Wydział Fizyki

Badania realizowane na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego obejmują szereg zjawisk fizyki klasycznej i kwantowej. Przedmiotem badań doświadczalnych i teoretycznych są układy fizyczne - od najbardziej elementarnych, jak jądra atomowe czy cząstki elementarne, przez bardziej złożone, jak atomy, cząsteczki, ciała stałe czy układy biologiczne - po te największe, czyli kosmos i cały wszechświat. Kierunki prowadzonych badań naukowych są zgodne z najnowszymi światowymi trendami i osiągnięciami w poszczególnych dziedzinach fizyki.

Nie sposób wymienić wszystkich badań, prowadzonych na Wydziale Fizyki UW. Można jednak wyliczyć te, dzięki którym jednostka stała się rozpoznawalna w Polsce i na arenie międzynarodowej:

• szeroko pojęte badania z dziedziny nanotechnologii;
• badania strukturalnych kryształów i półprzewodników;
• teoria grawitacji;
• techniki laserowe od budowy zegarów atomowych, aż po badania mające na celu ochronę środowiska (LIDAR);
• plazmonika i fotonika;
• badania aerozoli atmosferycznych i chmur oraz badania litosfery;
• badania jądra atomowego wraz z zastosowaniami w medycynie i spektroskopii jądrowej;
• cząstki elementarne i oddziaływania fundamentalne ze szczególnym uwzględnieniem badań w LHC;
• budowa detektorów;
• badania z dziedziny fizyki biomedycznej, w tym pionierskie badania interfejsu mózg-komputer oraz radioterapii;
• biofizyka specyficznych oddziaływań białek i fragmentów kwasów nukleinowych RNA w procesach translacji;
• splicing i transport;
• informatyka i optyka kwantowa;
• kwantowa teoria pola;
• badania struktury hadronów i ich oddziaływań z leptonami;
• teoria ciała stałego i układów makroskopowych;
• badania struktury przestrzeni kwantowych;
• badania w zakresie astronomii - chluba Wydziału.

Wydział Fizyki zatrudnia około stu profesorów i doktorów habilitowanych, a wśród nich wielu specjalistów o międzynarodowej sławie. Jednostka bierze udział w kilkudziesięciu projektach finansowanych przez MNiSW, FNP, NCBiR oraz NCN, a także w dużych międzynarodowych programach badawczych, z których wiele finansowanych jest w ramach 7 Programu Ramowego Unii Europejskiej. Lista aktualnie realizowanych projektów badawczych dostępna jest pod adresem: http://www.fuw.edu.pl/granty.html

Rozwojowi badań służą ugruntowane od dziesięcioleci i nieustannie rozwijane kontakty z ośrodkami akademickimi i badawczymi, m.in. z Oxford i Cambridge, Stanford, Oak Ridge National Laboratory, National Institute of Standards and Technology, European Synchrotron Radiation Facility ESRF, High Magnetic Field Laboratory CNRS w Grenoble, Laboratorium Fizyki Wielkich Energii KEK w Tsukuba w Japonii, DESY w Hamburgu, ośrodek GSI w Darmstadt, Europejska Organizacja Badań Jądrowych CERN.

Wydział Fizyki nieustannie zwiększa swój potencjał badawczy, inwestując w najnowocześniejszą aparaturę naukową, której zakup jest finansowany z Funduszy Strukturalnych w ramach POIG. Zakupiona aparatura jest wykorzystywana w laboratoriach materii skondensowanej oraz w pracowniach optycznych. Przykładowo, w wyniku realizacji projektu POIG „Fizyka u Podstaw Nowych Technologii” (http://www.fizykant.fuw.edu.pl/uw/) powstały pracownie, które umożliwią prowadzenie prac badawczych z zakresu wytwarzania, poznania i modelowania właściwości obiektów nano- i subnanometrycznych. Z kolei efektem realizacji projektu POIG „Narodowe Laboratorium Technologii Kwantowych” (http://nltk.home.pl/) było wyposażenie Wydziału Fizyki UW w 370 przyrządów badawczych na najwyższym poziomie.

W ramach Funduszy Strukturalnych powstaje nowa siedziba Wydziału na Kampusie Ochota. Nowoczesny budynek oraz unikatowa aparatura służą nie tylko kadrze akademickiej, ale stwarzają doskonałe warunki do kształcenia studentów. W ramach nowego, cieszącego się dużym zainteresowaniem interdyscyplinarnego kierunku „Zastosowania fizyki w biologii i medycynie” uruchomiono nowe specjalności:

• „Biofizyka molekularna”
• „Projektowanie molekularne i bioinformatyka”
• „Fizyka medyczna”
• „Neuroinformatyka”
• „Optyka okularowa”

Ponadto wspólnie z Wydziałem Chemii UW utworzono makrokierunek: „Inżynieria nanostruktur”, w ramach którego realizowany jest nowy program, odpowiadający interdyscyplinarnemu charakterowi wiedzy, dotyczącej projektowania i wytwarzania nowych struktur dla nanotechnologii, a także badania ich właściwości i zastosowań. Oba wydziały uruchomiły też makrokierunek: „Energetyka i chemia jądrowa” (http://atom.chem.uw.edu.pl/). Studenci nowego makrokierunku zapoznają się z różnymi aspektami energetyki jądrowej - od podstaw naukowych aż po kwestie prawne, ekologiczne i społeczne.

Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Warszawskiego

Wchodzące w strukturę Wydziału Fizyki Obserwatorium Astronomiczne UW działa nieprzerwanie od ponad 200 lat. Placówka skupia wykwalifikowanych naukowców, których nowatorskie badania sprawiły, że uniwersyteckie Obserwatorium znajduje się obecnie w czołówce jednostek prowadzących wielkoskalowe przeglądy nieba.

Uniwersyteccy naukowcy od kilkunastu lat prowadzą nowatorskie projekty: OGLE i ASAS. Badacze aktywnie uczestniczą również w znanych światowych projektach: Araukaria, H.E.S.S., CTA, LIGO/VIRGO oraz misjach satelitarnych Planck i Gaia. Wielokrotnie dokonywali odkryć, które okazywały się przełomowe. Dzięki nim świat dowiedział się m.in. o trzystu tysiącach gwiazd zmiennych w centrum Drogi Mlecznej, Obłokach Magellana, narodzinach czarnej dziury czy planetach swobodnych.

Wyniki prac badawczych uniwersyteckich astronomów publikowane są w prestiżowych pismach naukowych, takich jak „Science” czy „Nature”. Astronomowie są laureatami wyróżnień przyznawanych m.in. przez Premiera RP, Fundację na rzecz Nauki Polskiej czy Prezesa Polskiej Akademii Nauk, a także prestiżowych grantów krajowych (FNP, MNiSW) i zagranicznych (NSF, NASA, ERC).

OAUW dysponuje dwiema stacjami obserwacyjnymi: północną w Ostrowiku koło Warszawy - przeznaczoną głównie do celów dydaktycznych - oraz południową w Las Campanas (LCO) w Chile - w jednej z najlepszych lokalizacji astronomicznych na świecie.