Wydział Neofilologii

Wydział Neofilologii Uniwersytetu Warszawskiego składa się z siedmiu jednostek organizacyjnych - czterech instytutów i trzech samodzielnych katedr, w których prowadzone są badania z zakresu filologii (języki: angielski, fiński, francuski, hiszpański niemiecki, portugalski, węgierski i włoski) oraz kulturoznawstwa (języki: hiszpański, portugalski).

W Instytucie Anglistyki działa pięć Zakładów. W Zakładzie Języka Angielskiego prowadzone są badania z następujących dziedzin:

• historia oraz gramatyka historyczna j. angielskiego (fonologia, morfologia, leksyka, semantyka oraz dialekty);
• składnia, interjęzyk, akwizycja j. pierwszego i nauczanie j. drugiego/obcego, kontrastywna składnia i morfologia j. polskiego oraz angielskiego;
• teoria i praktyka pomiaru biegłości językowej;
• prace w ramach tematu „Kognitywna gramatyka i kognitywna morfologia”. Badania dotyczą metonimii i metafory pojęciowej w perspektywie międzykulturowej, językowego kodowania pojęć, kognitywnej podstawy języka oraz teorii aktów mowy;
• semantyka i komunikacja językowa (teoria relewancji, model komunikacji ostensywno-inferencyjnej), semantyka prawdofunkcjonalna, gramatyka kontrastywna polsko-angielska;
• językoznawstwo komputerowe (badania dotyczą m.in. wykorzystania narzędzi elektronicznych w konstrukcji słowników dwujęzycznych);
• prace w ramach tematu „Amerykańskie i brytyjskie teorie fonologiczne w świetle badań kontrastywnych” (badania akustyczne, dotyczące fonetyki kontrastywnej angielskiej i polskiej).

Zakład Językoznawstwa Angielskiego Stosowanego prowadzi badania z metodyki nauczania języka obcego (konstrukcja i ewolucja programów nauczania, przyswajanie drugiego języka, analiza błędów językowych, nauczanie poprzez treść), psycholingwistyki (psychologia komunikacji, problemy komunikacji międzykulturowej) oraz translatoryki (szkockie dialekty i literatura w przekładzie).

Pracownicy Zakładu Kultury Krajów Anglosaskich badają kulturę, sztukę popularną oraz historię społeczną i kulturową Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych i Kanady.

W Zakładzie Literatury Amerykańskiej prowadzone są badania nad literaturami etnicznymi w USA: afroamerykańską, indiańską i azjatycką. Naukowcy pracujący w Zakładzie prowadzą też badania nad postkolonializmem oraz społeczną konstrukcją płci.

Zakład Literatury Angielskiej jako jeden z nielicznych w Polsce ma samodzielnych pracowników naukowych, których kompetencje badawcze obejmują wszystkie epoki literatury brytyjskiej – począwszy od średniowiecza, poprzez renesans, XVIII i XIX wiek – aż po literaturę najnowszą. Badania literaturoznawców dotyczą m.in. średniowiecznej liryki religijnej, twórczości Szekspira oraz jej recepcji w Polsce, przedstawień pejzażu w literaturze angielskiej XVIII wieku, poezji romantycznej i wiktoriańskiej, wiktoriańskiej powieści sensacyjnej, literatury science fiction, literatury wojennej, filmu i adaptacji filmowych angielskich powieści. Wyniki badań publikowane są w instytutowym czasopiśmie naukowym „Anglica”.

Instytut Germanistyki prowadzi badania w ramach 6 zakładów. Wyniki badań publikowane są w czasopismach własnych - „Studiach Niemcoznawczych ” („Studien zur Deutschkunde”) oraz „tekst i dyskurs”(„text und diskurs”), a także w serii „Teoria literatury żywa”.

Badania prowadzone przez Zakład Literatur Niemieckiego Obszaru dotyczą związków literatury i polityki, kategorii gender w badaniach nad literaturą, najnowszego dramatu i prozy austriackiej oraz tekstów religijnych oświecenia i ich recepcji w XX wieku.

Zakład Studiów nad Krajami Niemieckiego Obszaru Językowego prowadzi badania w zakresie historii krajów niemieckojęzycznych, szeroko pojętej problematyki niemcoznawczej oraz stosunków polsko-niemieckich.

Badania Zakładu Językoznawstwa Germańskiego dotyczą historii języka niemieckiego, ze szczególnym uwzględnieniem zmian w rozwoju struktur składniowych.

Zainteresowania badawcze pracowników Zakładu Komparatystyki Kulturowej i Literackiej koncentrują się na polsko-niemieckich powiązaniach w dziedzinie literatury i kultury, korespondencji sztuk, (szczególnie na związkach literatury i muzyki), dotyczą też zagadnienia transferu kulturowego.

Zakład Glottodydaktyki prowadzi badania w zakresie nauczania języka niemieckiego ze szczególnym uwzględnieniem uczniów z niepełnosprawnością. Pozostałe obszary badawcze, na których skupiają się pracownicy zakładu to andragogika i komunikacja międzykulturowa.

W Instytucie Romanistyki Zakład Językoznawstwa Romańskiego prowadzi badania nad wybranymi konstrukcjami językowymi w językach francuskim i polskim, zagadnieniem zapożyczeń i normy językowej, przysłowiami i wyrażeniami przysłowiowymi, a także teorią i strategiami przekładu tekstów literackich. Prace prowadzone w obszarze analizy dyskursu i pragmatyki dotyczą mowy relacjonowanej oraz systemu adresatywnego w językach francuskim i polskim. W ramach językoznawstwa komputerowego prowadzone są badania m.in. nad komputerową obróbką danych językowych, semantyką i redukcją wybranych kategorii gramatycznych w językach kontrolowanych.

