Instytut Archeologii (Wydział Historyczny)

Instytut Archeologii Wydziału Historycznego od wielu lat prowadzi zakrojone na szeroką skalę badania wykopaliskowe na kilkudziesięciu stanowiskach archeologicznych, rozrzuconych na czterech kontynentach (Europa, Azja, Afryka i Ameryka Południowa). Co roku pracownicy jednostki dokonują wielu ważnych odkryć, zmieniających diametralnie naszą dotychczasową wiedzę na temat społeczności pradziejowych i centrów cywilizacyjnych.

W 2008 roku takie właśnie przełomowe odkrycie miało miejsce na bogatym, warstwowym cmentarzysku ciałopalnym w Szurpiłach koło Suwałk – pierwszym rozpoznanym wykopaliskowo stanowisku sepulkralnym wczesnośredniowiecznej Jaćwieży. W sezonie 2011 podczas prowadzenia prac badawczych w Czaszkowie na Mazurach (wspólna ekspedycja z IAiE PAN) odkryto bagienne stanowisko wotywne z okresu wędrówek ludów (V – VII w. n.e.) – miejsce, gdzie w celach kultowych wrzucano do zarośniętego obecnie jeziora elementy uzbrojenia (miecze, włócznie, tarcze), ozdoby i części stroju (zapinki, pasy). Jest to pierwsze tego typu znalezisko w Polsce. O spektakularnym charakterze odkryć w Czaszkowie świadczą nie tylko odnalezione przedmioty wykonane ze złota (bądź pozłacane), ukazujące powiązania ówczesnych plemion bałtyjskich z kulturą nadczarnomorskich Gotów i kręgiem cywilizacji bizantyjskiej, lecz także doskonale zachowane przedmioty wykonane z drewna. Do najcenniejszych należą niewątpliwie drewniane sanie.

Ze wszystkich prac badawczych prowadzonych przez IA UW w basenie Morza Śródziemnego przez wiele lat sztandarowym przedsięwzięciem były te (nie tylko wykopaliska, lecz także badania nieinwazyjne – geomagnetyczne i fotogrametryczne) prowadzone na terenie późnoantycznego miasta Ptolemais w północnej Libii. Niestety niepewna sytuacja polityczna w tym kraju spowodowała, że misja w Ptolemais została zawieszona. W związku z tym na czoło osiągnięć terenowych prowadzonych w obrębie świata śródziemnomorskiego mogą wysunąć się wykopaliska innego miasta antycznego – Palazzolo Acreide (starożytne Akrai) na Sycylii.

Warto też podkreślić, że w IA UW rozwijane są także zupełnie nowe i unikalne dla placówek uniwersyteckich formy aktywności terenowej – oprócz wspominanych już badań geofizycznych i fotogrametrii – są to także badania podwodne (m.in. na Krymie), fotograficzna dokumentacja lotnicza oraz badania planigraficzne z użyciem wykrywaczy metali.