ćwierćwiecze było nam życzliwe, gdzie argumenty i dyskusje przesądzają o przyjętych rozwiązaniach. Władza Uczelni, jej Senat, organizacje studenckie, Związek Nauczycielstwa Polskiego, pracownicy, okazali nam wielokrotnie wsparcie, byli też cierpliwi i wyrozumiali dyskutując nasze postulaty, tworzyli wyjątkowo sprzyjające warunki dla naszej pracy i za to wszystko, całej rodzinie akademickiej w 25-lecie naszego istnienia serdecznie dziękujemy.