Pracownicy Zakładu Literaturoznawstwa Francuskiego prowadzą badania literaturoznawcze i kulturoznawcze. Główne obszary badawcze to:

• literatura dawna: okres średniowiecza i odrodzenia, dyskurs naukowy w XVI-wiecznych relacjach z podróży, temat: „Miłość a moralność w literaturze francuskiej XVII w.”, związki francusko-polsko-rosyjskie w literaturze od XVIII do XX wieku;
• literatura okresu 1850-1950;
• teatr okresu 1916-1939;
• metodologia badań literackich i komparatystycznych;
• współczesna poezja polska i francuska;
• obraz „obcego” we współczesnej literaturze Szwajcarii romańskiej;
• współczesna belgijska proza kobieca;
• proces dekolonizacji Afryki Francuskiej i Indochin;
• życie Polaków we Francji w latach 1696-1795.

Naukowcy z Pracowni Badań nad Kulturą Kanadyjsko-Francuską i Literaturą Quebecką zajmują się literaturą frankofońską, migracjami dyskursu w powieści amerykańskiej na przykładzie Quebeku i Karaibów oraz frankofonią Oceanu Indyjskiego.

Zakład Dydaktyki Języków Romańskich prowadzi badania nad podejściem zadaniowym i autonomią uczniów w procesie nauczania i uczenia się języków obcych oraz transferem kompetencji uczącego się w działaniach dydaktycznych podczas lekcji języka francuskiego.

Działalność naukowa i dydaktyczna Instytutu Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich rozwija się aktualnie w ramach trzech Zakładów: Literatur Hiszpańskiego Obszaru Językowego, Historii i Kultury Hiszpanii i Iberoameryki, Języka i Kultury Luzo-brazylijskiej, a także dwóch Pracowni: Językoznawstwa i Dydaktyki Języków Iberyjskich oraz Teorii i Praktyki Przekładu. Przykładowe tematy badawcze to:

• przestrzeń dramatyczna a przestrzeń sceniczna;
• formy teatru w teatrze w dramaturgii hiszpańskiej XVI-XX w.;
• kultura hiszpańskiego baroku w kontekście europejskim;
• kształtowanie się tożsamości nowohiszpańskiej w XVI i XVII w.;
• rola powieści Manuela Altamirano w kreowaniu meksykańskiej literatury narodowej;
• postoficjalna wersja historii w hispanoamerykańskiej powieści historycznej;
• uniwersalizm i regionalizm we współczesnej latynoamerykańskiej filozofii kultury;
• piśmiennictwo indiańskie: komentarz dodatkowy do Kodeksu Drezdeńskiego;
• antropologia i historia kultury nahuatl;
• teatr luzofoński (portugalskojęzyczny) w świecie;
• polifonie mozambickie. Luzofonia, bantufonia, anglofonia w kulturze;
• typologia problemów w przekładach literackich;
• kultura sefardyjska jako problem przekładu kultur;
• Hiszpania w czasie II wojny światowej;
• migracja dyskursów i dialog międzykulturowy.

Katedra Hungarystyki jest największym na świecie (poza jednostkami na Węgrzech) ośrodkiem kształcenia w zakresie filologii węgierskiej. Badania naukowe prowadzone są nad językami i literaturami Węgier i Finlandii. W zakresie językoznawstwa dotyczą morfologii, semantyki i składni języka węgierskiego oraz języka fińskiego. W dziedzinie literaturoznawstwa uwaga badaczy koncentruje się na współczesnej literaturze węgierskiej.

W Katedrze Italianistyki prowadzone są badania nad kulturą i historią Włoch. W ramach historii literatury włoskiej badania dotyczą pisarzy „zaangażowanych”, problemów społecznych i hybrydyzacji gatunkowej (gatunki prozy i proza gatunków). Temat „Historia i kultura oraz zabytki dziedzictwa narodowego Włoch” obejmuje m.in. urbanistykę i historię miast włoskich okresu średniowiecza i renesansu. Osobno należy wymienić grupę tematów badawczych z zakresu medioznawstwa, są to np.: kino włoskie po II wojnie światowej, historia teatru i kultura widowiska ze szczególnym uwzględnieniem włoskiego teatru komediowego XVIII w. Osobne pole badawcze stanowią badania porównawcze (włoska slawistyka i polska italianistyka, problemy przekładów i mediacji kulturowej, recepcja tekstów literackich, teoria i praktyka przekładu). W dziedzinie językoznawstwa włoskiego naukowcy prowadzą badania nad słownictwem europejskim, zapożyczeniami leksykalnymi, terminologią kontrastywną, dialektami i akwizycją języka, dyskursami wiedzy oraz agresją w dyskursie politycznym i retoryką konfliktu.

W Katedrze Lingwistyki Formalnej działalność badawcza prowadzona jest dwutorowo. Z jednej strony przedmiot zainteresowania pracowników Katedry stanowią problemy teoretyczne związane przede wszystkim z metodologią nauk, algebraicznym modelowaniem języka, semantyką, pragmatyką językoznawczą, tekstologią, leksykografią jedno- i dwujęzyczną oraz teorią przekładu. Z drugiej strony ważne miejsce w aktywności naukowej Katedry zajmują wdrożenia. Chodzi tu np. o zastosowanie metod informatycznych w lingwistyce i edytorstwie czy o wykorzystanie teorii zbiorów przybliżonych w bibliotekoznawstwie.